Gent ëd vista curta (69. March 12:18-27)

Na vira a j'era 'd gent ch'a stasìa për tota so\a vita an soe valade 'd montagna e ch'a podìa gnanca imaginesse la grandëssa dël mond ch'a na sta al dëdla: a n'avìo pa l'esperiensa, soe prospetive a l'ero bin limità. A-i é sèmper ëstaje 'd gent ch'a s'antëstardiss che le realità spirituaj che Gesù a na parla a peudo nen esiste. A diso parèj perchè soe prospetive a son limità e ch'a esist mach ël mond ch'a n'han l'esperiensa. Ant l'episodi dël vangel ch'i vardoma ancheuj ëd gent a contestava Gesù che l'arsurression dij mòrt che chiel a nunsiava a podìa nen esse. Lòn ch'a-j rëspond Gesù?

Ij Saducé e l’arsurression. "Antlora i Saducé, ch’a diso ch’a-i sìa gnun-a arsurression, a son andàit a trové Gesù e a l’han proponuje costa question: “Magìster, Mosè a l’ha lassane për ëscrit che se ‘l frel ëd quaidun a l’é mòrt, e ch’a l’ha lassà soa fomna e gnun-e masnà, a l’é sò frel a l’ha da pijé la fomna ‘d col-lì e ch’a daga ‘d fiolansa a sò frel mòrt. Bin, ora a-i era set frej, dont ël pì vej a l’ha pijà na fomna, ma a l’é mòrt e a l’ha lassà gnun-e masnà. Parèj, lë scond frel a l’é maridasse con cola vidua, ma ‘dcò chiel a l’é mòrt ëdcò sensa fieuj. Antlora ‘l ters frel a l’é maridasse con chila. Sossì a l’é seguità con tùit i set ëd coj frej, e ancora a son nen nassuje ‘d masnà. A la fin, ëdcò cola fomna a l’é mòrta. Donca, quand ch’a-i sarà l’arsurression e tùit a torno a vive, ëd chi ch’a sarà la fomna cola-lì, dàit che tùit e set a a l’han avula?”. E Gesù a l’ha rësponduje parèj: “Ël motiv ch’i vojàutri i seve ant l’eror, a l’é ch’i conòsse nen pro le Scriture, nì ‘l podèj ch’a l’ha Nosgnor. Përchè, quand che tuti a arsussitran, a-i sarà pì gnun matrimòni. A cost rësguard a saran tanme j’àngej ch’a son ant ël cél. Riguard, peui, al fàit ch’ ij mòrt a arsussito, l’eve nen lesù ant ël lìber ëd Mosè, com a l’é che Nosgnor a l’ha parlaje ant ël busson, disandje: ‘I son ël Dé d’Abraam, ël Dé d’Isaach, e ‘l Dé ‘d Giacòb?. Nosgnor a l’é nen ël Dé dij mòrt, ma ‘l Dé ‘d coj ch’a son viv. An ëste ròbe-sì vòstr eror a l’é grev" (Marco 12:18-27).

A-i é ancheuj chi ch'a dis che l'arsurression dij mòrt, ch'a l'é un-a dle dotrin-e dla fe cristian-a e ebràica, a sia mach na fantasìa, n'ilusion, për trové 'n pò 'd consolassion an fàcia dla mòrt, ch'a l'è bruta e a fà paùra. La speransa dl'arsurression as réputa ch'a sìa quaicòsa ch'a va contra la rason e "ij fàit" o, al màssim, na figura poética për cissé a l'assion an ësto mond.

Sbefiesse dl'arsurression, contut, a l'é nen mach lòn ch'a fan ij malchërdent modern, ma a l'era 'dcò na ròba ch'a capitava ai temp ëd Gesù, ch'a la predicava. I n'oma n'esempi ant ël pass evangélich ch'i l'oma giusta lesù. Costi Saducé (ch'a j'ero na corent religiosa dël Giudaism ëd col temp-lì) a serco 'd persuade Gesù che chërde a l'arsurression dij mòrt e predichela a l'avrìa gnun sens përchè, second lògica, i tomberìo an sì tanti paradoss e contradission che na ròba parèj a starìa nen an pé. A l'é probabil che l'esempi ch'a l'avìo fàit coj Saducé a sia un pò dròlo, un pò "tirà pr' i cavèj", coma ch'as dis - ël cas ëd cola fomna ch'a l'avìa avù set marì - ma a podrìo esse tanti j'argument che 'dcò ancheuj a podrìo portesse anans contra l'arsurression e ch'a seurto dal rassionalism o dal sientism. Vera a l'é che ancheuj a j'é 'dcò 'd coj ch'a chërdo a lë spiritism o a la rincarnassion, ma cole-lì a son d'àutre ròbe.

Gesù, ch'a sà da pì 'd chionque d'àutr coma ch'a stan le còse, përchè ch'a n'ha l'esperiensa direta, a rëspond con fermëssa a costi "negassionista" con sinch afermassion. A-j dis:

(1) vojàutri i seve ant l’eror, e pròpi tant; (2) vojàutri i conòsse nen pro le Scriture sante, ch'a son l'autorità an matèria perchè ispirà da Nosgnor Dé, e 'dcò a pròpòsit ëd l'arsurression a son bin ciàire; (3) l'arsurression ch'a vnirà a fà part ëd na realità bin diversa da cola d'ancheuj, e vojàutri i peude nen imaginela. Coma podrie-ne giudichela? As peul nen comparisioné la realità che vojàutri i conòsse ancheuj con cola ch'a vnirà, ch'i n'eve gnun-a esperiensa. As trata 'd doe realità ch'a son motobin diverse; (4) Nosgnor Dé a l'é la sorgiss ëd la vita e chiel a l'é bin potent da fé fin-a lòn che da la mira umana a l'é pa possibil. An efet, chiel a acòrda a le creature uman-e, che chiel a l'ha fàit, ëd podèj seguité soa esistensa 'd lor ant na dimension diversa da cola ch'i conossoma ancheuj; (5) a l'é për lòn che Nosgnor Dé a l'é ciamà nen ël Dé dij mòrt, ma ‘l Dé ‘d coj ch’a son viv. La Scritura a dis che Chiel a l'é ël Dé d’Abraam, ël Dé d’Isaach, e ‘l Dé ‘d Giacòb, nen "a l'era", ma "a l'é".

A la finitiva: ël problema ch'i l'eve vojàutri ch'i arneghe l'arsurression a l'é ch'i seve 'd gent da la vista curta, da le prospetive bin limità!

Ij "negassionista" dël dì d'ancheuj ch'as na sbèfio dl'arsurression, a lo fan an sla base dle suposission ch'a l'han e ch'a ven-o dal materialism e da l'ateism, visadì da la fe ch'a l'han ant ij sò sistema filosòfich "tèra-tèra". Ij cristian ch'a-j van dapress a sveudo 'l vangel e na fan na version fàussa. Ëdcò a lor Gesù a dirìa: "vojàutri i seve ant l’eror, a l’é ch’i conòsse nen pro le Scriture, nì ‘l podèj ch’a l’ha Nosgnor". A l'é l'istess ch'a dis l'apòstol Pàul quand ch'a scriv: "Se la speransa ch'i l'oma butà 'nt ël Crist a andèissa nen pì 'dëdla che costa vita-sì, i sario pròpi da compatì pì che chionque d'àutri" (1 Corint 15:19).

Ancheuj a l'é 'dcò necessari contrabate coj ch'a chërdo bin ch'a-i sarà n'esistensa ch'a va dëdlà 'd costa vita-sì. A diso che, apress nòstra mòrt fìsica, nòst ëspìrit a vada ant un dëdlà anté che tùit a saran "content e beà", e ch'a-i sarà gnun giudissi, gnun pentiment da fé, e ch'a sia nen da manca dla fe an Gesù Crist, ël Salvator. An efet, conform a le Scriture Sante, mach Gesù Crist a peul dovertene a na dimension apress la mòrt e ess-ne la garansia. L'arsurression a la salvëssa a l'é 'l don ëd la grassia 'd Dé mach an Gesù Crist e con chiel, grassie a lòn che chiel (e gnun d'àutri) a l'ha compì për dovertene le pòrte. J'istesse Scriture Sante a diso: "A j'uman a toca 'd meuire na vira sola, e apress la mòrt a l'han da passé pr' ël giudissi; parèj ël Crist a l'é mòrt na vira për sèmper coma 'n sacrifissi për gavé ij pecà 'd motobin ëd gent" (Ebréo 9:27-28), e ancora: "...përchè coj che Chiel a l'ha preconossù, Chiel a l'ha 'dcò predestinaje a esse conform a l'imàgine ‘d Sò Fieul, parèj che Sò Fieul a sìa 'l prim nà antrames motobin ëd frej e 'd seur. Peuj, coj ch'a l'ha predestinaje, a l'ha 'dcò ciamaje; e coj ch'a l'ha ciamaje a l'ha 'dcò giustificaje; e coj ch'a l'ha giustificaje, a l'ha 'dcò glorificaje" (Roman 8:29-30).

