Vitime ‘d na società ingiusta (26, March 4:30-32 A)

Nosgnor Gesù Crist an mostra a pijesse soen dij malavi e dle vitime ‘d na società ingiusta. A veul nen, contut che nojàutri, ij sò dissépoj, a sio mach tanme la Cros Rossa ch’a ‘mbinda 'd ferìe, ma ‘d gent che, coma chiel, a intra an minca situassion për cangela ‘d manera antrega, a livel ëd la përson-a e a livel ëd la società. A l’é lòn ch’an mostra la letura biblica ch’i foma ancheuj.

Costa conta dël vangel ëd March ch’i soma ‘n camin ëd lese, a l’é viva, rica ‘d detaj e a cissa l’imaginassion. An parla ‘d Nosgnor Gesù Crist ch’a variss n’òm che ‘n demòni a fà ravagi ‘d soa vita, ma costa conta a l’é bin da pì ‘d n’episòdi d’esorcism tant mé d’àutri. I-i trovoma vàire sen-e ch’as podrìa fin-a fene n’arpresentassion teatral. Tanti letor modern a podrìo ‘dcò gnanca pijela an considerassion, costa conta - e lolì a sarìa darmagi - përchè, ant ij sò pregiudissi ‘d lor, ai demòni lor a-j chërdo nen e parèj as lass-rio scapé le tante lession ch’a-i son ëstërmà. A sarìa n’eror përchè costa conta, an efet, s’i la beicoma con cura an tùit ij sò detaj, a ‘rvela tant an sla përson-a e l’euvra ‘d Gesù e an sla condission uman-a. A l’é për lòn che i-j consacreroma nen mach un-a, ma tre ‘d riflession diverse, dont cola d’ancheuj a l’é la prima.

Lesoma lòn ch’a scriv ël vangelista:Gesù a lìbera n'andemonià. “A son rivà da l'àutra banda dël lagh ant ël teritori dij Gadarenian. Pen-a che Gesù a l'é surtì da 'nt la barca, a-j ven ancontra n'òm dominà da në spirit malign, n’òm ch'a seurtìa da le balme ch’a j’ero dovrà coma simiteri, ël leugh anté ch'a vivìa. Gnun a podìa ten-lo stacà, gnanca con ëd caden-e, përchè soens, quand ch'a l'avio gropalo con ëd fer e 'd caden-e, a l'avìa rompù le caden-e e fàit ij fer a tòch: gnun a l'avìa pro 'd forsa për dominelo. A l'era sèmper ëd dì e 'd neuit ch’as n'andasìa për ij sepolcr e për le montagne an crijand, e dasend-se 'd bòte con dle pere. Pen-a ch'a vëd Gesù da leugn, a cor da chiel e as campa 'n ginojon ëdnans a chiel e, crijand con tuta soa fòrsa, a dis: "Còs i-e lo antra 'd noi, Gesù, Fieul dël Dé 'l pì àut? I të scongiuro për amor ëd Nosgnor ëd nen tormenteme". A disìa parèj përchè Gesù a l'avia dije: "Spirit malign, seurt fòra da col òm!". Antlora Gesù a l'ha ciamaje: "Coma ch'a l'é ch'it ciames?". Col-lì a-j rëspond: "Mè nòm a l'é Legion, përchè ch’i soma an vàire". E a lo scongiurava ch'a lo mandèissa nen fòra da col teritori. A-i era lì-davzin a le montagne un grand ëstrop ëd crin an pastura. E tùit coj demòni a lo pregavo disendje: "Mand-ne ant ij crin përch'i intro ant lor", E dun-a Gesù a l'ha përmetujlo. Antlora, essend surti, coj spirit malign a son surtì da l'òm e a son intrà ant ij crin, e lë strop a l'è campasse ant ël lagh da 'n precipissi. Ij crin, ch'a j’ero apopré doimila, a son nijasse ant l'eva. Coj ch'a pasturavo ij crin a son scapass-ne e a l'han portane la neuva ant la sità e tut dantorn, e la gent a l'é surtìa për vëdde lòn ch'a l'era rivaje. A son vnù da Gesù e a l'han vëddù l'andemonià, col ch'a l'avìa la legion, ch'a l'era setà e vestì, e ch'a l'avìa 'rcuperà la rason, e a son ëstàit ciapà da la pàu. Coj ch'a l'avìo vëddù a l'han contà lòn ch'a l'era rivaje a l'andiavlà e l'episòdi dij crin. Antlora a son butasse a supliché Gesù ch'as n'andèissa da col pais. Quand ch'a l'é montà torna ant la barca, col ch'a l'era stàit andemonià a l'ha suplicalo 'd përmettje 'd resté ansema a chiel. Ma Gesù a l'ha pa përmetujlo e a l'ha dije: "Vatne a toa ca, dai tò, e contje ëd le gran còse ch' ël Signor a l'ha fate e coma ch'a l'ha avù compassion ëd ti". Donca, col òm a l'è andass-ne e a l'é butasse a fé savèj daspërtut për la Decàpoli tut lòn che Gesù a l'avìa faje, e tuti a son restane sbërlondì” (March 5:1-20).

Ël pais dij Gadarenian, anté che st’episodi-sì as dësvlopa, as trovava ant la curniss ëd na confederassion ëd des sitadin-e ‘d lenga greca (la Decàpoli) ch’a godìo d’autonomia aministrativa e che la popolassion a l’era an prevalensa pagan-a. Costa-sì a l’era la prima region visità da Gesù ch’a l’era nen ebràica. Lor a savìo poch o gnente dla fej e dla manera ‘d vive dj’Israelita e as fasìo “ij sò afé” sensa ten-e cont ëd considerassion moraj, cole che për j’Israelita a l’ero ‘d pèis. A-i ero tanti anleveur ëd crin e ambelessi i na trovoma fin-a në strop ed doi mila cap. A l’era n’anlevament ch’a-j stava motobin a cheur a cola gent. “La produssion” a l’era ‘l valor pì amportant ëd soa vita ‘d lor. “La produssion” e vanié ‘d sòld a l’era lòn ch’a-j tnisìo ‘d pì. Për lor ij sòld a l’ero fin-a pì important ëd la solidarietà sossial, ch’a l’é sì arpresentà da col “fòl”, da col alienà, ch’a l’avìo confinà fòra da soa sossietà ‘d lor e ancadnà, perchè ch’a podìo nen controlelo. “Ij sò afé” a l’ero ‘d sicur fin-a pì important ëd Gesù medésim, che për lor a-j dasìa fastidi e che peui a cisso ch’as na vada vìa lontan da lor.

A l’é parèj che Gesù e ij sò dissépoj a chito ‘l teritori guernà da la fej e da le lej d’Israel, për andess-ne an na region abità da na popolassion ch’a viv ëd manera ciàira ant ël paganèsim. La figura ‘d Gesù e l’esercissi ‘d sò podèj ëd varision e ‘d salvassion a riguarda nen mach j’Israelita e “soa religion ëd lor”, ma a l’ha n’estension global. Gesù a l’é “ël Salvator dël mond” (Gioann 4:42; 1 Gioann 4:14).

