Un nossent ch’a l’ha pagà pr’ ij colpèivoj (Duminica 9/4/2017)
La mòrt ëd Nosgnor Gesù Crist an sna cros tanme ‘l pes delinquent a l’é nen capità për asar ma con la determinassion dl’istess Gesù e ij propòsit ëd Nosgnor Dé, coj che chiel a l’avìa determinaje da l’eternità. Për che motiv? A l’ha da fé con nòstra afrosa condission uman-a e con l’amor ëd Nosgnor ch’a na veul tirene fòra. Le leture dë sta Duminica an lo dëspiego ciàir.
Orassion: Nosgnor tut-potent e etern, an tò amor afetuos për le creature uman-e, it l'has mandà tò Fieul, nòst Salvator Gesù Crist për arvestisse ‘d nòstra natura e për patì la mòrt an sla cros, dand-ne l'esempi 'd grand' umiltà; acòrdane, an toa misericòrdia ch'i podoma marcé an sël senté 'd soe soferense e 'dcò pié part ëd soa arsurression; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Abresé: An ësto mond a dòmina la coltura dla mòrt. L’ansidita nòstra siviltà a l’é soens mach na mascrada për “la sòlita musica”: massé, massé, massé… Nosgnor. ël Dé ‘d Gesù Crist, a l’é ‘l Dé dla vita e ant ël Crist, Chiel a mostra soa potensa d’arsurression e an mostra na coltura ch’a n’é conforma. Le letura dë sta Duminica a lo armarco con motobin d’efet.
Orassion: Nosgnor tut-potent, it ses mach Ti ch'it l'has la fòrsa 'd fé artorné ant l'òrdin nòstre volontà arvirose e nòstri sentiment da pecator; acòrda a tò pòpol la grassia 'd voleje bin a lòn ch'it comande e d'avèj anvìa 'd lòn ch'it promëtte; parèj che, an tra le ràpide e varie trasformassion dë sto mond, nòstri cheur a peudo sté bin ferm là 'ndoa ch'as peul trové 'd gòj génita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Coma fas-to a nen ancorz-te ‘d lolì, “a lo vëddrìa fin-a un bòrgno”, as dis ëd ròbe ch’a son bin ciàire da vëddse, còse ch’a son sota j’euj ëd tuti, còse evidente, spicante. Pura, a-i è ‘d gent ch’a le s-ciàira nen, o përchè ch’a l’han ëd limitassion fìsiche o ...ëd limitassion psicològiche e spirituaj causà dzurtut da ‘d pregiudissi. La mission dël Salvator Gesù Crist a l’é cola ‘d rend-ne a la completëssa ch’i na j’ero creà, dont la comunion con Nosgnor a l’era e a resta ‘l fondament.
Orassion: Pare dla grassia, che Tò fieul benedì Gesù Crist a l’é vnù giù dal cél për esse ‘l ver pan ch’a dà la vita al mond; Dane semper ëd pì dë sto pan, përchè Chiel a peuda vive an nojàutri, e nojàutri an Chiel; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
L’èiva dla vita ch’in n’oma da manca
La composission ëd nòst còrp a l’é fàita dla pì gran part d’èiva. Tùit j’organism a dipendo da l’èiva e na ten-o ‘d gran’ quantità. Përdabon i podrìo dì che sensa d’èiva a podrìa nen essje la vita ma, ant l’istess temp, che da la qualità dl’èiva ch’i beivoma a dipend ëdcò la qualità dla vita. L’èiva a l’é ‘n simbol amportant ëd lòn ch’a l’é essensial për la vita nen mach dla mira fìsica, ma ‘dcò da la mira spiritual. I rilevoma sossì ant la Bibia antrega, tant che Nosgnor Gesù Crist medésim a dis ch’a l’é chiel ch’a peul dene l’èiva dla vita, visadì che lòn che chiel an forniss a l’é autërtant amportant che l’èiva. Ës concèt-sì i lo trovoma ant tute le leture bibliche dë sta Duminica.
Orassion: Nosgnor tut-potent, Ti't sas ch'i l'oma gnun-a fòrsa an noi medésim për ess-ne d'agiut: guernane tant ant l'esterior ëd nòst còrp che ant l'interior ëd nòstra ànima, ch'i podoma trové protession da tùit ij sagrin ch'a peudo rivé al còrp e da tùit ij pensé malegn ch'a peulo taché nòstra ànima; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
I voria ancorageve a lese la Bibia, la Paròla ‘d Nosgnor, minca dì.
