Chi ch’a sara trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt? (Duminica 6/11/2016)

Për tanta gent dël dì d’ancheuj a-i é gnun-a d’àutra realità che cola ‘d cost mond. A diso o a penso che lòn ch’as ciama ‘l dëdlà, “l’àutr mond”, a sìa mach n’ilusion, na fantasìa, na consolassion a bon mërcà; che quand ch’as meuir a-i resta pì gnente, mach l’arcòrd ëd coj ch’an dzurvivo e ch’an vorìo bin. Nen chërde al dëdlà, contut, a l’é nen mach un fenòmeno modern, ma a-i era ‘dcò ai temp ëd Gesù. Ant l’episòdi dl’evangel ch’i consideroma ancheuj (Luca 20:27-38) Gesù a rëspond a ‘d gent che a arfudava la dotrin-a dl’arsurression dij mòrt e d’un dëdlà e che për lòn a lo contestava. Cos é-lo che Gesù a-j rëspond? I trovroma coma Gesù a deurba ‘dcò për nojàutri ëd prospetive amplie an sl’esistensa, ëd prospetive ch’a peudo cambié nòst present e nòst avnì.

Sta vita-sì, é-lo tut lòn ch’i l’oma?

Për tanta gent dël dì d’ancheuj a-i é gnun-a d’àutra realità che cola ‘d cost mond. A diso o a penso che lòn ch’as ciama ‘l dëdlà, “l’àutr mond”, a sìa mach n’ilusion, na fantasìa, na consolassion a bon mërcà; che quand ch’as meuir a-i resta pì gnente, mach l’arcòrd ëd coj ch’an dzurvivo e ch’an vorìo bin. A diso che chërdje a sìa mach d’ampacc a gòde na vita pien-a e realisà ambelessì, e fin-a na distrassion dal compiment ëd nòstre responsabilità an cost mond. A diso ch’i dovoma aceté l’idèja dla mòrt coma la fin completa ‘d nòstra vita e ch’i l’oma mach da pensé a l’ardità ch’is lassoma dré e ch’a l’ha da esse ‘l pì possibil ëd pèis. A l’é për lòn che chi ch’a dis o a pensa parèj soens a arfuda “la religion” o ch’a pensa che la religion ’a sìa al màssim na manera për cissé a fé ‘l bin, për fé coragi, o për selebré ij moment dla vita o j’arcòrd. É-lo che vojàutri i pense ‘dcò parèj? A l’é na përsuasion che ancheuj a së spantia.

La fej cristian-a, contut, cola ch’a l’é fedel a lòn ch’a mostra ‘l Testament Neuv - ch’a l’é Paròla ‘d Nosgnor - a l’ha na vision amplia e bin echilibrà dl’esistensa: a dà ‘d valor a la vita d’ancheuj për vivla bin con amor e giustissia, conform a la volontà ‘d Nosgnor, e a varda con susta ‘d podèj intré, grassie al Salvator Gesù Crist, ant ant na dimension diversa dl’esistensa an pien-a comunion con Nosgnor quand ch’a sarà terminà nòst temp an sla tera. Lolì a l’é lòn ch’an mostra Nosgnor Gesù Crist, ch’a l’é arsussità dai mòrt, “ël prim an tra tanti frej”. A l’é pròpi l’arsurression, l’euvra e le sicure promësse ‘d Gesù ch’an dan la fòrsa, lë slans e la motivassion tant ëd vive bin che ‘d meuire bin, përchè ch’a l’é Chiel ch’a l’é ‘l sens ùltim ëd nòstra esistensa, n’esistensa ch’a finiss nen ant la dimension ch’i la vivoma ancheuj. Ël destin ch’i l’oma coma d’uman a l’é nen ëd terminé an póer e dësparì, ma, conform a lòn ch’an dis ciàir Nosgnor, a l’é vive con Chiel e për Chiel la vita che për nojàutri Chiel a l’ha vorsù fin dal prinsipi ëd nòstra creassion. S’i arfusoma cost destin-sì, ël nòst a sarà bin d’àutr e nen lòn ch’i chërdoma...