Ël test a buta an evidensa ‘d situassion, ëd pòst e ‘d përson-e che, conform a la fej ebràica, a son da consideresse “antamnà”, “spòrche” e “impure”; ëd situassion che j’Israelita a l’avìo da stess-ne bin a la larga. Pura, Gesù a mostra che ‘l pëccà, ch’a l’é da consideresse tanme la rèis dij tùit ij problema, a l’é da afrontesse a facia dëscuerta, an sla fàcia (coma ch’as dis). Ël pëccà, cissà da Sàtana, l’aversari ‘d Nosgnor e ‘d tut lòn ch’a l’é bel e bon, a l’é da tachesse diret. Gesù as na sta pà “a la larga”; a l’ha pa tëmma d’anflesse, dë sporchesse le man, ma a buta “le man an pasta”, a antërven ëd përsona. A condan-a pa da lontan j’angiustissie ma a-j va ancontra pr’ arzolvje, për dësbleje. Ant ël pais dij Gadarenian tut a l’é da “purifiché”, nen mach col òm ch’a l’era possedù na në spirit maléfich, ma ‘dcò ‘n pais antregh. A l’era nen mach col mat a d’esse antamnà da la mira moral e spiritual, lòn ch’a lo dëstruvìa, ma tut col pais, ch’a l’era fàit ëd gent ch’a conossìa nen Nosgnor Dé nì soa lej ëd giustissia.

Armarcoma coma st’òm a viva an ëd balme ch’a j’ero dovrà coma simiteri - a sta tanme ‘n mòrt ant un mond ëd mòrt; e coma a-i fussa lì-davzin a le montagne un grand ëstrop ëd crin an pastura - n’antrega economìa ch’a l’era dventà sò ìdol ëd lor e fondà an sl’ingiustissia. Gesù a buta an relassion direta jë spirit ëscaros con ij crin. A l’é parèj che Gesù a condan-a na sossietà ingiusta e disuman-a. A l’é na società controlà dal nemich ëd Nosgnor Dé, ma cola gent a pensa che cola manera ‘d vive a sia për lor vantagiosa, ch’a-j daga ‘d profit. A sarà nen, contut, lòn che lor a së speto, përché a la fin, lë strop a l'è campasse ant ël lagh da 'n precipissi. Gesù a purifica da jë spirit ëscros e maléfich l’òm ch’as presenta dëdnans a chiel, ma ij Gadarenian a preferisso ij sò spòrch afé, ij sò crin, soe porcarìe…

Quand ch’a l’é varì, Gesù a permet ne a col òm d’andeje dapress, ma a veul che chiel a resta an tra soa gent ch’a renda testimoniansa ‘d lòn ch’a l’ha faje Gesù e ‘d në stil ëd vita alternativ. A-j dis: “Vatne a toa ca, dai tò, e contje ëd le gran còse ch' ël Signor a l'ha fate e coma ch'a l'ha avù compassion ëd ti".

Preghiera

Nosgnor Dé! Ël pëccà a ‘ntamna tut lòn ch’a-i é an ësto mond e a lo rend brut e spòrch. It ringrassio che ti ‘s ses nen restà lontan an bandonand-me a mè destin coma ch’i l’avrìa bin merità, e ch’i l’hai nen fate scheur; ma che ti ‘t ses vnùit an tra ‘d nojàutri për purifiché, ant ël Crist, ëdcò mi, ch’i na fasìo part. Séguita, it na prego, cost’ euvra ‘d purificassion ant mia vita dësbarassand-me ‘d tut lòn ch’at fà nen piasì e ch’am gava le benedission ëd na vita an comunion përfeta an comunion con ti. Amen.

11 ‘d Mars 2018 - Quarta Duminica ‘di Quaresima

Numeri 21:4-9; Efesin 2:1-10; Gioann 3:14-21; Salm 107:1-3, 17-22

Pare 'd grassia, che tò Fieul benedèt Gesù Crist a l'é calà dal cél pr' esse 'l ver pan ch'a dà la vita al mond; dane sèmper dë sto pan, përchè ch'i peudoma vive an chiel e chiel an nojàutri; ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për semper. Amen.

Paura, pòr, pau… dislo coma ch’i veule, a l’é fifa! (25, March 4:35-41).

Sevene vojàutri ëd gent fifon-a, paurosa o ‘d gent coragiosa? E bin, ij prim dissèpoj ëd Gesù a j’ero ‘d fifon ëd prim òrdin, bele se quaidun ëd lor, a paròle, a fasìa ‘l blagheur. A l’avìo da ‘mprende na lession amportanta: cola ‘d fidesse ‘d Gesù an minca na circostansa.

“Peui ant l'istess di, vnùa ch'a l'era la sèira, Gesù a l'ha dije: "Passoma da l’àutra banda dël lagh". E chitand la furfa, a l'han ëmnalo ansem a lor, chiel essenda già là ‘nt la barca. A-i era ëdcò d'àutre barchëtte ch'a-j companiavo. Ora, a l'é aussasse un turbij ëd vent tant fòrt, che j'onde a campavo l'eva ant la barchëtta, ëd manera ch'as ancaminava già a ampinisse. Ma chiel a l'era a la popa, ch'a durmìa an s'un cussin. Antlora a l'han dësvijalo, e a l'han dije: “Signor, at na fa gnente ch'i meuiroma?". Ma chiel, an dësvijandse, a l'ha crijaje al vent e a l'ha dit al mar: ‘Stà chièt, sta ferm’; e 'l vent a l'é chità e tut a l'é stàit chiet. Peui a l'ha dije: "Përchè eve-ne tanta pàu? Com é-lo ch'i l'eve nen ëd fej?". E lor as son sentisse adòss na gran tëmma e as disìo l'un l'àutr: "Ma chi é-lo chiel-sì, che fin-a ël vent e ël mar a-j dan da ment?"» (March 4:35-41).

Tanti a son ëd proverbi piemontèis ch’as arferisso a la pàu. Stene a sente quaidun:

• Avèj gnanca paura ëd sent ch’a scapo.
• Avèj paura ‘d soa ombra.
• La paura a l’é fàita ‘d nen. 
• La paùra a fà novanta, a fà sudé ‘d gené. 
• Chi a l’ha paùra dël diav ant l’istà, a chërpa ‘d fam ant l’invern. 
• La paùra dij sbiri a scassa cola dle masche. 
• La paùra a fà ij pass longh. 
• Chi a l’é drocà ant l’aqua àuta, a l’ha paura d’un dil ëd pàuta. 

La paura a l’é ‘n mecanism ëd difèisa motobin natural ch’as peul bin comprende. Dëdnans a na mnassa, la pàu an buta a l’èrta e an cissa a pijé le mzure ch’i l’oma da manca për guernesse, për dësfendse. La paura a dventa afann, arsaj, quand ch’i trovoma nen le manere, ij mojen, për fé front a la situassion ëd privo, o quand che cole mzure an ësmijo nen pro ùtij. A podrìa esse la pàu ‘d fé front a la soferensa o a la mòrt, la pàu ‘d lòn ch’i conossoma nen e ch’an ësmija stermé d’àutre mnasse, o fin-a la pàu ‘d trovesse an situassion potensiaj ëd perìcol. A podrìa esse la paura ‘d falì o d’esse peui giudicà ‘d manera negativa, arprocià. Le paure a peudo esse tante e pì o men-o fondà, ma an compagno sèmper an cola ch’a podrìa ciamesse “la giungla dë sto mond”. A l’é parèj che la paura an paralisa, an blòca, an ampediss d’agì. La Bibia an dis “Sie bin controlà e svicc. Vòstr nemìs, ël diav, a l’é tanme ‘n leon ch’a breugia e ch’a va ‘n gir për vëdde s’a treuva quaidun d’angorgionesse” (1 Pero 5:8), ma an dis ëdcò: “Ël poltron a dis: "Là feura a-i é 'n leon: s'i vado giù për la stra a podrìa masseme!" (Proverbi 22:13), e ...a seurt gnanca da ca: é-lo ch’a l’é la pàu o na scusa?