A l'é andasenda dapress a Gesù Crist con fiusa, coma ij sò dissépoj, ch'i podroma "conòsse" përdabon le Scriture Sante e la potensa 'd Nosgnor Dé.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! It ringrassioma d'avèj dovertà nòstra ment e nòstra vita antrega a 'd realità stravise ch'i podoma gnanca imagineje, e sossì mach për motiv ëd tò amor e toa grassia. Dane 'd savèj testimonié 'd nostra fe con corage e saviëssa an nòstra generassion. Amen.

Duminica 20 'd Gené 2019 - Sconda Duminica apress l'Epifanìa
Isaia 62:1-5; 1 Corinti 12:1-11; Giovanni 2:1-11; Salmi 36:5-10

Nosgnor tut-potent, dont nòst Salvator Gesù Crist a l'é la lus dël mond: Acòrda che tò pòpol, anluminà da Toa Paròla e dai Sacrament, a peuda bërluse con la radiansa dla glòria 'd Crist; che Chiel a sìa conossù, adorà e scotà fin-a ai confin ëd la tèra; për Gesù Crist, che con Ti e con lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

S'it na ses tributari paghje ij tribùt! (68. March 12:13-17)

As pago nen volenté le taje, dzortut quand ch'a son tròpe e ingiuste. Ël sistema a peul esse riformà, ma 'l prinsipi a resta: s'i vorsoma gòde 'd servissi, i l'oma da arconòssje nòstra contribussion a col ch'a-j forniss. A peul esse lë Stat, ma a l'é dzortut Nosgnor Dé ch'an dà la vita e tut lòn ch'an serv. Vàire ch'a son coj ch'a l'arconòsso e a-j rendo lòn ch'an ciama? A l'é lòn ch'a vorìa dì Nosgnor Gesù Crist quand ch'a disìa: "deje a César lòn ch’a l’é ‘d César e a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé". Vardoma mej March 12:13-17.

Ël tribut dl’imperador. "Pì tard, a l’han mandaje a Gesù quaidun dij Farisé e ‘d coj ch’a sustnìo Eròde për felo casché ant un trabucet fasendje dì quaicòsa d’arzigos ch’a podèissa dventé ‘n rampin për felo aresté. A l’han donca dije: “Magìster, i savoma ch’it ses n’òm sincer ch’a dis la vrità sensa vardé gnun an facia, dagià ch’it fase gnun-a distinsion ëd përson-e, ma ti ‘t mostre përdabon la via ‘d Nosgnor. Dine ‘n pò: E-lo permes ëd paghé ‘l tribut a l’imperator o nò? I l’oma da paghelo o i l’oma nen da paghelo?”. Gesù, ch’a vëdìa bin ch’a j’ero ‘d gent fàussa, a l’ha replicaje: “Përchè veuleve buteme a la preuva? Porteme un dné për ch’i lo vëdda”. E a l’han presentajlo. Antlora a l’ha dije: “Ëd chi é-la sta figura e st’iscrission?”. A l’han rësponduje: “Ëd César”. E Gesù a l’ha dije: “Bin, antlora, deje a César lòn ch’a l’é ‘d César e a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé”. La rispòsta ch’a l’ha daje Gesù a l’ha faje sté sensa paròle" (March 12:13-17).

Com i l'oma vëddù an la riflession passà, Gesù a l'é n'òm sincer, ch'a dis la vrità "sensa vardé gnun an fàcia", com as dis, visadì, ch'a fà gnun-e diferense 'n tra le përson-e: quand a l'ha da dì quaicòs a la lo dis, a-i n'anfà gnente chi ch'a l'abia 'dnans. "ti ‘t mostre përdabon la via ‘d Nosgnor" conform a vrità. Tuti a lo arconossìo - a l'era nen n'ironìa - amis e nemis.

Ij sò nemis a savìo che Gesù a l'avìa pa tëmma 'd lor. Dnans a j'autorità chiel a l'era nen un bërlichin compiasent. Gesù a disìa la vrità bele s'a l'avèissa nen convenije dila. Gesù a l'era na përson-a lìbera. Tanti Farisé e ‘d coj ch’a sustnìo Eròde (ch'a l'ero 'd servidor dël podèj costituì e ch'a-j fasìa gnun-a gen-a s'a crasava la gent, ansi, as n'avantagiavo) a l'ero invidios ëd Gesù për soa libertà.

Pì 'd lòn, coma Gesù a l'era, lòn ch'a disìa, a-j fasìa rimòrde la cossiensa e lolì lor a podìo pa soportelo. A l'é për lòn che a vorìo danegelo, o fé an manera che chiel as danegèissa da sol. An cost' ocasion a l'avìo ciamaje s'a fussa giust o nò paghé le taje, ij tribùt, che la gent a l'era obligà a paghé a la potensa forestera ch'a-j dominava. A l'era na domanda-trabucèt. S'a l'avèissa dit che sì, Gesù a sarìa passà da colaborassionista dj'ocupant roman e la gent a l'avrìa avulo an ghignon: s'a l'avèissa dìt che 'd nò, a l'avrìa podù esse acusà d'esse un soversiv, un rivolussionari. Gesù, contut a l'era nì l'un nì l'àutr.

Gesù a fà sò rasonament parèj: Chi ch'a l'era 'l padron, l'organisator dël sistema econòmich ch'a l'era stàit amponù a cola nassion? A l'era 'l govern ëd Roma. J'Israelita a dovravo bin la moneda ch'a l'era stàita butà an sircolassion - con l'ecession dj'afé dël templ. As n'avantagiavo. Donca bin, che lor a "dèisso andré" a l'imperator ëd Roma, César, lòn che chiel a-j ciamava 'd restitussion. Bin o mal, lor a fasìo part dël "sistema imperi roman" e a na godìo 'dcò ij vantagi. Ëd vantagi 'd fé part ëd col imperi a-i na j'ero bin: Roma a l'era nen mach un craseur, ma a l'era n'organissassion social e econòmica ch'a funsionava bin, e peui, ij Roman a 'rcompensavo 'dcò coj ch'a-j sërvìo. Parèj, a l'é coma se Gesù a l'avèissa dit ai sò aversari: "S'iv fase part dël sistema e iv na profite, a l'é bin giust fé 'dcò lòn ch'av ciama 'd fé, visadì, paghene le taje, ij tribùt. S'av pias nen, andevne an d'àutri pòst, an d'àutre nassion ch'a na son libere, ma critiché nen col sistema s'iv na godeve ij vantagi" - coma ch'a fasìo ij Farisé e coj ch'a sustnìo 'l rè Eròde, ch'a l'era 'n buracio an man dij Roman. Ël prinsìpi a l'é: S'it na seve tributari paghevje ij tribùt! Decide vojàutri se lolì a l'é giust!