Nen chërde al dëdlà, contut, a l’é nen mach un fenòmeno ëd nòstra “modernità”, ma a-i era ‘dcò ai temp ëd Gesù. Ant l’episòdi dl’evangel ch’i consideroma ancheuj, Gesù a rëspond a ‘d gent che, an efet, a arfudava la dotrin-a dl’arsurression dij mòrt e l’esistensa d’un dëdlà, e che për lòn a lo contestava fòrt. A pensavo che la dotrin-a dl’arsurression a l’avèissa gnun sens, e për dimostrèjlo a-j buto dëdnans un cas ch’a pensavo che chiel a podèissa nen arzolve. Scuté:

“Peui quajdun dij saducé, ch’a nego ‘d pianta l’arsurression, a son avzinasse e a l’han proponuje costa dificoltà: “Magìster, Mosè a l’ha lassane për ëscrit che se ‘l frel ëd quajdun a l’é mòrt avend na fomna, e ch’a sia mòrt sensa masnà, sò frel a pija soa fomna e ch’a daga ‘d masnà a sò frel. Ora a-i é staje set frej, dont ël pì vej a l’ha pijà na fomna, e a l’é mòrt sensa avèjne ‘d masnà. E ‘l second a l’ha pijala e a l’é mòrt ëdcò chiel sensa avèj ëd masnà. Peui ël ters a l’ha pijala, e parèj tùit ij set; e a son mòrt sensa lassé na quaj masnà. A la fin, apress ëd tuti lor, la fomna a l’é ‘dcò mòrta. Parèj, donca, quand ch’a sarà ‘l temp dl’arsurression, ëd chi, tra coj set, chila a na sarà la fomna?”. E Gesù a l’ha rësponduje: “A l’é coj ch’a vivo an cost mond-sì ch’as marido. Tutun, coj ch’a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt, lor a pijeran nì fomna nì marì, përchè a podran pa pì meuire, dagià ch’a saran parèj dj’àngej, e ch’a son fieuj ëd Nosgnor. Ora, ch’ij mòrt a arsussito, Mosè medésim al l’ha falo vëdde davzin al busson afoà, quand che chiel a ciama Nosgnor: ël Dé d’Abraham, e ‘l Dé d’Isàch, e ‘l Dé ‘d Giacòb. Ora, Nosgnor a l’é nen ël Dé dij mòrt, ma d coj ch’a son viv, përchè tùit a vivo grassie a chiel”. E quajdun dij magìster ëd la Lej a l’ha dije: “Magister, tl’has rëspondù bin”. E gnun a l’ha pì nen ancalasse a feje ‘d chestion” (Luca 20:27-39).

Col ch’a l’era-lo l’eror dij Saducé? A l’era che lor a consideravo le  còse, la realità dë sto mond (an col cas-lì ël matrimòni), parèj ch’i lo conossoma ancheuj, coma s’a fussa quajcòsa d’assolut, ch’a peul nen esse divers. Vera, ël matrimòni, l’aleansa ‘d vita an tra n’òm e na fomna, a l’é n’istitussion ch’a l’ha stabilìa Nosgnor, ch’a l’ha ‘d bu precis, ch’a deuv esse onorà, goernà e arsanà quand ch’a l’é an crisi, ma ‘l matrimòni a riguarda mach la vita an ësto mond.  A sarà nen l’istess ant ël mond ch’a vnirà. Ant na diversa manera d’esiste, cola ch’a riguarda “ël dòpo”, ël matrimòni (e motobin d’àutre còse) a sarà pi nen da manca. Ij Saducé a l’avìo da slarghé ij sò orisont ëd lor, a j’ero ‘d gent ëd prospetive limità, da la vista curta.

Sto-sì a l’é l’eror che ‘dcò a fan tanti ancheuj. A considero esse la nòrma lòn ch’a vëddo, lòn ch’a-i é ancheuj, ij fenòmeno d’ancheuj. An efet, la nòrma, lòn ch’a l’é da consideresse “normal”, ël criteri ‘d comparision, a l’ha da esse fòra da nojàutri - a l’ha da esse lòn che Nosgnor a l’ha arvelà, ij sò propòsit, ij sò proget dla creassion. Ancheuj tut a dëscad e a meuir, nojàutri comprèis. Tutun, la decadensa e la mòrt, a l’é nen l’ùltima paròla, “la nòrma”, përchè për nojàutri Nosgnor a l’ha progetà bin d’àutr. Nosgnor Dé a l’é ël Dé ch’a viv, ël Dé ch’a l’é vita e ch’a dà ‘d vita. Nosgnor a l’é nen ël Dé dla mòrt!