Bele se Nosgnor, an soa paròla, an comanda ‘d nen butesse a noneus ant na situassion d’arzigh, d’asar, e d’agì ‘d manera savia e responsabil, e ‘dcò ‘d premunisse ‘d sicurassion adate an cas ëd necessità, chiel an cissa soens a d’arzighesse a intré an ëd situassion ëd perìcol potensial, a cimentesse an amprèise ch’a podrìo esse pericolose e ‘d nen avèj pàu përchè ...a l’é chiel ch’an na ciama e chiel ch’an compagna: i l’oma d’avèj fiusa an chiel. Sto-sì a l’é ‘l cas ëd lòn ch’an conta ‘l test ëd ij vangej d’ancheuj. Col-dì là “le condission meteorològiche” a fasìo nen ësperé bin, ma chiel a l’avìa ciamà l’istess ai sò dissépoj: "Passoma da l’àutra banda dël lagh". Lor a l’avìo bin da fidesse ‘d chiel e se chiel a-j ciamava d’ambarchesse, a l’avìo pa d’avèj tëmma, ...e peuj Gesù a l’era fin-a già ant la barca ch’a jë spetava. Gesù a l’avìa già dimostraje tante vire d’esse an pien-a padronansa ‘d tut lòn ch’a l’avrìa podù danegé, neuse a soa sanità ‘d lor da la mira fisica, moral e spiritual, ëd podèj dominé ‘d maladie e fin-a la mòrt. Gesù a savìa bin esse padron fin-a dle fòrse dla natura. Avrìa-lo podù esse quaicòsa ch’a l’era “tròp” për chiel, e dëdlà ‘d soa abilità a frontegelo? A l’é probàbil che, an col cas-lì, ij sò dissépoj a lo pensèisso, përchè, cola sèira, lor a parto ch’a l’ero bin sagrinà e magonà. An efet, an chitand la furfa - i pensoma an pressa - “ a l'han ëmnalo ansema a lor” coma che chiel a l’era, ant la barca. A-i era, an efet, “gnun temp da perde” anans che le precipitassion a vnèisso tant fòrte da esse pi nen “consijabil” d’aventuresse an sël lagh. Tutun, lòn che lor a n’avìo tëmma a càpita. A l’é probàbil ch’a pensèisso: “A sarìa stàit mej d’armandé la partensa”, “a sarìa stàit pì savi”, ma as ancalavo nen a dëscontradì Gesù. La situassion, parèj, a dventa tanme ‘n brut seugn, na carcaveja: “Ora, a l'é aussasse un turbij ëd vent tant fòrt, che j'onde a campavo l'eva ant la barchëtta, ëd manera ch'as ancaminava già a ampinisse”. Lòn ch’a-j dëstornava fin-a ‘d pì a l’era che an cola situassion ëd perìcol estrem: Gesù “a l'era a la popa, ch'a durmìa an s'un cussin”. A l’avrìa dovù esse bin ëstrach për nen rendse cont dla situassion. Nen vera?

Costa situassion dramàtica a-j fà casché ant na concatenassion ëd “paure” che, com an s’ na spiral ch’a-j fà calé sèmper pì an bass, a-j fa dësmentié tute le “lession” che lor, ij dissépoj ëd Gesù, a l’avìo bin amprendù da chiel e con chiel.

As trata ‘d tre sòrt ëd paure: (1) la paura ‘d casché ant l’eva e ‘d nié ant la burasca, ëd perde la vita; (2) la paura che Gesù (ch’a jë smija nen “responsabil” ant ël lasseje parte) a podèissa nen përdabon esse an padronansa dla situassion e, për un quai motiv, a fasa gnente për lor, o che chiel a deurma tant d’ancorziss-ne nen ëd lòn ch’a-j capitava; (3) la pòr, dëdnans a la reassion ed Gesù (che, an tùit ij cas, i lo savoma bin, Gesù a l’era an efet an padronansa dla situassion), ëd nen esse a l’autëssa ‘d lòn ch’a së spetava da lor - miraco la pòr d’esse, an na quai manera, castigà o scassà da chiel, dàit che Gesù a l’era csì potent.

A-i é antlora ambelessi, nen mach paura, ma ‘dcò “na gran tëmma”, teror, ësparm, visadì na “mega-pòr” (a sarìa da volté parèj ël tèrmin original). Ij dissépoj ëd Gesù a l’avrìo amprendù na lession strasordinaria an col dì-lì: Gesù a mérita la pì completa fiusa, an tute le circostanse. La fej an Gesù a l’é tant potenta da fene vince tùte le paure: lë bzogn, la maladìa, Sàtana, la mòrt, le circostanse dla vita… Vera, i soma ciamà a agì con sens ëd responsabilità, ma s’a l’é Gesù ch’an ciama d’agì ëdcò an ëd situassion ëd risich ogetiv, i l’oma pa da avèj la presunsion d’esse pì savi ‘d chiel. Chiel a sarà dacant a nojàutri e a provëddrà a minc’ ancàpit. I l’oma gnun motiv d’avèj tëmma gnanca ‘d chiel se con nòstre incoerense o scarsa fej i podrìo deje na delusion. Nojàutri i soma ij sò dissépoj, i apartenoma a chiel e gnente e gnun a podrà separene da sò amor.

A dis la Scritura: “Còsa dirom-ne donque a propòsit ëd tut sòn? Se Nosgnor a l'é për noi, chi é-lo ch'a sarà contra 'd noi? Sensa dubi, col ch'a l'ha nen sparmià Sò ùnich Fieul, ma ch'a l'ha dalo a la mòrt për tùti nojàutri, com ne darà-lo pa 'dcò ògni àutra còsa con Chiel? Chi mai podrìa-lo porté d'acuse contra ij sernù 'd Nosgnor? Nosgnor medésim a l'é col ch'a-j giustifica. Chi mai podria-lo condaneje? Crist a l'é col ch'a l'é mòrt, e quajcòsa 'd pì, col ch'a l'é arsussità, ch'a l'é 'dcò a la drita 'd Nosgnor e che fin-a a prega për noi. Chi é-lo ch'a podria mai separene da l'amor ëd Crist? Peulo esse ij sagrin, o l'aflission, o la persecussion, o la famin-a, o la nudità, o 'l pericol, o la spa? Coma ch'a lé scrit: "I andoma 'ncontra a la mòrt tùit ij dì; i soma considerà tanme 'd feje da masel". Al contrari, an tute ste còse i l'oma completa vitòria gràssie a Col ch'a l'ha vorsune bin! Përch' i son sicur che né la mòrt, né la vita, né d'àngej, né 'd prinsipà, né le potense, né le còse dël dì d'ancheuj, né le còse ch'a vniran, né l'autëssa, né la profondità, né gnun' àutra còsa an tuta la creassion, a podrà mai separene da l'amor ëd Nosgnor coma Chiel a l'ha mostralo an Crist Gesù, Nosgnor” (Roman 8:31-39).

PREGHIERA

Nosgnor! Ti ‘t sas bin coma ch’i son na përson-a bin fifon-a. Tutun, an toa misericòrdia, ti ‘t t’has arseivùme an tra coj ch’at ‘parten-o e sèmper it më compagne, it ëm das la sicurassion ëd tò amor e ‘d toa presensa. Lolì a l’é pì che bastant për feme vince minca paura. Che mi it ubidissa sèmper e con fiusa! Amen.