Ël fàit a l'é che lor a l'ero pa mach tributari dl'imperator roman ma, ancora pì amportant, "tributari" 'd Nosgnor Dé. A-i é 'n "sistema" che lor a na fasìo 'dcò part, visadì col dë sto mond, che Nosgnor Dé a n'é padron e che lor a na gòdìo tùit ij benefissi. Lòn ch'a fasìo lor për deje a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé? An che manera lor a dasìo la contribussion ch'a l'é da deje a Nosgnor Dé, e ch'a n'é sò dirit? An che manera lor a dasìo soa contribussion ëd lor al Regn ëd Nosgnor, ch'a disìo 'd fene part? Ij Farisé e j'Erodian a fasìo part (bin o mal) dël pòpol ëd Nosgnor, a na godìo tuti ij benefissi. An che manera ch'as na dimostravo arconossent? Avrìo-ne podù dì ch'a rendìo a Nosgnor lòn ch'a l'era 'l sò, pròpi quandi lor a 'rfudavo Gesù, ël Fieul ëd Nosgnor? An efet, nen mach lor, a Gesù, a j'arnegavo la fiusa e l'ubidiensa ch'a l'avrìo dovù deje, ma fin-a a sercavo 'd buteje dëdnans ëd trabucèt, ëd dësbarasses-ne, ëd masselo! S'i voleve pa rendje a Nosgnor lòn ch'a l'é 'l sò, seurte da cost mond!

L'istess discors a val per nojàutri a vàire livej. I podoma bin critiché l'organissassion ch'i na foma part, sia cola dlë Stat che dla Gesia, e fé 'd lamente an sla qualità dij servissi ch'an rend, ma, s'i na foma part, s'i na soma ij tributari, s'i n'acetoma e dovroma 'l sistema, i dovoma 'dcò deje nòstra contribussion, nòst tribùt, i l'oma da fé nòstra part për sostnilo, e nen mach pretende d'avèjne 'd vantagi. Da lì i podoma nen ëscapé: s'i godoma dij benefissi d'un sistema, ëd n'organissassion, i l'oma da rendje lòn ch'an ciama. S'i vorsoma nen felo, i dovoma seurte da col "sistema"!

Sossì a veul nen dì ch'as peuda pa critiché l'istitussion o serché 'd cangiela ('d manera legìtima). Se ij tribut, le taje, a son tròp àute, nòstra rësposta a peul nen esse "passé a l'ilegalità", dventé negligent, "fé ij furb" e trové la manera 'd nen pagheje. Nò, i l'oma da dovré tuti ij mojen legaj përchè tut a peuda dventé conform a giustissia e ch'a sio rispetà ij nòstri dirit. Dësnò i l'avrìo bin da "deje le dimission", parte...

L'istess a val për lòn ch'a riguarda Nosgnor Dé. Nojàutri tuti i vivoma ant ël mond che Nosgnor Dé a n'é padron. Ël mond a l'é 'l sò e nojàutri i na godoma tùit ij benefissi. "An efet, da chiel i l’oma la vita, i foma lòn ch’i foma, e i l’oma nòstra esistensa medésima" (At 17:28). Lòn ch'i fom-ne për "pagheje" lòn ch'a jë speta për dirit? Magara i foma 'dcò part ëd na gesìa: cola ch'a l'é la contribussion ch'i-j doma? Vàire ch'a son coj ch'a robo a Nosgnor lòn ch'a sarìa 'l sò për dirit? La Paròla 'd Nosgnor a dis: "Fòrse che n’òm a peudrìa derobé Nosgnor? Ora, vojàutri im derobe! Voi i dise: “An còsa ch’i l’oma derobate?”. Ant le décime e ant le primissie ch’am son dovùe! "

(Malachìa 3:8). Parèj, i l'oma da vardé bin s'as conven-a "dé le dimission" dal Regn ëd Nosgnor. Se, contut, i godoma 'd dò benefissi i podoma nen tiresse andaré e nen compì nòstre responsabilità.

PREGHIERA

Nosgnor! It diso grassie pr' ij benefissi ch'i arsèivo da la società ch'i na faso part, coma 'dcò, dzortut, ëd fé part ëd tò Regn. Ch'i l'abia mai da tireme andré quand ch'as trata 'd dé la giusta contribussion ch'a l'é ciamame, për "deje a César lòn ch’a l’é ‘d César e a Dé lòn ch’a l’é ‘d Dé". Amen.

Duminica 13 'd gené 2019 - Prima Duminica apress l'Epifanìa

Leture bibliche: Isaia 43:1-7; At 8:14-17; Luca 3:15-22; Salm 29

Pare dël cél, che al batésim ëd Gesù ant ël Giordan it l'has proclamà che chiel a l'é tò Fieul binvolù e it l'has onzulo dë Spirit Sant: Acòrda a tuti coj ch'a son batesà ant sò Nòm a peudo resté fedej al pat ch'a l'han sotsignà e ch'a lo confësso coragios coma sò Signor e Salvator ëd lor; che con ti e con lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, ant la glòria eterna. Amen.

Le contestassion ëd Gesù a la religion (67. March 12:1-12)

A son tanti ancheuj ch'a crìtico "la religion" e as na ten-o lontan. Vàire 'd cole crìtiche, contut, a son bin fondà. A contesté la religion ëstabilìa a l'era Gesù midem: chiel a l'avìa gnun-a tëmma fin-a a ofende ij preive 'd sò temp an lòn ch'a-j disìa. Tant a n'ero arsentì che ij prèive a son rivà fin-a a fé massé Gesù, anciodà a na cros. I lo vëdoma ancheuj ant na paràbola ch'a l'avìa tacà la religion quand ch'a serv nen ij propòsit ëd Nosgnor e a-j n'é d'antrap: March 12:1-12.

La paràbola dij vignolant. "Peui Gesù a l’é butasse a dije con na paràbola: “Quaidun a l’ha piantà na vigna e a l’ha anvironala con na bussonà, a l’ha faje na tampa për un tòrcc, e a l’ha fabricaje na tor ëd vardia; peui a l’ha fitala a dij vignolant e a l’é andass-ne fòra dal pais. Rivà la stagion ëd l’uva, a l’ha mandà ai vignolant un sò sërvent për arsèive da lor lòn ch’a-j spetava dël frut dla vigna. Ma lor a l’han pijalo, a l’han daje ‘d bòte e a l’han mandalo vìa a man veuide. Antlora ‘l padron a l’ha mandaje torna n’àutr, e lor, campandje contra ‘d pere, a l’han fiacaje la testa e a l’han mandalo via, dòp d’avèj tratalo an manera vërgognosa. A l’ha mandane ancora n’àutr, che lor a l’han massà; e diversi d’àutri, che j’un a l’han barotaje e j’àutri a l’han massaje, fin a tant ch’a l’é restaje mach pì un: ël fieul dël padron, ch’a-j vorìa tant bin. A l’ha pensà: “Mandomje antlora mè fieul: l’avran ëd riguard almanch për chiel!”. Ma coj vignolant a l’han dit an tra ‘d lor: “Col-lì a l’é l’ardité! Vnì, massomlo, e l’eredità a sarà la nòstra!”. A l’han donca ciapalo, a l’han massalo e a l’han campalo fòra da la vigna. Adess, còsa a l’avrà-lo mai da fé ‘l padron ëd la vigna? A vnirà, a farà meuire coj vignolant e a darà la vigna a dj’àutri. L’eve mai lesù col tòch ëd la Scritura ch’a dis: ‘La pera ch’ij fabricant a l’avìo scartà, a l’é dventà la pera la pì importanta?’ Sossì a l’é lòn ch’a l’ha fàit Nosgnor, e nòstri euj as na maravijo?”. A l’avìo bin capì, ij cap religios, che Gesù, con cola paràbola, a fasìa arferiment pròpi a lor, e a vorìo ciapelo për fejla paghé për cola insolensa, ma a l’avìo tëmma dla gent; antlora a l’han lassalo e a son andass-ne" (March 12:1-12).

An ës episòdi dël vangel i vëdoma coma la polémica 'd Gesù contra j'istitussion religiose israelite as fasa sèmper pì fòrta. A pija nen sì la forma 'd na rimostransa diréta ma 'd na paràbola, na conta. La significassion ëd costa paràbola a 'rzulta bin ciàira a coj ch'a l'é adressà. An efet, "A l’avìo bin capì, ij cap religios, che Gesù, con cola paràbola, a fasìa arferiment pròpi a lor, e a vorìo ciapelo për fejla paghé për cola insolensa" (12). As trata nen ëd na polémica ch'a lassa 'l temp ch'a trova, ch'a l'é belfé da contrabate. Nò, Gesù a buta 'n ciàir lòn ch'a l'é la trista vrità: ij cap religios ëd Gerusalem a j'ero 'd fagnan ch'a dasìo dë scandol. Nen mach lòn, ma dzurtut a j'ero 'd gnun-a utilità për Nosgnor Dé, a j'ero fin-a d'antrap pr' ij sò propòsit. A l'era na vrità dësconvenienta: cola ch'a l'era, ëd sòlit, la sòrt dij mëssagé che Nosgnor Dé a-j mandava a sò pòpol "për arsèive da lor lòn ch’a-j spetava dël frut dla vigna" (2)? A trovavo la manera 'd feje sté ciuto, a j'ero insultà, batù, ferì, massà... Cola ch'a l'era stàita la sòrt ëd Gioann Batista, un profeta 'd Nosgnor? A l'era stàit butà an përzon e massà. Che fin a l'avrìa fàit, bin tòst, Gesù medésim? Tùit i lo savoma.