An tra le petission dla preghiera che Gesù a l’ha mostrane a-i é la frase: “Dane minca dì ël pan ch’i n’oma da manca” (Luca 11:3). Nosgnor Gesù Crist a parla ambelelì nen mach dla nuritura dël còrp, ma ‘dcò ‘d cola dl’ànima. La Paròla scrita ‘d Nosgnor a l’é ‘l nutriment che chiel a l’ha dane për l’ànima. S’is nutrissoma nen i meuireroma. Nòst ëspirit a l’ha ‘dcò da esse nutrì e a-i é gnun nutriment pì sostansios e bon che la Paròla scrita ‘d Nosgnor, che, an efet, an n’é l’ùnich nutriment.
Vera, la preghiera e la partecipassion a la Sin-a ‘d Nosgnor (l’Eucaristìa) a son ëdcò ‘d nutriment ëd l’ànima, ma lor a son tanme ‘l contorn dla carn quand ch’i mangioma ‘l disné: a l’é la carn, la paròla scrita ‘d Nosgnor ch’a l’é la pitansa prinsipal: ël rest a l’é mach ël contorn. Pì ‘d lòn, a l’é nen pro dë scoté la Paròla ‘d Nosgnor ant le cese la Duminica e pijé part a l’Eucaristìa. S’i la lesoma e la meditoma nen tùit ij dì, la Paròla scrita ‘d Nosgnor, a sarìa coma s’i mangèisso mach na vira la sman-a (e tanti, an cesa, a-i van gnanca tute le Duminiche!), e l’Eucaristia a l’é nen quajcòsa ‘d magich, ma a va semper ansema a la Paròla nunsiù, sëdësnò da sola a l’é gnente.
I vorìa deve amnelessì quaj d’àutre motivassion ch’i l’oma da lese la Paròla ‘d Nosgnor minca dì.
1. La letura minca dì dla Bibia an buta an comunicassion con Nosgnor
Tùit i savoma che na bon-a relassion con quajdun a venta ch’a sìa coltivà da la comunicassion. Quand che la comunicassion a l’é scarsa, la relassion a së slontan-a, e a-i é fin-a ‘d privo che cola comunicassion a ven-a a manché. L’istess a l’é vera con nòstra relassion con Nosgnor. I l’oma da manca ‘d comuniché con nòst Pare ch’a l’é an cél, e la manera ch’i podoma felo a l’é për ël mojen dla Paròla, dël Sacrament e dla preghiera. Chiel an parla ant la Paròla e ant ël Sacrament, e nojàutri i parloma a Chiel për ël mojen dla preghiera spòtica.
La manera prinsipal che Nosgnor a l’ha ‘d parlene da Soa Paròla a l’é la letura pùblica e la predicassion dla Bibia ant ël Servissi divin dla Duminica (ël Dì ‘d Nosgnor) (1). Për tanta part dla stòria dla Cesa, cola-lì a l’era an pràtica l’ùnica manera che ‘n cristian a l’avìa dë scoté la Paròla ‘d Nosgnor. Da l’Arforma protestanta anans, lë Spirit Sant a l’ha fàit a sò pòpol na benedission ëstrasordinaria, a l’ha fàit che ‘d còpie dla Bibia a bon mërcà e ant la lenga dël pòpol, a intrèisso ant le ca dle famije cristian-e e a fusso butà ant le man ëd minca cristian. Ancheuj a-i é pì gnun-a scusa për nen lese la Bibia, ëd lese ‘d përson-a la Paròla ispirà da Nosgnor: i lo podoma fé an tante manere. I l’oma da profitene d’ës don maravijos. Coj ch’a vorìo ch’in na fusso privà a son ij nemis dla salute ‘d nòstra ànima.
A l’é bin vera che la letùra pùblica e la predicassion dla Paròla ant la cesa dël pòst a sarà sèmper la manera la pì amportanta che Nosgnor a dovra për parlene, ma cola-lì a l’é nen l’ùnica manera. Lese la Bibia minca dì ant le famije e ‘d përson-a a l’é ‘dcò na part amportanta dla comunicassion ëd Nosgnor con nojàutri, e a nutriss nòstra relassion con Chiel.