4 ëd Mars 2018 - Tersa Duminica ‘d Quarésima

Surtìa 20:1-17; 1 Corint 1:18-25; Gioann 2:13-22; Salm 19

Nosgnor tut-potent, Ti't sas ch'i l'oma gnun-a fòrsa an noi medésim për ess-ne d'agiut: guernane tant ant l'esterior ëd nòst còrp che ant l'interior ëd nòstra ànima, ch'i podoma trové protession da tùit ij sagrin ch'a peudo rivé al còrp e da tùit ij pensé malegn ch'a peulo taché nòstra ànima; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Le potensialità ‘d na smens (24, March 4:30-32)

L’evene mai sentì ‘d gent ch’as consìdera “realistica” e ch’av dis: “Stoma con ij pé për tèra!”. A lo diso përchè a-i é d’ìmprèise ch’a jë smijo “nen possibij”, “përchè tut a-j andrìa contra”, o “a-i son ëd fòrse tròp grande ch’a-j farìo oposission”, o “a-i son pa ij mojen” o “le condission” për realiseje. A diso: “A sarìo bin ëd ròbe bele m’a son mach pr’ ël mond dij seugn” o dle fàule.

Lasseme dì che cola-lì a l’é ‘d gent ch’a l’ha na concession bin limità e pesimista ‘d lòn ch’as peul o ch’as peul nen fesse! An efet, a-i son ëd “ròbe bele” ch’a son bin ëstàite realisà grassie mach a la përsistensa e la fej “teston-a” ‘d përson-e ch’a-j chërdìo e ch’a l’han mai molà, ch’a l’han dësfidà fin-a ‘l mond antregh e ch’a l’han avù a la fin, malgré tut, un bon ésit. A chërdìo ant la potensialità ‘d na smens che, bele s’a l’é pcita e solenga, a l’avìa na fòrsa e na vitalità da s-ciapé fin-a le pere pì dure dë sto mond.

Ëd sossì a podrìo fesse tanti esempi, ma restoma ant ël camp ch’a l’é ‘l nòstr. Lòn ch’a l’avìa ‘n ment Nosgnor Gesù Crist - ij sò propòsit - quand ch’a l’era an sla tèra, a smijava ai sò amis, ai sò pòchi prim dissépoj, n’imprèisa disperà. A jë smijavo dij cas disperà tanti ch’a-j ciamavo d’esse varì da soe maladìe ‘d lor, ma Gesù as na pijava soen e a le varìa tute. Lòn ch’a l’avrìa podù esse pì disperà ‘d na përson-a ch’a l’era mòrta, ma quand che chiel a rivava, a podìa ‘rciamela an vita con n’arsurression ch’a l’avrìa lassà ij present tuti dësconcertà. Gesù a vorìa fé calé ‘l regn ëd Nosgnor an ësto mond ch’a l’é brut e spòrch, ma a l’é pa dëscoragiasse dle dificoltà ch’a l’avrìa ‘ncontrà. A l’ha avù pa tëmma dle mnasse dij sò nemis, a l’ha avù gnanca tëmma dla mòrt. As podrìa dì che chiel a chërdia ant la fòrsa ‘d n’idèja, ant la fòrsa ‘d na paròla (cola ‘d Nosgnor Dé) ch’a l’é nen tanme j’àutre paròle, e a l’ha vinciù. Ij sò dissépoj, apress ëd la Pancòsta, a l’han pa pì dit: “Gesù, lòn che ti vories fé a l’ha gnun-a chance d’esse realisà, a l’é nen realistich, a l’é pa possibil!”. Nò, a l’han chërdù ant la potensa dla smens dla Paròla - a l'han chërdù an chiel - e a l’han butà sot dzora ‘l mond antregh!

Gesù a parla dle potensialità dla smens dël Regn ëd Nosgnor and ël test dl’Evangeli ch’i consideroma ancheuj. Lesomlo:

La paràbola dla smens ëd senëvra. “A disìa ancora: "A còsa podriom-ne comparisioné ël Regn ëd Nosgnor, o con che paragon podriom-ne arpresentelo? A l'é parèj dël gran ëd senëvra che, quand as sëmna ant la tèra, a l'é la pì cita ëd tute le smens ch'as campo ant la tèra. Ma apress ch'a l'é sëmnà, a chërs e a ven pì granda che tute j'àutre piante, e a buta fòra ëd grand branch, tant che j'osej dël cél a peulo fé ij sò ni an soa ombra" (March 4:30-32).

Ij propòsit ch’a l’avìa Gesù, për chiel a l’ero nen impossìbij. Për chiel, “l’operassion salvëssa” a l’era, coma ch’as dis an anglèis, un “Yes we can!”, “As peul fesse!”, përché ij propòsit ëd Nosgnor Dé a peudo nen esse batù, butà an dërota. An ësto mond la potensa dle fòrse satàniche a l’é afrosa, ma cola ‘d Nosgnor a l'é pì granda ‘ncora! E quand che Gesù a disìa ai sò dissépoj “montoma a Gerusalem” e che lor a-j rëspondìo: “Nò, ij tò nemis an farìo la pel!” , chiel a-j disìa: “Gnun-e tëmme. Andumje!”. Gesù a-j ancoragiava nen mach con sò esempi, ma ‘dcò con ëd paràbole coma cola dla smens ëd senevra, ch’a l’é “la pì cita ëd tute le smens ch'as campo ant la tèra”, pura...

Na vira, cora ch’ij sò dissèpoj a l’avìo confessaje d’esse stàit nen bon a ‘rsòlve ‘n problèma e ch’a-j na ciamo la rason, chiel a-j rëspond: “A l’é përchè ch’i l’eve pòca fej. An vrità iv diso che s’i l’avèisse pro na fej cita tanme ‘n gran ëd sënëvra, i podries bin dì a costa montagna-sì: Fate pì ‘n là! E chila as tramudarìa. A-i sarìa gnente ch’i podrie nen fé!”. Costa sòrt ëd demòni për feje seurte a venta preghé e digiuné” (Maté 17:20).

N’àutra vira, dëdnans a l’impossibilità ‘d dëstaché ‘l cheur d’un òm da la servitù ‘d soe richësse e a sò egoism, Gesù a-j rëspond: “A l'é pì facil ch'un gamel a passa për ël përtus ëd n'agucia, che në sgnor a intra ant ël Regn ëd Nosgnor Dé". E a son stane ancora 'd pì dësconcertà, e as disìo an tra 'd lor: "S'a l'é parèj, chi é-lo che mai a podrìa salvesse?". Gesù a l'ha vardaje e peui a l'ha dije: "Lolì a l'é na ròba ch'a l'é nen possibil a l'òm, ma mach a Nosgnor Dé, përchè tut a l'é possibil a chiel" (March 10:25-27).

Ancora, dëdnans a l’impossibilità ‘d fé rivé n’òm o na fomna a la salvëssa pr’ ël mojen dij sò sfòrs e virtù ‘d lor, l’Apòstol a scriv: “An efet, Nosgnor a l'ha realisà lòn che la lej a podìa nen fé përchè a l'era debilità da la natura uman-a. Quand che Nosgnor a l'ha mandà pròpi Sò Fieul ant na natura tanme la nòstra e coma 'n sacrifissi pr’ ël pecà, Chiel a l'ha condanà 'l pecà ant la carn” (Roman 8:3). Vera, l’euvra ‘d Gesù a rend possìbil lòn ch’a l’é impossibil a j’euvre uman-e. A l’é la grassia ‘d Nosgnor an Gesù Crist, e mach con chiel a an chiel.