A smija che ambelessì Gesù "as la vada a serché"... ma la vrità a peul nen resté stërmà. A l'é necessari denunsié j'abus, j'ingiustissie, l'ipocrisìa, la corussion, la faussarìa... As peul pa fé finta 'd nen. As peul nen toleré tut lolì "për amor ëd pas" e d'evité "j'arzigh" ch'a compòrta 'd dì le còse ciàire, coma ch'a stan. L'onor ëd Nosgnor, l'onor ëd la vrità a l'é bin da dësfende, da guerné, tant com a lo son ij dirit ch'a l'ha minca na creatura uman-a, fàita a imàgine e smijansa 'd Dé. I dovoma pa e i podoma pa toleré j'ingiustissie, fin-a ant ël cas ch'a sia nen belfé feje chité. I l'oma da testimonié lòn ch'a veul dì vive conform a vrità e giustissia, denunsié lòn ch'a l'é nen bon conform ai criteri moraj ëd Nosgnor, e fé quaicòsa, 'd manera creativa, për contrastelo. Nosgnor a veul, da minca un ëd nojàutri cristian, ch'i soma ij sò fieuj e fije, ch'i doma la testimoniansa, l'esempi viv, ëd lòn ch'a veul dì pratiché "lë stil ëd vita" dël Regn ëd Nosgnor, bele s'a l'é arzigos ëd felo, an nòstra situassion - bele "s'a costa", si l'oma da "paghé 'd përson-a". I l'oma da esaminé lòn chi podoma e dovoma fé ant la situassion anté ch'is trovoma.

A l'é bin da armarché coma costa e d'àutre denunsie fàite da Gesù a sia adressà contra j'istitussion religiose ch'a dovrìo representé Dé e soa càusa, nen contra 'd gent àtea e pagan-a... J'istitussion eclesiàstiche, coma minca n'àutra realità uman-a antamnà dal pëccà, a peudo bin corompse da la mira moral e spiritual, e serve pì nen Nosgnor com a dovrìo. J'istitussion cristian-e, le gesie medésime, ij minister cristian, a son pa tant "sacrà e sant" ch'as peudo nen tochesse. Lor a peudo bin fé dj'eror, e d'eror grev, e cola situassion a l'ha da esse denunsià. Nosgnor Dé medésim a l'é rivà fin-a a la mira 'd dësblé dël tut ël magnìfich templ ëd Gerusalem, ch'a l'era l'orgheuj ëd sò pòpol, quand ch'a l'avìa perdù soa funsion, quand ch'a-j servìa pì nen coma ch'a l'avrìa dovù servije, për motiv ëd la corussion ch'a l'avìo fait finì. Nosgnor Dé a l'avìa nen mach dësblà sò templ, ma 'dcò dësblà e dësbergiarà sò pòpol. Fin-a n'istitussion tamne na gesia a peul esse dësblà s'a serv pì nen ij propòsit ch'a l'avrìa da serve, Bele na gesìa a peul fesse dësparì e n'àutra a peul pijene 'l pòst, con d'àutra gent che mej a serva la càusa 'd Nosgnor. La gesia a l'ha bin d'amportansa a j'euj ëd Nosgnor, ma se chila "a perd "sò savor" a còsa serv-la? Gesù medésim a dis: "La sal a l’é bon-a, ma se la sal a perd sò savor, con còs é-lo ch’un a-j lo rendrà? A l’é pì nen bon-a nì për la tèra, nì për la drugia, ma as campa mach vìa. Col ch’a l’ha d’orije për scoté, ch’a scota" (Luca 14:34-35). N'arforma (e soens da le rèis) o n'arcostrussion a l'é mincatant necessària.

Ancheuj i vivoma ant ël temp dël "politicament corèt", ëd la "toleransa", dla "pas religiosa", e as dis ch'i podoma pì nen critiché o contesté na religion o na gesia. I l'oma da arziste a costa tendensa ch'a vorìa campé l'eva an sël feu për ten-e tuti brav e chiet. I l'oma da denunsié 'l mal e l'eror andova ch'a stan, sensa tëmme, andova ch'a l'é necessari. Vera, i l'oma da felo con saviëssa, con inteligensa, e 'd sicur ant lë spirit ëd Crist. Ma a l'é pròpi lë spirit ëd Crist (e 'd tùit ij profeta antich) ch'an cissa a nen ësté ciuto quand ch'i l'avrìo da parlé. Gesù a l'avìa gnun-a gen-a a parlé (con ëd paràbole o 'd na manera direta), fin-a ant ël cas che soa contestassion a podìa "ofende" e esse pijà coma n'insolensa, e s'a l'avrìa costaje, e costaje la vita medésima. Ij dissépoj ëd Gesù a peudo nen fé divers.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Toa paròla a l'é soens bin afilà e a crìtica fòrt ël comportament mè e dla comunità cristian-a. Che mi i aceta 'd bon gré coste riprension coma d'ocasion për esse sèmper mej lòn ch'it veule ch'i sìa. Dame 'd testimonié ij tò valor con coragi, dispòst a paghé 'd përson-a, se necessari, për la càusa dla verità, dël tò onor. Amen.

Duminica 6 'd gené 2019 - Epifanìa

Test biblich: Isaia 60:1-6; Efesin 3:1-12; Maté 2:1-12; Salm 72:1-14

Nosgnor! Con la guida 'd na stèila ti 't l'has manifestà tò Fieul ùnich ai pòpoj dël mond; mnene, noi che ora it conossoma për fe, a toa presensa, anté ch'i podroma vëdde fàcia a fàcia, toa glòria; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.

A val nen la pen-a 'd rësponde a tuti (66. March 11:27-33)

An ësto mond a-i è tante fòrse, busiarde e sassin-e, ch'a mach ëspantio 'd confusion për ten-e la gent da leugn da la vrità. A-i é tanti servent ëd la busiarderìa ch'a veulo nen ëscoté rason e ch'a sarìa mach ëd temp ësgairà sté lì a contesteje. Gesù a rëspondìa nen a tuti coj ch'a-j fasìo 'd domande. A rëspondìa a la gent sincera, e pa nen a cola an malafej e ostinà. I lo vëdoma ant ël pass dl'Evangel d'ancheuj: March 11:27-33. Lòn ch'a podrìa mostrene?

L’autorità ‘d Gesù. "A son tornass-ne a Gerusalem e, mentre che Gesù a marciava ant ël Templ, a son andàit da chiel ij gran sacerdòt, ij magister ëd la Lej e j’ansian dël pòpol, e a l’han dije: “Con che autorità fas-to ste còse? Chi é-lo col ch’a l’ha date st’autorità për fé le còse ch’it fas?”. E Gesù a l’ha rësponduje: “A l’é mi ch’i veuj feve na domanda, s’im rësponde, iv dirai për che autorità ch’i faso ste còse. L’autorità ch’a l’avìa Gioann ëd batesé a vnisìa dal cél o ch’a l’era mach uman-a? Rëspondme”. Antlora coj-lì a l’han rasonà an tra ‘d lor an disend: “S’i disoma ‘Dal cél’ chiel an dirà: ‘Përchè donca ch’i l’eve nen chërduje?’ E s’i disoma che l’autorità ‘d Gioann a l’era mach uman-a, i l’oma da tëmme ‘l pòpol, përchè tuti a chërdo che Gioann a l’era stàit un profeta génit”. Antlora, për rispòsta, a l’han dije a Gesù: “I lo savoma nen”. E Gesù a l’ha rësponduje: “Donca, gnanca mi iv dirai për che autorità i faso ste còse” (March 11:27-33).