Ij Saducé a conossìo nen Nosgnor Dé coma ch’a chërdìo ‘d conòsslo - e a conossìo nen l’òm, la creatura uman-a. A tnisìo nen an considerassion coma che Nosgnor ’a l’avìa creà j’uman fin dal prinsipi, coma ch’a son dventà e coma ch’a l’avrio da esse. Ël destin dj’uman a l’era nen la mòrt, ma la vita. La mòrt a l’é l’arzultà dël pëccà, l’arzultà ‘d lòn ch’i soma slontanasse da Nosgnor. La mission ëd Gesù a l’é butene torna an comunion, an comunicassion con Nosgnor, e coj ch’arsòlvo ‘l problema dël pëccà grassie a l’euvra ‘d Gesù, as ancamin-o vers la vita, la vita ch’a finiss pì nen, cola dl’arsurression! Gesù a podìa nen esse ampërzonà, sarà ‘ndrinta, dla mòrt përchè Chiel a l’è n’òm an përfeta comunion con Nosgnor. A l’é për lòn ch’a l’avìa promëttù d’arsussité e ch’a l’é arsussità dai mòrt. L’istess destin a l’han tuti coj ch’as fido an Chiel: un destin d’arsurression a la vita ch’a finiss pì nen.

A fà gnun-a surprèisa che tanti a chërdo nen a ‘d prospetive ch’a van dëdlà ‘d lòn ch’i conossoma ancheuj! A son doe le rason për sossi. An prim leugh, i vivoma coma ant na scàtola sigilà: tant nòstri sens che l’arserca sientifica a peudo nen seurtne fòra - con ij nòstri mojen. I podoma nen conòsse lòn ch’a n’é fòra, dëdlà, da noi istess: i podoma mach avèjne d’intuission. An tra nojàutri e lòn ch’a-i é dëdlà a-i é coma ìn precipissi, n’abim. A lo dis Gesù medésim an la paràbola dlë sgnor e ‘d Lasàr, quand ch’a buta ‘n bòca a Abraam le paròle: “Pì ‘d lòn, a-i é ‘n gran abim an tra nojàutri e vojàutri, ëd manera che coj ch’a vorìo passé da sì a lì con vojàutri a peudo nen; nì da lì passé ansissì’” (Luca 16:26). I l’oma da manca ‘d n’arvelassion da l’estern ëd lòn ch’a j’é “là fòra”. A l’é ‘n pò coma cola stòria ch’a imagina doi binej ant la pansa ‘d soa mare ch’as ciamo: “A-i sarà ‘d vita apress la nàscita? È-lo ch’a-i è n’àutr mond fòra da sì?”.

An ëscond leugh, la përcession ch’i l’oma ‘d Nosgnor e dël trassendent a l’é oscurà da la testarda nòstra arvira e nemicissia contra ‘d Chiel. A l’é sossì ch’an rend dij nemis nen mach ëd Soa Përson-a, ma ‘dcò ‘d Soa Paròla d’arvelassion, e ch’a na rend  insensibil, frèid, dur, indiferent. A l’é lòn ch’a buta an evidensa l’Apostol quand ch’a scriv: “Iv diso, donca, e iv domando da part dël Signor, ëd comporteve pì nen coma ch'a fan ij pagan ch'a van mach dapress a 'd pensé ch'a l'han gnun valor.  Soa anteligensa 'd lor a l'é ant lë scur e a stan da leugn da la vita 'd Dé an càusa dla durëssa 'd sò cheur ch' a-j mantniss ant la gnoransa. Insensìbil coma ch'a son, a l'han dasse al libertinagi fin-a al pont ëd comëtte sensa fren d'ògni sòrt ëd saloparìa. Vojàutri, contut, a l'é nen sossì ch'i l'eve amprendù dal Crist” (Efesin 4:17-20).