Conform a la sapiensa dë sto mond, a smijerìa che quand che l’Evangeli a l’é sëmnà ant un cheur, o ant la sossietà, lolì “a serv a gnente”, “a peul fé pròpi gnente” - a diso. Gesù, contut, an dis: “Fé na preuva, sëmnelo, e i në sareve stupì ëd lòn ch’a peul fé cola smens!”. An efet: “...apress ch'a l'é sëmnà, a chërs e a ven pì granda che tute j'àutre piante, e a buta fòra ëd grand branch, tant che j'osej dël cél a peulo fé ij sò ni an soa ombra". Cora che l’Evangeli ‘d Gesù Crist a l’é vivù e predicà, cola smëns a së sbardla an sò cheur e, ëd travers ëd soe ven-e, a riva a tut ël còrp, a së spantia ant la sossietà. A-i é gnun-a oposission ch’a peuda arzistje! Ël lìber dj’At dj’Apòstoj a dis: “La cesa a vivìa an pas për tuta la Giudea, la Galilèa e la Samarìa, a vnisìa pì fòrta e ij chërdent a vivìo ant ël timor ëd Nosgnor e, con ël confòrt dlë Spirit Sant, a chërsìa ‘dcò ‘d nùmer” (At 9:31).

E-lo che la diffusion d’un cristianésim fàuss a smija ch’as peuda nen arzistlo? La vrità dl’Evangel, contut, a la fin a vincerà, stene pura sicur! Lë spantiament ëd religion fàusse tanme l’Islam a smija ch’as peuda nen arzistje? La vrità biblica, contut, a sarà cola ch’a lo vincerà. Gesù a disìa: “Crussieve nen. Vojàutri i l’eve fej an Nosgnor Dé, l’abie ‘d féj ëdcò an mi” (Gioann 14:1).

PREGHIERA

Nosgnor! Ti ‘t ses ël sëmnor: mostrame a d’esse tanme la pcita smens, ch’a l’é ùmil e sempia, a stërmeme an tra la mota dla tèra pr’ amprende, ant ël silensi, toa lession ëd vita. Mach s’im perdo i peudo artroveme, mach arposandme an ti i peudo porté ‘d frut bondos. Giutme a nen anticipé ij temp, a nen pretende tut e sùbit, a nen dëscorageme se j’arzultà a tardo a rivé. Mës-cia mia vita con l’alvà ‘d tò amor përchè i peuda lassé ‘n gran ëd vrità, ëd giustissia e ‘d pas ant ël camp dë sto mond. Amen.

25 ‘d Fërvé 2018 - Sconda Duminica ‘d Quarésima

Genesi 17:1-7, 15-16; Roman 4:13-25; March 8:31-38; Salm 22:22-30

Nosgnor! Toa glòria a l'é sèmper cola d'avèj misericòrdia. Sie misericordios anvers tuti coj ch'a l'han ëscartà dai Tò senté e feje artorné con ëd cheur arpentì e con ëd fèj ferma a ambrassé e tense strèit a la vrità ch'a cambia mai ëd Toa Paròla, Gesù Crist, Tò Fieul; che con ti e con lë Spirit Sant, a viv e a regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Sensa pressa e sens' angossa (23, March 4:26-29)

Ancheuj a-i é ‘l vissi dël “tut e sùbit”: i l’oma gnun-a passiensa dë speté. i vorsoma tut “a l’istant”. A l’é l’época dël “fast food”, dël “mangé ràpid”. I l’oma d’arsèivlo sùbit, càud e pront, i l’oma da mangelo an pressa ...e peui scapé vìa. Col-lì a l’é, contut, ël mangé pì malsan ch’a-i sìa, ël pì danos, për nen parlé ch’i venta pijesse tut ël temp ch’a serv për mastié e për la bon-a digestion!. Për le robe bon-e a-i và sò temp, coma toiré la polenta për ore… ch’a l’é nen l’istessa polenta ëd cola “istantanea”. Vardé coma ij campagnin a speto 'l frut pressios dla tèra con passiensa! Na paràbola ‘d Nosgnor Crist a parla dël Regn ëd Nosgnor coma dla smens ch’a chërs, pian pianin… Sté a sente:

La paràbola dla smens ch'a chërs. “Gesù a disìa ‘dcò: "Ël Regn ëd Nosgnor a l'é coma quand n'òm a sëmna dë smens ant la tèra. Tant s'a deurm o ch'a sia dësvij, ëd neuit e 'd dì, la smens a gica e a chërs sensa che chiel a sapia coma. La tèra a dà daspërchila prima l'erba, e peui lë spi e peui, a la fin, ël forment ant lë spi. Quand che 'l gran a l'é mur, col òm a-i buta dlongh l'amsòira, përchè 'l temp dl'amson a l'é rivà»” (Marco 4:26-29).

Nosgnor Gesù Crist, an ëd paràbole coma ste-sì, a veul buté an evidensa la manera ch’a nass e ch’as dësvlopa ‘l Regn ëd Nosgnor ant ël mond. L’ora che la Paròla ‘d Nosgnor a treuva la “bon-a tèra” ‘d na përson-a ch’a l’arsèiv volenté, ij sò bon efèt - ij sò bon frut - as faran vëdde ‘d sicur - gnun-e tëmme, e sens’ artard. La smens a l’é ‘d prima qualità, e se ‘l terèn a l’é col giust, ij frut a a rivran përchè Nosgnor a provëd che tut a sia fàit coma ch’a deuv esse fàit. Ëd lolì i podoma stene sicur.

L’euvra che Nosgnor a fà ant ij sò sernù a sarà mai anterompùa e batùa da gnente e da gnun. I l’oma, contut, da tnì bin cont che nen tut a càpita sùbit coma ch’i vorìo nojàutri, ëd longh, L’euvra ‘d Nosgnor as dësvlopa për gré, l’istess ch’a va për gré, pòch a pòch, la chërsùa dël forment. I l’oma nen da spetesse tut sùbit, a l’istant, ma për tut a-i và sò temp.

L’euvra dla grassia ‘d Nosgnor ant ël cheur - ant l’ànima - ëd na përson-a a comensa da ‘d còse pcite, minute tanme na smens. Ël profeta Sacarìa a dis: “Chi ch’as ancalerà ‘d dëspresié ‘l dì dle còse cite?” (Sacharìa 4:10). A l’é për lòn ch’i l’oma da dé nòstr apressiament pien a le còse cite, s’a son ëd Nosgnor, bele s’a smijo ‘d pòca ‘mportansa. Përchè? Përchè le còse pì grande a vniran a sò temp, quand ch’a saran mure. Nosgnor Dé a l’é sovran, sèmper an pien control ëd tut, sëdnò a sarìa nen Dé. Soa euvra, ij sò propòsit, as compiran. Lolì a l’é sicur, i lo chërdoma. Gnun’ angossa!