An cost pass dël vangel i vëdoma Gesù ch'a l'era andass-ne a fé doi pass për ij pòrti ch'a 'nserciavo le cort dël templ ëd Gerusalem. Ij gran santuari dël catolicèsim-roman a jë smijo. Për chiel a l'era nen mach na manera për "pijé 'n pò d'aria", ma n'ocasion për parlé a la gent ch'a-i era e fé 'd conversassion con ij sò dissépoj, ròba ch'a l'é sempe bon-a për amprende quaicòsa 'd neuv da chiel, ël Magister. Ij magìster ëd religion d'antlora a lo fasìo 'dcò. Gesù a savìa bin parlé a la gent, ch'a l'era 'nciarmà da lòn ch'a disìa. L'interesse che Gesù a tirava e soa popolarità, contut, a-j piasìa pròpi për gnente ai prèive dël templ, përchè chiel a l'era nen un prèive tanme lor e gnanca 'n magister "autorisà" al servissi dl'istitussion. A j'ero gelos ëd Gesù e lòn ch'a disìa nen ëd ràir a lo consideravo d'eresìe, ëd dotrin-e nen "an lìnea" con ël magisteri ofissial. Costi prèive, donca, a van da chiel e a-j diso: "Chi ch'a l'ha date l'autorisassion për fé lòn ch'it fase, për fé 'l magìster? Mostrane le carte! Chi ch'a l'ha date cost ' autorità? N'has-to la facoltà?". An efet, Gesù a l'era pa 'n prèive, a l'avìa nen ëstudià a dë scòle teològiche ch'as conossìo; ch'as savèissa, a l'era nen un dissépol ëd quai magìster arconossù e a fasìa pa part ëd grop religios "ëd tendensa" coma ch'a-i na j'era 'dcò tanti an coj temp-là. Gesù a l'avìa gnun-a patènta 'd magister.

Gesù a-j rëspond con n'àutra domanda: "L’autorità ch’a l’avìa Gioann ëd batesé a vnisìa dal cél o ch’a l’era mach uman-a? Rëspondme”. An efet, ëdcò Gioann Batista a l'era gnanca chiel un prèive o un profeta "autorisà", ma gnun a l 'era ancalasse a buté an question soa ciàira e génita autorità moral e spiritual. Vera, a l'era stàit butà an përzon e fin-a fàit massé dal rè Eròde, ma mach përchè lòn che Gioann a predicava a l'era dësconvenient për ël podèj dël rè e për soa polìtica coròta. Chi é-lo ch'a l'avìa daje a Gioann l'autorisassion a prediché e a batesé? Chi a l'avìa mandalo, Gioann? Ai prèive 'd Gerusalem a convenìa pa 'd rëspònde ciàir a la domanda 'd Gesù, përché, compiasent anvers al podej polìtich coma ch'a l'ero, a l'avìo pensà dë sté ciuto a riguard ëd la tràgica mòrt ëd Gioann e fé finta 'd nen. A vorìo gnanca feje 'n dëspiasì al pòpol parlandje contra a Gioann, përchè la gent a chërdìa che Gioann a fussa stàit un profeta genit. Antlora për ij prèive a l'era bin mej lassé le còse ant l'ambiguità e nen pijé na posission a riguard. Tìpich dj'ipòcrita e dla gent servil. A l'é parèj che soa ipocrisìa 'd lor a meritava gnun-a rëspòsta gnanca a propòsit dla "autorisassion" ch'a-j ciamo a Gesù. Lòn ch'a l'avrìa servì 'd deje na rëspòsta? A sarìa stàit mach na scusa e n'ocasìon për fé 'd ciacòt. La domanda ch'a l'avìo faje a l'era nen sortija da 'n ver interesse për Gesù. Ëd sicur, a sarìo nen ëstàit a scotelo për amprende da chiel përchè a pensavo 'd savèj già tut lor, d'esse lor "ij magister", d'avej gnente da 'mprende da un "paisanòt" tanme Gesù, ch'a l''era gnanca "andàit a scòla". La "patènta" a l'avìo mach lor!

A peul capité 'dcò 'ncheuj d'ancontré 'd përson-e ch'a fan part ëd quai religion, gesia o seta 'd gran pretèise, ch'a vorìo discute con ti ch'it ses un cristian lìber e bìblich, toe dotrin-e o posission, opura ch'at ciamo 'd giustifiché lòn ch'it fase o dise coma cristian professant. Val-ne la pen-a dë sté lì a discute? Soens nò, përchè, an realità, ëd gent ëd cola sòrta at pijerìo nen an sël sério. Për lor it ses ti d'esse an eror e lor a son "da la banda dla rason". A veulo mach buté an question toa fede, ëd critiché toe përsuasion e a spero 'd podèj "convertite" a soa manera 'd lor ëd vardé la fede. A val pa la pen-a, parèj, dë sgairé 'd temp a bate e dibate, ëd tenté 'd vinc-je o convinc-je con toa dialética, ëd "buteje an dirota". Tut lòn ch'it disèisse a sarìa dësqualificà ai sò euj, a lo varderìo nen an sël sério. A son lor ch'as chërdo "ij magister" e për lor it ses ti a dovèj esse dotrinà e ch'it l'has da cangié. Antlora it deuve savèj disserne se soe domande 'd lor a sio sincere o nò, s'a son ispirà da n'interesse genit e lor at jë fan nen mach për fete antrapé. S'a son ëd gent sincera, it peudes bin rende rason ëd la speransa ch'a l'é an ti, testimonié 'd toa fede, mostreje toe përsuasion.

An tùit ij cas, për lòn ch'a riguarda costi "gran sacerdòt, magister ëd la Lej e ansian dël pòpol", lor a l'avrìo deuvù comprende che l'autorità 'd Gesù a vnisìa da Nosgnor Dé, che chiel a savìa 'd pì che tute lë scòle dë sto mond përchè lòn ch'a savìa chiel a l'avìa arseivùlo diret da sò Pare dël cél, e che gnun d'àutri a l'avìa mai fàit o ancalasse 'd dì lòn che Gesù a fasìa o a disìa. Ch'a spetèisso ancora mach dontré dì e sua arsurression a l'avrìa bin dije chi ch'a l'avìa daje soa autorità, përchè l'arsurression a l'avrìa diciarà con potensa che Gesù a l'é 'l Fieul etern ëd Dé e lor, s'a l'avèisso seguità a 'rfudelo, a sarìo stàit diciarà 'd nemis ëd Nosgnor Dé.

PREGHIERA

Nosgnor! Dame la saviëssa 'd savèj disserne se e coma rësponde a chi ch'am fà 'd domande a riguard ëd mia fede o posission. Giutme, an col cas-lì, a rësponde con rispet, calma e competensa. Dame 'dcò l'umiltà necessaria për fé n'esame 'd mie përsuasion mideme o 'd lòn ch'i faso, për amprende 'd còse neuve o për modificheje, s'it ses ti, Signor, ch'it veule parleme për sò mojen ëd lor. Amen.

28 dzèmber 2018 - Prima duminica apress Natal

Leture bibliche: Isaia 61:10-62:3; Galat 3:23-25; 4:4-7; Gioann 1:1-18; Salm 147.

Nosgnor tut-potent! I l'has arvërsà an sù nojàutri la neuva lus ëd toa Parola fàita carn: arcòrdane che costa lus, anviscà ant ij nòst cheur, a peussa splende an nòstra vita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Ëd muséo sensa vita (65. March 11:20-26)

A peul esse anteressant fé visita a 'd muséo, ma a son ëd leugh pien stàtue sensa vita ch'as arferisso a 'd përsonagi e a 'd situassion ch'a-i son pì nen. A l'é bin conòsse la stòria e fé 'd selebrassion ëd la vita ch'a-i era an passà, ma nojàutri la stòria i l'oma "da fela" ancheuj da viv e "fabriché l'avnì". La cesa 'd Nosgnor a peul nen esse mach "un muséo" 'd tradission da guerné, n'erbo giumai sëccà, ma 'd gent consacrà a Nosgnor ancheuj ch'a son viv e ch'a travajo con fiusa për la gloria 'd Nosgnor. Gesà an dësfida ant ël pass dl'Evangel d'ancheuj: March 11:20-26.