Lòn che nojàutri i vëddoma nen o ch’i vorsoma nen vëdde, a l’é Nosgnor Gesù Crist ch’an n’ha arvelalo quand che - i podrìo dì - a l’ha campà giù na part dël mur ch’an sara an nòstra “përzon cognitiva” për intrene e fene conòsse Nosgnor e ‘l “dëdlà”; coma che Chiel a dis: “për motiv ch'i son sortì da Dé e ch'i ven-o da Chiel. I son pa vnù për mè cont: a l'é Chiel ch'a l'ha mandame” (Gioann 8:42). A-i é gnun mej che Gesù ch’a l’abia conossù diret Nosgnor e ch’an peussa dëspieghenlo. A l’ha falo e peui a l’é artornà an cola dimension da ‘ndoa ch’a l’é vnù. Ambelessì a l’ha riscatà d’òm e ‘d fomne  - e a lo fa ancora ancheuj për ël mojen dl’Evangel - ch’as fido ‘d chiel, ch’a-j van dapress e ch’a-j porterà con chiel ant cola dimension. Gesù a-j giuta a pensé an n’àutra manera, a dovré d’ categorie diverse da cole ‘d cost mond, a slarghé le prospetive. Nojàutri i l’oma na vision tròp limità, i l’oma la vista curta. I l’oma da slarghela, i l’oma da cambié ‘d sana pianta!

Chi ch’a son cole përson-e che Gesù Crist a-j deurb j’euj e a-j porterà con chiel “ant ël dëdlà”? A lo dis chiel pròpi an ël test d’ancheuj: “Coj ch’a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt - lor a pijeran nì fomna nì marì, përchè a podran pa pì meuire, dagià ch’a saran parèj dj’àngej, e ch’a son fieuj ëd Nosgnor”.

An efet, a-i é an cost mond doe categorìe ‘d përson-e ch’a son armarcà da le paròle ‘d Gesù ch’i trovoma ambelessì: “ij fieuj ëd cost mond” e “ij fieuj dl’arsurression”, ij fieuj ëd Nosgnor. Ij prim a son coj ch’a son ampërzonà ant le categorìe ‘d ës mond-sì e ch’a vëddo nen pì anans; jë scond a son coj ch’a arsèivo la grassia dla salvëssa an Gesù Crist, coj ch’a na son liberà, da costa përzon, për l’euvra ‘d Gesù Crist. Coma ch’a dis l’Apòstol: “...përchè, coma i l'hai dive sovens e adèss iv diso torna con ëd larme, a son tanti coj ch'a vivo da nemis ëd la cros dël Crist. La fin ëd coj-lì a sarà la perdission. A l'han për sò Dé la pansa. As vanto 'd lòn ch'a dovrìa pitòst esse soa onta e a penso mach a le còse dla tèra. Nòstra sitadinansa, nopà, a l'é an cél e d' ansilà i spetoma 'dcò 'n Salvator: ël Signor Gesù Crist. Chiel a cambierà ‘l còrp ëd nòstra umiliassion e a lo rendrà conform a Sò còrp glorios, pr’ ël mojen ëd cola potensa che Chiel a dovra për sogetesse tute le còse” (Filipéis 3:18-21).

Nen tuti a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt. A-i sarà na giusta discriminassion!

La domanda da fesse, contut, a l’é chi ch’a sarà-lo trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà, dait ch’i soma tuti ëd malfator, d’arviros, dij nemis ëd Nosgnor, condanà a resté “an përzon” da la giustissia ‘d Nosgnor? Ò bela! Ma coj ch’arsèivo la grassia dla liberassion, dla salvëssa, da la benevolensa dël Ré dij rè. Sens’ avèjne ‘d mérit, a-i son ëd malfator tanme nojàutri ch’i lo soma tuti, e ch’a arsèivo la grassia dla salvëssa.

Pensé a lòn ch’a l’era capità anans che Gesù a meuirèissa an sla cros. Gesù a l’era stane anciodà ansema a doi àutri, ch’a j’ero ‘d malfator, e ch’a l’ero stàit ëdcò mnà an cola ocasion për feje meuire ansema a Gesù. Visevne ‘d la stòria? “E un dij malfator ch’a l’ero pendù a lo ingiuriava disand: “Se ti ‘t ses ël Crist, salv-te da ti midem, e nojàutri con ti. Ma l’àutr malfator, pijand la paròla, a lo rimprociava fòrt, disandje: “L’has-to gnanca ‘n pò ‘d timor ëd Nosgnor, tì ch’it patisse l’istessa pen-a? A l’é con giusta rason che nojàutri i soma ambelessì, përchè bin i meritoma sti patiment për motiv dël mal ch’i l’oma fàit, ma stossì a l’ha fàit gnente ch’a dovèissa nen fé”. Peuj a l’ha dit a Gesù: “Gesù, arcòrdte ‘d mì quand ch’it rivras an tò Regn”. E Gesù a l’ha dije: “An vrità it diso, che ancheuj it saras ansem a mi an paradis” (Luca 23:39-43).