Ël sëmneur, ël minister ëd Crist, a sëmna, a trasmët con fiusa la Paròla ‘d Nosgnor. A sta nen lì pien d’angossa, coma se tut a dipendèissa da chiel. Quand ch’a l’ha fàit tut sò dover, quand ch’a l’ha fàit tut lòn ch’a lé stàit comandaje e ch’a l’era ‘d soa pertinensa, a peul andé a deurme tranquil, pasi, chiet. A-i é ‘d coj ch’a riesso nen a deurme e ch’a stan lì, con j’euj dovert e ch’a son sèmper sagrinà. A penso: “Com é-lo ch’i podrai fé chërse cola smens? Lòn ch’i podrìa-ne inventeme për possé, për cissé cole përson-e ch’i l’hai predicaje la Paròla, a porté ij frut bon dël pentiment, dla fej an Crist, dle bon-e euvre che Nosgnor a comanda?”. Nò, ël ministr ëd Gesù Crist a conòss le potensialità dla smens e, dzurtut, a conòss Nosgnor Dé. A l’ha gnun’ angossa. A l’ha fiusa ant la smens, a l’ha fiusa an Nosgnor. L’arcòlt a l’é garantì quand, coma e andova ch’a l’é stabilì. Lòn ch’a l’é pì ‘d pèis a l’é fé con diligensa e fedeltà lòn che Nosgnor a l’ha comandaje ‘d fé, sò dover. A-i é lòn che nojàutri i l’oma da fé, ma la chërsensa e ij frut a son ëd pertinensa ‘d Nosgnor.

Sté a sente lòn ch’a dis l’apòstol Giaco: “Ora, donca, mè frej e seur, speté con passiensa fin-a a l'artòrn dël Signor. Vardé coma ij campagnin a speto 'l frut pressios dla tèra con passiensa, fin-a ch'arsèivo la pieuva dla prima e dl'ùltima stagion. Vojàutri 'dcò ten-e passiensa, conforté vòstri cheur, përchè l'artòrn ëd Nosgnor a l'é davzin. Lamenteve nen j'un dj'àutri për ch'i sie nen condanà. Vardé: ël Giudes a l'é già a la pòrta, Pijé pr' esempi d'aflission e 'd passiensa ij profeta ch'a l'han parlà an nòm dël Signor. É-lo nen vera ch'i foma stima ch'a son beà coj ch'a l'han soportà con fòrsa dij patiment? I l'eve 'dcò sentì dla passiensa 'd Giòb e i seve lòn che a la fin Nosgnor a l'ha acordaje, përchè Nosgnor a l'é pien ëd compassion e 'd misericòrdia” (Giaco 5:7-11).

A la fin, a venta ‘dcò dì che l’euvra ‘d Nosgnor, chiel a la fida nen mach a un-a përson-a, ma a tante e diverse. La comission Nosgnor a la dà a vàire përson-e, e a minca un-a ‘d lor chiel a dà d’abilità. Le ròbe a dipendo nen mach da un-a përson-a (ël predicator o ‘l pastor ch’a sìa). Costa sì a l’é la funsion che Nosgnor a fida a la comunità cristian-a. Nosgnor a-j dà ‘d talent e ‘d travaj da fé ch’a son nen j’istess për tuti, e tuti ansema a travajo për serve il propòsit ed Nosgnor, ël progress dël Regn ëd Nosgnor ant ij chërdent sìngoj e coma ‘n grop.

L’Apòstol a scriv: "Còsa ch’a l’é mai Apollo? Còsa ch’a l’é mai Pàul? A son mach ëd servitor che për sò mojen i seve ancaminave a chërde, conforma che Nosgnor a l’ha dàit a ognidun. Mi i l’hai piantà, Apollo a l’ha bagnà, ma a l’é Nosgnor ch’a l’ha fàit chërse. A l’ha gnun-a importansa chi ch’a sìa col ch’a pianta o col ch’a bagna. Lòn ch’a l’ha d’importansa a l’é che Nosgnor a fassa chërse la smens. Col ch’a pianta e col ch’a bagna a travajo ansema con l’istess propòsit, e tùit e doi a saran arcompensà për ël travaj ch’a l’han fàit" (1 Corinzi 3:5-8). "A l'é donca stàit chiel ch'a l'ha fàit che j'un a fusso dj'apòstoj, d'àutri ch'a fusso 'd profeta, d'àutri ch'a fusso d'evangelisator, d'àutri ancora ch'a fusso pastor e magister. A l'é parèj che chiel a l’ha preparà coj ch'a fan part dël pòpol sant për l'esercissi dij ministeri ch'a servo pr' edifiché 'l còrp ëd Crist, fin-a a tant che tuti i saroma rivà ant l'unità dla fej e dla conossènsa dël Fieul ëd Nosgnor, ant lë stat ëd gent compìa, ant la mzura dla taja përfeta dël Crist" (Efesini 4:11-16).

PREGHIERA

Nosgnor! It ringrassio për tuti coj tò fieuj, ij tò ministr, ch’it l’has dovrà e ch’it dovre pr’ avèj fàit nasse an mi tò regn. Ch’i l’abia sèmper da onoreje! It ringrassio, peuj che ant l’euvra ‘d tò Regn, a l’é ‘dcò mi, mia përson-a, ch’it veule ampliché. Fà ch’i arconòssa ‘l dover ch’i l’hai da compì conform ai don, ai talent, ch’it l’has dàit edcò a mi, e ch’i lo compissa con diligensa. I farai tut për bin e për toa glòria. Fàit lòn, i podrai arposeme tranquil e pasì con pien-a fiusa, përchè i sai ch’it ses ti, e mach ti, a fé chërse. Amen.

18 ‘d Fërvé 2018 - Prima Duminica 'd Quarésima

Genesi 9:8-17; 1 Pero 3:18-22; March 1:9-15; Salm 25:1-9

Preghiera: Nosgnor tut-potent! Che Tò Fieul benedì a l'é stàit mnà da lë Spirit a d'esse tentà da Sàtana: Ven prest a giuté coj ch'a l'han da fé front a vàire tentassion; e che, dàit ch'it conòsse nòstra debolëssa, che ognidun ëd nojàutri a fasa l'esperiensa ch'it ses potent a salvé; për Gesù Crist, Tò Fieul, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Sté a sente con atension e dësvlupé facoltà crìtiche (22, Marco 4:24-25)

A-i é tanti, ancheuj, ch’as bèivo tut lòn ch’a sento, a leso o a vardo a la television sensa bin arflete s’a sia ver e giust o nò. I l’oma da controlé, da vardé bin, da confronté, d’avèjne sens critich. Lolì, a l’é vera, a costa ‘d fatiga e la gent ch’a l’é garga a lo fà nen, ma a l’é essensial për nen casché ‘n tràpola! La reclam soens as na profita dla gargarìa dla gent. A l’é për lòn che Nosgnor Gesù Crist an dis ant ël test dl’Evangel ch’i lesoma ancheuj: Pijé varda ‘d lòn ch'i sente! Scotoma.