"La matin, mentre ch’a passavo davzin al fijé, a l’han vëddù ch’a l’era restà sech fin-a da le rèis. Pero, ch’a l’era arcordasse dle paròle ‘d Gesù, a-j dis: “Signor, varda-lì, ël fijé ch’it l’has maledì, a l’é sëccasse”. E Gesù a l’ha rësponduje: “Chërde an Nosgnor. Përchè an vrità iv diso che chionque a dirà a cola montagna: Àuss-te e campte ant ël mar, e ch’a l’avrà gnun dubi an sò cheur ma ch’a chërdrà che lòn ch’a dis as farà, tut lòn ch’a l’ha dit a-j sarà fàit. A l’é për lòn ch’iv diso: Tut lòn ch’i ciamereve an pregand, chërde ch’i lo arseivreve, e av sarà fàit. Ma quand ch’iv presentreve për fé vòstra preghiera, s’i l’eve quaicòsa contra quaidun, përdonje, përchè vòst Pare ch’a l’é an cél av përdon-a ‘dcò vòstre mancanse. Ma s’i përdon-e nen, vòst Pare ch’a l’é an cél, av përdonrà pa vòstre mancanse" (March 11:20-26).

A-i è d'istitussion religiose ch'as ciamo "cese" ch'as dan tanta blaga ma ch'a son ëd gnun-a utilità për Nosgnor; a l'opòst, a-j son d'ambarass e d'antrap. As dimostro d'associassion ëd podèj e 'd finanse, ma l'Evangel ch'a predicavo e vivìo j'apòstoj a lo conòsso pa. Ëd l'Evangel a prédico na version arvëddùa e modificà, ch'a son mach ëd bele paròle e na moral ipòcrita. As contento 'd sirimònie e 'd tradission veuide ch'a l'han gnun-a fòrsa spiritual për cambié 'd vite. Per lor, porté anans "la tradission", fé part ëd soa istitussion e arsèiv-ne "ij sërvissi" a l'é tut. A men-o vant ëd soe catedraj, ma a son mach ëd muséo për ij turista. A smijo a col fijé che Gesù a l'avìa vëddù pien mach ëd feuje e che për lòn a l'avìa maledì e ch'a l'era restà sech fin-a da le rèis.

D'istitussion eclesiàstiche, grande o cite ch'a sìo, a-i na j'é vàire e Nosgnor Gesù Crist, nen mach an ëd pass coma col d'ancheuj, ma an vàire d'àutri ant ël Testament Neuv, an dis ëd seurt-ne fòra sensa tëmma për nen dventé 'd guardian ëd muséo, guardian "d'erbo sech", sensa vita. Nosgnor as gropa nen a d'istitussion religiose, quale ch'a sìo soe pretèise 'd lor. Gesù an dis: "Chërde an Nosgnor", ancaleve a seurte fòra "dla sità cintà e bin guernà". La vita spiritual a séguita a fosoné nen an d'istitussion parèj, ma an tanti pcit grop ëd cristian ch'a son pòver dla mira uman-a, ma rich d'esperiensa spiritual e 'd cola vitalità ch'a l'é don ëd Nosgnor për coj ch'a-j son fedej: lor-lì a gòdo dla benedission ëd Dé e a l'avran n'avnì, col che Nosgnor a promët për coj ch'a-j veulo bin.

An ës pass dël vangel, Gesù a cheuj l'ocasion për mostrene coma ch'a sìa da manca preghé Nosgnor Dé con fiusa. Nosgnor Dé as compias d'operé për ël mojen ëd la preghiera dij sò fieuj e fije. Soe promësse a riguard ëd le preghiere "ch'as ancalo" 'd chërde and lòn ch'a l'é nen possibil ëd la mira uman-a, ant le còse an armonìa con ël volèj arvelà 'd Nosgnor, a garantisso a la preghiera na potensa spiritual ch'a stupiss. I l'oma pa da dubité o 'd tombé ant la disperassion. Quaivòta Dé "a tarda" a scoté a la preghiera, ma a veul butela a la preuva, a veul fene chërse ant la përsistensa e ant la fe, an savenda che ij sò temp a son sèmpre conform a saviëssa. La preghiera ch'a sà nen demòrde, ch'a ten-e dur, ch'a përsévera, a fà "bugé 'd montagne "Përchè an vrità iv diso che chionque a dirà a cola montagna: Àuss-te e campte ant ël mar, e ch’a l’avrà gnun dubi an sò cheur ma ch’a chërdrà che lòn ch’a dis as farà, tut lòn ch’a l’ha dit a-j sarà fàit". La preghiera ch'a përsévera a nëttia 'l cheur e "a spian-a 'd montagne" parèj che la grassia 'd Nosgnor a peussa prevalèj.

Chërde ant la grassia 'd Nosgnor a veul dì vive la grassia ant le relassion ch'i l'oma con j'àutri e përdoneje. Chi ch'a capiss com a sìa stàit përdunà dal Crist sensa avèjne 'd mérit, coma podrìa-lo esse spietà e intolerant anvers a d'àutri? A l'é nen che Nosgnor an përdon-a mach ant la mzura ch'i noi i përdonoma a d'àutri (lolì a sarìa salvassion për euvre e pa nen për grassia) ma nojàutri i foma vëdde vàire ch'i l'oma capì dla grassia che Nosgnor a l'ha avù për noi an Crist, ant la mzura ch'i përdonoma a d'àutri.

PREGHIERA

Nosgnor! Tante vire nòstra preghiera a l'é fiaca, esitanta e dubiosa: che 'd dubi e 'd paura ch'i l'oma! Përdon-ne e rend fòrta nòstra fe për che ti't compiasa d'operé për ël mojen ëd nòstra preghiera, ëd còse grande, a la glòria 'd tò nòm sant. Giut-ne, a la fin, a vive an nòstre relassion con j'àutri, ant në spirit ëd grassia. I l'oma bon da manca 'dcò 'd lolì! Amen.

23 ëd Dzèmber 2018 - Quarta duminica dAdvent

Leture bìbliche: Michea 5:2-5; Ebrei 10:5-10; Luca 1:39-55; Salmo 80:1-7

Nosgnor tut-potent! Nëttia nòstra cossiensa quand che Ti an fà vìsita minca dì, përchè Tò Fieul Gesù Crist, a soa vnùa, a peuda trovene ant na ca prontà për chiel; ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

A-i é tròp ciadel (64. March 11:15-19)

An ësto mond a-i é tròp ciadel e confusion. Parèj, tanti a speto mach da 'ndess-ne an sël cò 'd na montagna për stess-ne an santa pas, ant ël silensi, e podèj concentresse an lòn ch'a val pì 'd tut. Cola-lì a l'era la funsion dij santuari, visadì d'esse "ël leugh dël rëscontr" an tra l'ànima e Nosgnor Dé. Noi i-j parloma e, dzurtut, a l'é chiel, ant ël silensi, ch'an adressa soa Paròla. Lolì a capita tròp ëd ràir përchè i l'oma tròp armor molest ant la testa, tròp fracass. Ch'a-i sìa tròpa confusion a càpita fin-a ant le gesie, ch'a l'han da esse 'd leugh ëd preghiera e nen d'àutr. Col-lì a l'era 'l motiv che Gesù a l'avìa scassà dal templ ëd Gerusalem tut lòn ch'a l'avìa nen da essje. Vëddoma lòn ch'a dis ël vangel an March 11:15-19.

"Quand ch’a son rivà a Gerusalem, Gesù a l’é intrà ant le cort dël Templ e a l’é butasse a scassene fòra coj che a-i vendìo e a-i catavo, e a l’ha comensà a stravaché le tàule dij cambista e le cadreghe ‘d coj ch’a-i vëndìo ‘d colombòt. A përmëttìa gnanca nen ch’a portèisso ‘d marcansìa ant l’area dël Templ. A l’ha comensà a mostreje a la gent parèj: “É-lo nen ëscrit: Mia ca as ciamerà na ca ‘d preghiera për tùit ij pòpoj? Ma voi i l’eve fane na trun-a ‘d làder” (March 11:15-19).