2. La letura minca dì dla Bibia a forniss da mangé a nòstra ànima
Apress l’arsurression, Gesù a l’ha comandà a Pé: "Guerna ij mè agnej … goerna mie feje” (Gioann 21:15,17), e chiel a l’ha falo e a séguita a felo quand che le feje ‘d Nosgnor a son mnà ant le pasture bondose dla Paròla ‘d Nosgnor. A l’é për lòn che la Paròla ‘d Nosgnor a l’é ciamà “ël pan dla vita” e a l’é për lòn che ‘l bergé fedel a dispensa con abondansa la Paròla ‘d Nosgnor durant la radunansa pùblica dla Duminica për ël sërvissi dla Paròla e dij sacrament.
Minca Duminica na tàula a l’é prontà për ël pòpol ëd Nosgnor: ambelelà a-i é da mangé e da bèive an abondansa për nòstre ànime (2). Contut, durant la sman-a, nòstre ànima a peudo arsèive da mangé e da bèive për la letura e la meditassion dla Paròla scrita ‘d Nosgnor. A l’é vera ch’i podoma nen prediché a noi medésim ant la mzura ch’a serv o d’esse sustnì da soj an lassand da banda ‘l disné dla famija dij chërdent cristian la Duminica, contut i podoma ancora trové da mangé për nòstra ànima durant la sman-a. An efet, l’alimentassion durant la sman-a a podrìa disse ch’a seurt, ch’a nass, da la festa dël Dì ‘d Nosgor, e a n’é la rispòsta.
I podrìo ‘dcò dovré na figura diversa: j’utiss pùblich dla grassia ëd Duminica a son tanme ‘l vërzé cudì da ‘n giardiné: a-i é la povura, lë dzerbé, la sëmna, l’androgé, e vìa fòrt… La letura minca dì dla Bibia a l’é, contut, coma ‘l sistema ‘d seivada ch’as doverta minca dì për quaj minuta për giuté a mantnì verd ël vërzé. Coj ch’a leso la Bibia e a la médito minca dì a son coma l’erbo ch’a na parla ‘l Salm 1: “Coj-lì a saran tanme d'erbo piantà arlongh la sponda 'd na rivera e ch'a dan sò frut an soa stagion. Soe feuje a ven-o mai sëcche e soa produssion a l'é sèmper fosonanta” (1:3).
3. La letura minca dì dla Bibia a giuta a santifiché nòstra ca
Ant ël Testament Vej ël pòpol ëd Nosgnor a l’era comandà ‘d tiré sù ij fieuj e le fije an mostrandje la Paròla ‘d Nosgnor. “Grava ant ël cheur le paròle dij comandament che ancheuj it dago; Anciavje ant la ment dij tò fieuj; parlane quand ch’it ses a ca, quand ch’it vades a deurme e quand ch’it àusse dal let. Groptje a le man coma ‘n bindel, portje tanme na marca an tra j’euj. Scrivje ai montant dla pòrta ‘d toa ca e dle pòrte dla sità” (Deuteronòmi 6:6-9).
Nosgnor a dà l’istess comand ant ël Testament Neuv: “E vojàutri pare anvelené nen l'ànima dij vòstri fieuj: anleveje bin e mostreje coma ch'a farìa 'l Signor” (Efesin 6:4). La letura minca dì dla Bibia a l’é na part amportanta ‘d cost “anlevament”. Quand ch’i doverta la Bibia minca dì, ij fieuj e le fije, l’òm e la fomna, e tùit j’àutri ch’a-i son an nòstra ca, a l’han la possibilità dë scoté ij comandament e le promësse ‘d Nosgnor, d’amprende soa manera ‘d vive. A podran conòsse parèj la santità e soa grassia. A amprendran la stòria dla redension e coma ch’as compissa an Crist. I l’oma da nen dësmentiesse che gnun d’àutri lìber a son ispirà da Nosgnor e a conten-o la fòrsa ‘d salvene.
2 Timòt 3:16-17 a dis: “Tuta la Scritura a l’è ispirà da Nosgnor e ùtil për mostré lòn ch’a l’é ver. An fà rendne cont ëd lòn che an nòstra vita a va nen; an coregg quand ch’i soma ant l’eror e an mostra lòn ch’a l’é giust. Nosgnor a la dovra për pronté sò pòpol a fé tute j’euvre bon-e”. Pensé mach al grand benefissi spiritual ch’a-i é ant ël lese minca dì la Bibia dëdnans a vòstra famija!