11 ‘d Fërvé 2018 - Dominica apress l’Epifanìa ch’a fà quatr

http://telegra.ph/Sté-a-sente-con-atension-e-dësvlupé-facoltà-crìtiche-02-09

A-i é ‘d reclam e reclam (21, March 4:21-23)

Ancheuj l’anluminassion dle sità a l’é tant fòrta ch’as peul pì nen vëdde le maravije dël cél ëd neuit: le stèile e la lun-a, ch’a son ëd ciàir motobin pì fòrt dij tanti ciàir ch’i l’oma an ësto mond. I soma gnanca pì costumà a vardeje! L’istess, chi é-lo ancora ch’as n’ancòrz che ‘l ciàir ëd Nosgnor Gesù Crist a l’é ‘l pì bel ch’a-i sìa e sensa paragon? A l’é tanme la reclam ancheuj: a-i é tanta ‘d cola reclam an gir ch’a fà squasi pì gnun efet, i la vardoma pì nen. A sarìa n’eror, contut, saresse j’euj e stopesse j’orije a partì pijà. Për nen esse tajà fòra da le còse bon-e, a venta avèj ëd disserniment e verifiché. Darmagi dë sté lontan da Nosgnor Gesù Crist për motiv dij tanti Crist e profeta fàuss e ambrojon ch’a-i é an ësto mond. Sò ciàir, ël ciàir ëd Gesù, a resta ‘l pì splendrient ch’a-i sìa, l’ùnich ch’an salva dal top ch’i l’oma dantorn. Sté a sente lòn ch’a dis ël test dl’Evangel d’ancheuj, March 4:21-23.

A séguita 'mbelessì: https://goo.gl/DVMiDS

Duminica 4 ëd Fërvé 2018 - Duminica apress l’Epifanìa ch’a fà 5

Isaia 40:21-31; 1 Corint 9:16-23; March 1:29-39; Salm 147:1-21

Nosgnor! Fane lìber da le caden-e dij nòstri pëccà, e dane la libertà ‘d cola vita bondosa ch’it l’has fane conòsse an Tò Fieul Gesù Crist, nòst Salvator; ch’a viv e regna con ti, ant l’unità dlë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.

Le paràbole a rendo pì fàcil ëd comprende l’Evangel, pura... (20, March 4:1-20)

É-la che la Bibia a l’é malfé da comprende? Che la Bibia a sìa malfé da comprende a l’é soens na scusa, per tanti, për nen butessje lì, e con métod, a lesla e a penseje sù .A l’é privilegi e responsabilità ‘d tuti d’arsèive sò mëssagi, përchè a l’é la Paròla che Nosgnor an adressa për fene vive conform a lòn ch’a l’é bon e giust e për la salvëssa eterna ‘d nòstra ànima. Soens Nosgnor an adressa soa paròla pr’ ël mojen ëd conte ch’a son ciamà “paràbole”. Le paràbole ‘d Gesù a rendo pì fàcil për tuti ‘d comprende la vrità ch’a riguarda Nosgnor Dé e nòstra vita. Malgré lolì, a smija che tanti, le paràbole, a përsisto a comprendie nen. Përché lolì a càpita? Vëddoma lòn ch’a dis Gesù medésim ant ël capìtol 4 dël vangeli scond March.

“Peui Gesù a l'é torna butasse a mostré davzin al mar e a s'ambaronava tanta ëd cola gent tut dantorn a chiel che Gesù a l'é montà sna barchëtta an sl'eva e da là, astà, a parlava a la gent ch'a stasìa an sla riva. A-j mostrava motobin ëd còse con ëd paràbole e a-j disìa ant ël sò amaestrament: "Scoté: un sëmnor a l'é surtì a sëmné e a l'é capitaje che na part ëd la smens a l'é cascà longh la stra, e a-i é vnuje dj'osej dël ciel ch'a l'han mangiajla tuta. N'àutra part a l'é cascà ant un leu pien ëd pere doa ch'a-i era nen vàire 'd tèra e a l'é chërsùa sùbit përchè a-i era nen ëd teren ancreus. Ma quand ch'a l'é surtije 'l sol, a l'é restà brusà e dal moment ch'a l'avìa nen ëd rèis, a l'é restà sëcca. N'àutra part a l'é cascà antrames a dle spin-e e le spin-e a son chërsùe e a l'han stenzula e a l'ha frutà gnente. E n'àutra part a l'é cascà ant na tèra bon-a e a l'ha frutà, vnisend sù e chërsend ëd tal manera che un gran a l'ha portane apopré tranta, n'àutr sessanta, n'autr sent". E a-j disìa: "Col ch'a l'ha d'orije për sente, ch'a staga a sente". Quand ch'a l'é restà da sol, coj ch'a j'ero dantorn a chiel, con ij dódes, a l'han anterogalo a propòsit ëd cola paràbola. chiel a l'ha dije: a vojàutri a l'é përmëtuve’ d conòsse ël segret dël regn ëd Nosgnor; ma a coj ch'a na son fòra tute le còse as trato con ëd paràbole. Përchè an vëdend a vëddo ma a s-ciàiro nen; e che an ëscotand a scoto ma a capisso nen; për nen ch'as converto e che ij sò pecà a sio përdonà. Peui a l'ha dije: I-é-lo chi ch'a capiss nen costa paràbola? Com é-lo donca ch'i capireve tute le paràbole? Col ch'a sëmna, a l'é col ch'a sëmna la Paròla. E valà, coj ch'a arsèivo la smens arlongh la stra, a son coj ch'a-j sëmno la paròla; ma dòp ch'a l'han ëscotala, Sàtana a riva dun-a e a pòrta via la paròla sëmna ant ij sò cheur. L’istess, coj ch'a arsèivo la smens ant dij leu andoa a-i é 'd pere, a son coj che avend sentì la paròla a l'arsèivo tòst con piasì. Ma a l'han pa 'd rèis an lor medésim, e a duro mach un temp, ëd manera che an rivandje dij sagrin e la përsecussion për via dla Paròla, a son dun-a scandalisà. E coj ch'a arsèivo la smens an mes a le spin-e, a son coj ch'a sento la paròla. Ma ij crussi dë sto mond e l'angann dle richësse, e l'angordisia dj'àutre ròbe, essend intrà ant ij sò spìrit, a strenzo la Paròla, e chila a resta sensa frut. Ma coj ch'a l'han arseivù la smens an na tèra bon-a, a son coi ch'a scoto la paròla, e che a la arsèivo e ch'a pòrt 'd frut; un tranta, e l'àutr sessanta, e l'àutr sent. (...) Coma Gesù a deuvra le paràbole. Parèj, con vàire paràbole ëd costa sòrt, a-j nunsiava la paròla ëd Nosgnor, conforma ch'a podìo capila. A-j parlava nen sensa 'd parabòle; ma an privà a-j dëspiegava tut ai sò dissépoj” (March 4:1-20, 33-34).

Ël vangel an dis: “A-j mostrava motobin ëd còse con ëd paràbole”. A l’era soa manera caraterìstica, për Nosgnor Gesù Crist, ëd mostré a la gent për ël mojen ëd paràbole. As podrìa disse che le paràbole, ëd sòlit, a sio dlë stòrie, ëd conte, ch’a servo për mostré na lession an sël comportament uman, dë stòrie ch’a l’han na moral. Dovré ‘d paràbole a l’era la manera tìpica ‘d mostré ant l’antichità. Al pòst ëd fé d’argomentassion ëd concèt astrat, teòrich, ël magister o ‘l filòsof a contava ëd cite sòrie stòrie, ch’a l’avrìo podù bin esse anventà, për dëspieghé ‘d vrità ‘d manera viva, sempia, intuitiva, na manera ch’a cissa l’imaginassion, e lolì a l’ha soens bin pì d’efèt che tante paròle. La paràbola a podrìa ‘dcò disse n’ilustrassion për dëspieghé ‘n concèt dificij ‘d manera sèmpia o për dé n’amaestrament moral.