I podrìo imaginesse l'ansema dj'edifissi dl'antich templ ëd Gerusalem tanme un ëd coj santuari dël culto catòlich roman ch'a-i son soens an sël cò 'd montagne e che ij fedej a-i van për preghé, për porteje d'oferte votìve e për fé 'd pelerinagi - sensa naturalment dë statue o 'd mistà, përchè Nosgnor a-j proibiss. A-i ero le part dedicà ai servissi religios, ma, tut d'antorn, a-i ero 'dcò le boteghe për la vèndita d'articoj religios e 'd "sovnir", e lòn ch'a l'era da manca për l'arseiviment dij pelerin ...e tanti a-i fasìo ij sò bej profit comersiaj. A-i era pròpi 'n gran fërvor d'atività, tut dantorn al templ ëd Gerusalem, e 'dcò 'n gran ciadel. Ancheuj, ant ij santuari pì famos, për coj ch'a-i van "mach" për preghé, a l'han arzervaje 'd capele pì da banda anté ch'as peul stess-ne an silensi e sensa distrassion, për podèj trové d'archeujiment, lontan da la confusion, dai turista e da j'escursionista... Ëd sicur, tante atività ch'a-i é dantorn ai santuari a podrìo esse bin "giustificà"; a l'avìo na rason për essje, coma, për ël templ ëd Gerusalem, la presensa dij dëscambia-valute o dij venditor ëd bestie pr' ij sacrifissi.

Tant ëd lòn ch'a-i stasìa dantorn al santuari 'd Gerusalem a peudìa bin avèj ëd giustificassion, "a sërvìa", ma a Gesù "tut col ambaradan" a-j piasìa pròpi për gnente: tant ch'a l'é vera che chiel a l'era indignass-ne fòrt e, coma ch'a dis ël vangel, "a l’ha comensà a stravaché le tàule dij cambista e le cadreghe ‘d coj ch’a-i vëndìo ‘d colombòt. A përmëttìa gnanca nen ch’a portèisso ‘d marcansìa ant l’area dël Templ". Gesù as dimostra ambelessì un "dësturbeur" génit dl'atività dël santuari e ij sò gest a podrìo smijé pròpi "fòra pòst", tant da giustifichesse ch'a ciamèisso le guardie, la sicurëssa, për fé torné tut a "la normalità". Ëd sicur, tanti a l'avrìo di: "Col-lì a l'é mat", "Chi ch'a chërd d'esse?", "Un tal fanàtich religios a l'é da fërmé".

Tute nòstre giustificassion, contut, a ten-o nen ëdnans al fàit che Gesù - ch'as lo chërda o meno", a l'é chiel "ël padron ëd ca". Chiel a l'é 'l Fieul dël Pì-àut, col

che, ëd na manera brusca, "malgrassiosa", ma legìtima, a vorìa arporté l'istitussion dël templ, "la ca 'd Nosgnor" a soa funsion originària, visadì esse na génita "ca 'd preghiera", ël leugh dël rëscontr an tra Dé e sò pòpol. A l'avìa da esse 'n leugh "a disposission" ëd tute le gent - coma ch'a disìo ij profeta antich d'Israel. Ambelelì, ant un archeujiment silensios, d'òm e 'd fomne a l'avrìo eleva soe preghiere 'd lor a Dé, scotà la letura e la spiegassion ëd la Paròla 'd Nosgnor, elevà a chiel ël cant dij Salm. Ij sacrifissi sanglan a sarìo bin chità - ëdcò lolì conform a la paròla dij profeta - nen mach përché Crist, ant ël sacrifissi ùltim ëd soa përson-a a l'avrìa renduje inùtil, ma përchè a sarìo sublimasse ant l'oferta e la consacrassion a Nosgnor ëd la vita antrega dij chërdent medésim.

Ël Crist a riva coma Rè, a buta a stesse an sò tròno e tuta l'atension a l'ha da concentresse an chiel, e lolì a riguarda tant ël cheur ëd l'òm che anté la comunità dij chërdent as riuniss. Gnente e gnun a l'ha da dësturbé - a fa nen vàire ch'i lo podrìo giustifiché - col archeujiment silensios ch'a përmet al singol e a la comunità dij chërdent ëd relasionesse a Dé, sò Dé 'd lor. "Nosgnor a stà ant sò Templi sant. Che tuta la tèra a staga ciuto dëdnans ëd chiel!" (Abacuch 2:20); "Arpòs-te an Nosgnor e spera ‘n chiel. Sagrinte nen ëd la gent grama ch’a smija sempe ‘d fé foson, cruss-te pa dij sò ambreuj" (Salm 37:7); "Che tuti a stago ciuto dëdnans a la presensa ‘d Nosgnor, tute le gent, a fà nen chi ch’a sìo, përchè chiel as ausserà për seurte dal leugh sant andoa ch’a sta" (Sacharìa 2:13).

Soens ant le gesie "a-i é tròp ciadel" (pr' un motiv o n'àutr) e a manca cola "atmosfera" 'd concentrassion ch'an përmet la përcession ëspiritual, ël silensi ch'a përmeta 'd sente la vos ëd Nosgnor ch'an parla. Nosgnor a séguita bin a parlé, ma fa l'é 'dcò nòstra testa ch'a l'é tròp pien-a 'd "fracass" për podèjla scoté!

PREGHIERA

Nosgnor! Che mè cheur e mia comunità cristian-a a sìa sèmper mej ël leugh andova i t'ancòntro ant ël silensi e l'archeujiment. I veuj ste a sent-te con atension e fete ubidiensa; i veuj elevé anvers ëd ti ed paròle e 'd pensé bin medità, coj ch'a seurto da mè cheur; i veuj elevé anvers ëd ti ël cant dij Salm isapirà con partecipassion e cossiensa. Scassa da mi, it na prego minca na sorgiss ëd dësturb! Ant ël nòm ëd Crist. Amen.

16 dë dzèmber 2018 - Tersa duminica d'Advent

Leture bìbliche: Sofònia 3:14-20; Filipèis 4:4-7; Luca 3:7-18

Nosgnor! Dësvija Tò podèj, e con gran potensa ve an tra ‘d nojàutri; e, përchè i soma tant ambarassà da nòstri pëccà, che Toa generosa grassia an giuta lest e ch’an lìbera; për Gesù Crist, nòst Signor, che con Ti e con lë Spirit Sant sìa onor e glòria, ora e për sèmper. Amen.

Porté frut për la glòria 'd Nosgnor (63. March 11:12-14)

Ij coltivator ëd fruta a së speto che ij sò piantament a-j rendo 'd frut bondos e a-j dago 'd profit. Se na pianta "a fà nen sò dover", lor as na dësbarasso e a na buto n'àutra a sò pòst. Lolì a resta valid ëdcò per la gesia cristian-a, ch'a l'ha da porté frut për Nosgnor e da serve ij sò propòsit. Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel ëd na gesia ch'a travaja nen coma Nosgnor a l'ha comandaje? Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel d'un cristian ch'a sia infedel e negligent? Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel ëd na creatura uman-a ch'a l'é nen conform ai propòsit che chiel a l'avìa creala? Pensomje quand ch'i rifletoma an sël pass dl'Evangeli ch'i lesoma ancheuj. A dis:

"L’indoman, an tornand da Betania, Gesù a l’ha avù fam. An vëdenda da lontan un fijé ch’a l’avìa ‘d feuje, a l’é andàit a vëdde s’a l’avrìa trovane quaicòsa. Contut, quand ch’a l’é avzinassje, a l’ha trovà nen d’àutr che ‘d feuje, përchè ch’a l’era pa la stagion dij fì. Antlora a l’ha dije al fijé: “Che mai pì gnun a mangia ‘d frut da ti!”. E ij sò dissépoj a l’han bin sentì cole paròle" (Marco 11:12-14).