4. La letura minca dì dla Bibia an giuta a prontesse a bin meuire
Vàire ch’a l’é ‘l temp ch’i sgairoma dëdnans a la television? Tròp. A l’é tròp grand ël temp ch’i sgairòma an nòstra vita con ëd ròbe ch’an dan gnun profit a nòstra ànima. Quand ch’i saroma an sël let ëd mòrt, i podrioma ringreté ‘l temp ch’i l’oma pa dedicà a lòn ch’a serv për ël bin ëd nòstra ànima. Antlora is trovroma a d’avèj susta d’arcuperé col temp ësgairà, e i lo podroma pì nen fé. L’ùnica ròba ch’i ringretroma mai, contut, a sarà la quantità ‘d temp ch’i l’oma passà a lese la Paròla ‘d Nosgnor. An nòst let ëd mòrt, is pronteroma a d’andeje ancontra al Signor ch’i l’oma daje fiusa e ch’i l’oma parlaje ant la preghiera. Cola preparassion a l’é adess ch’a l’ha da comensé e pa nen antlora, quand ch’a podrìa esse giumai tròp tard. Ant la letura dla Bibia minca dì, i foma n’investiment ch’an fruterà tant: i investissoma ‘d temp për conòsse mej Nosgnor, che a soa presensa i staroma për sèmper. Vorsomne fòrsi stè a la presensa d’un dësconossù?
An conclusion, donca, i veuj ancorageve tuti a lese la Bibia minca dì. Fé na preuva a intré ant na rotin ëd passé minim des minut ant le devossion. A l’é pro quindes minut al dì për lese tuta la Bibia antrega ant n’ann. S’i perde ‘n quaj dì, sagrineve nen. Comensé torna e seguité a felo, ch’i soma salvà mach për grassia e mach an Nosgnor Gesù Crist. Lassé nen che la tëmma ‘d falì a blòca vòstra marcia. “Përché Nosgnor a l’ha nen dane në Spirit ëd tëmma e ‘d timidità, ma në spirit ëd fortëssa, d’amor e ‘d bon sens” (2 Timòt 1:7).
Orassion: Nosgnor! Toa glòria a l'é sèmper cola d'avèj misericòrdia. Sie misericordios anvers tuti coj ch'a l'han scartà dai Tò senté e feje artorné con ëd cheur arpentì e con ëd fèj ferma a ambrassé e tense strèit a la vrità ch'a cambia mai ëd Toa Paròla, Gesù Crist, Tò Fieul; che con ti e con lë Spirit Sant, a viv e a regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
Abresé: Còsa ch’a l’é la furbissia? La furbissia a peul esse tant negativa che positiva. A-i è ‘d coj ch’a son furb a trassé, ma a peudo fé gnente s’a ancontro ‘d gent ch’a l’é furba e nen fesse trassé. Da la mira spiritual a-i é ‘n grand complòt ch’a l’ha për bu dë slontané l’umanità da Dé, sò Creator e da soa sovranità, e parèj roviné dël tut l’umanità. È-lo ch’a l’avrà ‘n bon ésit? Tanti a-j cascheran a j’angann ëd Satana, ma nen coj ch’as ten-o strèit al Salvator Gesù Crist, ch’a sarà a la fin ël vincitor, coma ch’a l’ha giù vinciù la mòrt. Le leture bibliche dë sta sman-a a na parlo.
Orassion: Nosgnor tut-potent, che Tò Fieul benedì a l'é stàit mnà da lë Spirit a d'esse tentà da Sàtana: Ven prest a giuté coj ch'a l'han da fé front a vàire tentassion; e che, dàit ch'it conòsse nòstra debolëssa, che ognidun ëd nojàutri a fasa l'esperiensa ch'it ses potent a salvé; për Gesù Crist, Tò Fieul, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
La Trasfigurassion: ël don ëd vëdde Nosgnor Gesù Crist sota na lus diversa
Chi ch’a l’é Gesù ‘d Nazareth? Un magister ëd religion tanme tanti, un grand profeta? Tanti a lo vëddo da ‘d mire diverse scond ij pregiudissi chj’a n’han, ma vëdd-lo tanme ch’a l’é përdabon a l’é na question d’arvelassion, coma ch’a na son ëstàit protagonista ij sò dissépoj Pé, Giaco e Gioann. Le leture dë sta Dumina a l’han an sò centr l’episòdi dla Trasfigurassion ch’an fan vëdde Gesà sota na lus diversa.
Trascrission: https://goo.gl/ijrldn Orassion. Nosgnor! Che anans la passion ëd Tò Fieul unigènit it l'has arvelà Soa glòria an sla santa montagna, acòrdane che nojàutri ant la contemplassion për fej ëd sòa facia, i podoma avèj la fòrsa 'd portè nòstra cros e d'esse cambià a Sòa imàgine da glòria a glòria; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.