Se lolì, contut, a l’era lòn ch’as antend ëd sòlit për paràbola, le paràbole ‘d Nosgnor Gesù Crist chiel a-j dovrava nen për s-ciairì, fé capì, pr’ ëspieghé ‘d robe malfé da comprende, ma pròpi l’opòst, për rende ‘d vrità pì scure, quaicòsa ch’as savìa nen bin lòn ch’a ‘ntendèissa ‘d precis. Pròpi parèj! Con le paràbole Gesù a disìa soens an manera nen esplìcita, nen direta, ëd ròbe che, s’a fusso stàite pì ciàire, ij sò nemis a l’avrìo bin podù dovré contra chiel. A l’é parèj che Gesù, con le paràbole, a fasìa na giusta discriminassion, na selession, an tra coj ch’a lo stasìo a sente. Le paràbole a le comprendìo coj ch’a l’avìo da comprendje! Coj ch’a j’ero an malafé, coj ch’a l’avìo ‘d pregiudissi, coj ch’a spetavo mach n’ocasion për acusé Gesù, coj che dal Regn ëd Nosgnor a l’avìo da stess-ne fòra, lor a le comprendìo pa soe paràbole. An tùit ij cas, Gesù a l’avrìa dëspiegà soe paràbole an privà, mach ai sò dissépoj, a coj ch’a-j andasìo dapress con fiusa, ch’a l’ero dispòst a amprende da chiel sensa ‘d pregiudissi. Tut sossì i lo vëddoma bin ant ël test dël vangel ch’i l’oma për ancheuj. Ai sò dissépoj Gesù a dis: “...a vojàutri a l'é përmëtùve ëd conòsse ël segret dël regn ëd Nosgnor; ma a coj ch'a na son fòra tute le còse as trato con ëd paràbole” (11).

Për coj ch’a son disponibij e sensa ‘d pregiudissi anvers ëd Gesù, la pòrta dla comprension dij “segret dël regn ëd Nosgnor” a l’é dlonch doverta, ma a j’àutri, coj ch’a son nen disponibj, ma fin-a ‘d nemis ëd Gesù, le cose a-j son dite pr’ ël mojen ëd paràbole. Le paràbole a diso nen sèmper ciàir lòn che Gesù a antendìa. Përchè Gesù a së stërma parèj e a dëspiega nen? A lo dis nòst test: “Përchè an vëdend a vëddo ma a s-ciàiro nen; e che an ëscotand a scoto ma a capisso nen; për nen ch'as converto e che ij sò pecà a sio përdonà” (12).

St’idèja-sì a podrìa parësse për quaidun ëd vojàutri dëstravisa, ma sta-sì a l’é n’àutra evidensa dla manera che Nosgnor Dé (e ‘d Gesù con chiel) a fasa ‘d discriminassion an tra sò auditòri. A quaidun a l’é dàit ëd comprende, a d’àutri nò. Lolì a dipend pa n’inteligensa pì o men-o granda, ma da l’elession divin-a. L’apòstol Pàul a scriv: “Costa-sì a l’é antlora la situassion: la pì part dël pòpol d’Israel a l’ha nen trovà ‘l favor ëd Nosgnor ch’a sercavo con tant fërvor. Pòchi a l’han trovalo - coj che Nosgnor a l’ha sernù - ma ‘l cheur dj’àutri a l’é stàit andurì. Com a dis la Scritura: “Nosgnor a l’ha daje në spirit ch’a-j fà deurme grev, e d’euj për nen vëdde, e d’orije për nen sente, fin-a al dì d’ancheuj” (Roman 11:7-8). Ant nòst tòch dël vangel, Gesù a mensiona lòn ch’a l’avìa dit ël profeta: “për nen ch'as converto e che ij sò pecà a sio përdonà”

La grassia dla conversion për quaidun a l’é na pòrta sarà. Përchè? Përchè a l’è na grassia che Nosgnor a acòrda nen a tuti, ma a coj che chiel a l’ha pijà la decision ëd dèjla, e sensa gnun mérit ch’a l’abio. Gnun a la meritrìa. a dipend mach da Nosgnor, da soa sovranità! Ch’a piasa o ch’a piasa nen, sossì a l’é lòn che Gesù e tut ël Testament Neuv a mostro. Gesù a disìa: “Ant col istess moment. Gesù, pien dla gòj dlë Spirit Sant, a l’ha dit: “It làudo, ò Pare, Signor dël cél e dla tèra, ëd lòn ch’it l’has ëstërmaje ste còse a coj ch’as chërdo d’esse savi e studià, e ch’it l’has mostraje a le masnà. A l’é parèj, ò Pare, përchè lolì a l’è piasute ‘d felo. Ògni còsa am é stàita dàita an man da mè Pare; e gnun a conòss chi ch’a sìa ‘l Fieul, sëdësnò ‘l Pare; nì chi ch’a sìa ‘l Pare, sëdësnò ‘l Fieul e col che ‘l Fieul a l’avrà bin vorsujlo mostré” (Luca 10:21-22).

Ij borios scriba e Farisé, pien ëd pregiudissi contra ‘d Gesù, a sercavo minca na bon-a ocasion për antrapelo e felo tombé. Lor a complotavo contra ‘d chiel. Lòn ch’a l’avrìo comprendù da le paràbole? Gnente, gnente ch’a l’avrìo podù dësfruté për acusel ‘d malfé. Nojàutri i disoma. “Chi ch’a veul comprende a lo capiss”. Le paràbole ‘d Gesù a l’han da manca ‘d nòstra riflession atenta e disponibilità e, ëd sicur, ch’i andoma “ai pé ‘d Gesù” përchè chiel an mostra. Ël vangel a dis: “...con vàire paràbole ëd costa sòrt, a-j nunsiava la paròla ëd Nosgnor, conforma ch'a podìo capila. A-j parlava nen sensa 'd parabòle; ma an privà a-j dëspiegava tut ai sò dissépoj” (34). L’istess a val për la predicassion dl’Evangeli, la salvassion pr’ ël mojen ëd lòn ch’a l’ha compì ‘l Salvator Gesù Crist: “Nojàutri, contut, i predicoma 'n Crist butà 'n cros, na ròba che pr' ij Giudé a l'é në scandol e che pr' ij grech a l'ha gnun sens. Nopà, për coj ch'a son ciamà a la salvëssa, tant giudé che grech, a l'é Crist la potensa 'd Nosgnor e la sapiensa 'd Nosgnor” (1 Corint 1:23-24).

La Paròla ‘d Nosgnor ch’an riva pr’ ël mojen dla Bibia, é-la vòstra sapiensa opura i na staghe lontan. Cos é-lo ch’a dà a vëdde vòstra reassion a sto riguard?

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Mi i ven-o a ti e a toa paròla con disponibilità completa e sensa ‘d pregiudissi. I capisso nen tut, ma i ven-o a ti con fiusa përchè ti im mostre e i peuda comprende sèmper mej la vrità. It ringrassio che toa grassia an mi a l’ha campà giù minca na resistensa anvers tò Fieul Gesù Crist e sò Evangeli, përchè mi i fasa part dij tò e ch’i sia salvà. I lo meritavo nen: che ‘d grassia stravisanta! Amen.

Duminica 28 ‘d Gené 2018 - Quarta Duminica apress l’Epifanìa

Leture bibliche: Deuteronomi 18:15-20; 1 Corint 8:1-13; March 1:21-28; Salm 111

Nosgnor, Tut-potent e etern! Ti 't governe tute le còse, sìa an cél che an sla tèra. It pregoma: sie misericordios e scota le sùpliche 'd tò pòpol, e ant ël temp d'ancheuj dane toa pas; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e sèmper. Amen.