Na vira Gesù a l'avìa contà na paràbola a propòsit ëd n'ecònom ëdzonest e negligent: “A-i era në sgnor ch’a l’avìa n’ecònomo ch’a l’era stàit acusà dëdnans a chiel ëd malvërsé ij sò beni. A l’ha mandalo a ciamé e a l’ha dije: 'Còs é-lo che sento dì ‘d ti? Rendme cont ëd toa aministrassion përchè da ora anans ti tl’avras pì nen ël mainagi dij mè beni" (Luca 16:1-2). Costa paràbola a l'era pa n'esortassion genèrica a l'onestà, ma, coma ch'a fasìo soens ij profeta antich pr' ël mojen ëd paragon, a l'era na denunsia precisa ëd l'infedeltà, ëd la negligensa dël pòpol d'Israel, che, coma rapresentant ëd Nosgnor Dé an sla tèra, soa gesia, a onorava pa, o nen assé, ij dover anvers a Nosgnor ch'a l'era 'ngagiass-ne. L'istessa idèja i la trovoma ant l'episòdi dël vangel ch'i vardoma ancheuj, ch'a podrìa disse ch'a l'era, nen na paràbola fàita a vos, ma na lession, un mëssagi comunicà pr' ël mojen ëd gest, d'assion. Ëdcò sossì a fasìo ij profeta antich. Mach che Gesù a l'era nen solament un profeta, un pòrta-vos ëd Nosgnor Dé, ma 'l Fieul ëd Nosgnor medésim vnù a fé vìsita a sò pòpol, soa gesia, për "fé n'ispession" ëd përson-a. E-lo ch'a l'avìa trovalo a serve Nosgnor con diligensa? Aidé nò! Tante "bele feuje" ma gnun frut. Ël Fieul ëd Dé a l'era vnùit a "pijesse" lòn ch'a jë spetava për dirit, "a l'ha fam", ma a treuva "gnanca 'n fì".

Contut, "a l'era pa la stagion dij fì!". I podrìo bin ciamesse che 'd sens ch'a l'ha sossì... S'i stoma a costa diciarassion, ëd fì a j'ero pa da spetene: é-lo nen pa lògich? Ël sens ëd coste paròle a l'é diferent. A podrìa significhé: "Ël temp ëd la racòlta dij fij a l'era nen rivà e parèj, përchè a j'ero nen ancora stàit cojì, ëd fì a l'avrìa bin dovù trovene! O fòrse përchè ëd frut a l'avrìo bin dovune essje, ma a l'era nen ëstàita na stagion propissia. Da n'erbo parèj, ch'a smijava bin fiorì e viv, a l'avrìo dovù spetess-ne 'd fì. Opura 'ncora, përchè ch'a smijava n'erbo ch'a fasìa bin ësperé, bele s'a l'era nen pròpi la stagion giusta, ëd fì as na sarìa bin dovune trové! An tùit ij cas, Gesù, ëd frut, a na trova pa: ël sens ëd soa maledission a stà pròpi lì.

Le paròle 'd maledission ëd Gesù anvers ëd col erbo a podrìo smijene n'assurdità, squasi "në scat irassional ëd flin-a", nen dël tut conform al caràter ch'i l'oma 'mprendù a conòsse 'd Gesù. Se i-j pensoma bin, contut, pensoma a 'n coltivator ch'a së speta che soe piante a pòrto 'd frut. Se un-a ëd coste piante, malgré la soen ch'a l'ha daje a tute man, a séguita a porteje gnun frut, ël coltivator, còs a fà-lo? "Sensa tante stòrie", cola pianta chiel a la elìmina e a na buta n'àutra a sò pòst. N'àutra vira Gesù a l'avìa dit: "I son la vis e vojàutri i n'a seve ij mèir. Col ch'a sta an mi, e mi an chiel, a porta motobin ëd frut, përchè fòra da mi i peude fè gnente. Se quejdun a sta nen an mi, a l'è campà vìa coma la sarmenta e a sëcca. La sarmenta a l'é peui ambaronà e brusà. S'i steve an mi e mie paròle a resto an vojàutri, ciameve tut lòn ch'i veule e av sarà fàit. An sossì mè Pare a l'é glorificà: ch'i pòrte motobin ëd frut. Antlora i sareve përdabon ij mè dissépoj" (Gioann 15:5-8).

Parèj a smija esse stàit për ël pòpol ëstòrich d'Israel che per lor Gesù a-j dis: "Che mai pì gnun a mangia ‘d frut da ti!”. Sossì a l'é gnente 'd meno che la fin ëd la funsion ëstòrica dla nassion d'Israel, ch'a tèrmina parèj sò ròl prinsipal ant ij progèt universaj ëd Nosgnor. Vera, j'Israelita a séguito a esse onorà da Nosgnor Dé, përchè com a dis l'apòstol, a lor aparten "...l'adossion, la glòria, le alleanse, la Lej, ël servissi divin, le promësse e ij patriarca. Da lor a ven, për dissendensa 'd natura, ël Crist, ch'a l'é Nosgnor Dé dzura ògni còsa, benedì për sèmper" (Roman 9:4). A l'é bin vera che për lor a séguito d'essje 'd benedission ëspeciaj, përchè Nosgnor a resta sèmper fedel a le promësse ch'a l'ha faje, ma 'l pòpol ëd Nosgnor, ancheuj, a l'ha na dimension motobin pì granda che 'l pòpol d'Israel. Ël pòpol ëd Nosgnor a l'é fàit ëd tuti coj che, ant ël mond antregh, a fà nen ëd cola nassion ch'a sìo, a son fidasse al Signor e Salvator Gesù Crist e a-j son ëd servissi. Ël popol ëd Nosgnor a l'é fàit ancheuj ëd "Giudé e 'd Grech", d'Israelita e 'd gent ëd tute le nassion dël mond: cola-lì a l'é la Gesia 'd Nosgnor. La sità 'd Gerusalem e la tèra d'Israel a l'é 'd sicur da onoresse për sò ròl ëstòrich e simbòlich, e ambelelì a-i saran ancora, për l'avnì, d'aveniment ëd rilevansa, ma Gesù a dis che un bel dì, ch'a l'é ancheuj, a l'avrà pì gnun-a 'mportansa 'ndova ch'as rend l'adorassion a Nosgnor. I l'oma pì nen da manca 'd santuari e 'd leugh fisich ëspeciaj, përché, coma ch'a dis Gesù: "Chërdme ... a ven l'ora che i adorëreve 'l Pare nì an su sta montagna-sì e gnanca a Gerusalem" (Gioann 4:21).

An tùit ij cas, foma bin atension a nojàutri, gesie e chërdent d'ancheuj, ëd nen ampinisse d'orgheuj e nen pensé ch'i podrìo nen ëdcò nojàutri esse scartà, s'i foma nen lòn ch'i l'oma da fé! L'Apòstol a scriv: "Ti ‘t podrie antlora dì: “Ij branch a son ëstàit tajà vìa përch’ i fusso entà mi”. Lolì a l’é bin dit: a son ëstàit tajà vìa për motiv ëd soa incredulità ‘d lor, e ti, a l'opòst, it të ten-e frem për toa fèj. Sie nen orgojos, ma abie tëmma, përchè Nosgnor s’a l’ha nen risparmià ij branch naturaj, a podrìa bin nen risparmiè ti! Considera, donca, la bontà e la severità ‘d Nosgnor: la severità con coj ch’a son tombà, e soa bontà anvers ëd ti. Tente bon, donca, a soa bontà, da già che, divers, ëdcò ti it podrìe esse taja vìa. D’àutra banda, ëdcò lor a saran entà se a përsisto nen ant soa incredulità ‘d lor, përchè Nosgnor a l’ha bin ël podèj për enteje torna" (Roman 11:19-23).

L'omne bin sentì, ëdcò nojàutri, le paròle che Gesù an dis an ësto pass ëd l'Evangeli?

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Da mi ti të spete ch'i porto 'd bon frut a toa glòria. Fà che mi im ten-a bin ëstrèit a Gesù Crist e ch'i sìa diligent ant l'ubidìte. Che mia fidelità at daga glòria e che mi im trova mai ant la situassio d'esse scartà për mia negligensa e onta. Amen.

Duminica 9 Dzèmber 2018 - Sconda Duminica d'Advent

Leture bibliche: Malachia 3:1-4; Filipèis 1:3-11; Luca 3:1-6.
Nosgnor ëd misericòrdia! Ch’it l’has mandà ij tà mëssagé, ij profeta, për prediché ‘l pentiment e për pronté la stra për nòstra salvëssa: Dane la grassia dë scoté j’amoniment ch’an fan e ‘d chité nòstri pecà, përchè ch’i podoma saluté con gòj la vnùa ‘d Gesù Crist, nòst Redentor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.