A-i ero doi malfator, doi criminaj, ma mach a un ëd lor Gesù a-j dis: “Ancheuj it saras ansem a mi an paradis”. Col malfator a sarìa stàit purificà dai sò pëccà e rendù  degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ch’a l’é present ant na diversa dimension dlë spassi e dël temp. Soa vita a l’era nen ëstàita diferenta da l’àutr malfator e as meritava gnun-a atension. Còs é-lo ch’a l’era rivà? Che col malfator a l’era dësvijasse a la vrità: a l’avìa arconossù la giustissia ‘d soa condan-a, a l’avìa nen arvirass-ne e a l’avìa arconossù Gesù Crist, nossent, coma ‘l Salvator. A l’avìa ciamà la grassia ‘d podèj intré ant ël regn ëd Nosgnor, ël paradis, e con ëd pentiment e ‘d fej a l’ha arseivula, bele ant j’ùltim moment ëd soa vita! A l’era stàit tocà da la grassia ‘d Nosgnor! Gnun-a euvra meritòria, gnun-e sirimònie, gnun-a pretèisa. A podìa gnanca slonghé soa man, përchè ch’a j’era fissà a la cros. Con ël pòch fià ch’a-j restava a l’ha arconossù la giustissia ‘d soa condan-a e che Gesù a l’é ‘l Signor e ‘l Salvator. A l’avìa bandonà la testardaria, l’orgheuj e le bëstëmmie che sò compagn a l’avìa nen arnunsiaje gnanca an pendenda da na cros - e a l’é stàit salvà. A l’ùltim moment! Nojàutri, ch’i soma ‘dcò ‘d malfator dëdnans a Nosgnor, é-lo ch’i lo arconossoma, o ...som-ne dispòst a ‘ndé a përdission ma nen a ‘rnunsié a nòst orgheuj - gnanca mòrt? A l’é sossì ch’a fà la diferensa, ch’a l’é “ël discriminant” an tra “ij fieuj ëd cost mond” e “ij fieuj ëd Nosgnor”.

An ësto mond pien ëd gent arvirosa a Nosgnor e nemisa dij sò giust ordinament, gnun ëd nojàutri a méritrìa la minima considerassiom da part ëd Nosgnor - mach soa giusta condan-a. Ëdcò ‘l pì cit dij nòstri pëccà,an efet, a l’é tanme na spussa, na fiàira afrosa ch’a dà ‘d nàusia - dëdnans a Nosgnor - n’ofèisa, n’insolensa - për Soa majestà e santità.

Cola ch’a sarà-la toa rispòsta dëdnans a la përson-a ‘d Gesù Crist ch’a l’é vnù për dovertene j’euj, për slarghé nòstre prospetive, per ristabilì nòstra vita guastà dal pëccà a sò destin ëd vita? Chiel a ha falo për ël mojen ëd soa vita, ‘d soa mòrt e ‘d soa arsurression. Seguitras-to a d’esse teston e orgojos, an avend pì car lë scur ëd toa borgnarìa e dla mòrt? Chërd nen che tut a sarà finì për ti al moment ëd toa mòrt. Se ti ‘t të ten-e nen bin strèit a Gesù da ancheuj, an giontand tò destin al sò, toa ànima a sarà perdùa për sèmper ant ël top pì afros. E gnanca fate gnun-e ilusion ch’a-i sio d’àutre speranse ch’a sio nen confortà da lòn ch’a dis ël Signor Gesù Crist, përchè chiel a conòss pì che qualsëssìa d’àutri coma ch’a stan le ròbe. A l'é motobin savi col ch’as fida ‘d chiel, la via. la vrità e la vita. I prego ch’a peussa esse parèj për ti ch’it l’has seguità a scoteme fin-a sì. Ch’a peussa esse la toa la benedission che l’Apòstol a scriv ant na soa litra:

“Frej e seur amà da Nosgnor! I l’oma sèmper da dije grassie a Dé për vojàutri, già che chiel a l’ha sernuve an tra ij prim për acordeve la salvëssa - na salvëssa ch’a l’é vnùa për ël mojen dlë Spirit ch’av rend sant e për la fej ant la vrità. Dé, për ël mojen dl’Evangeli ch’i l’oma nunsiave, a l’ha ciamave a possede la glòria ‘d Nosgnor Gesù Crist. Donca, frej e seur, tnive bin ferm e l’àbie da bon cont le dotrin-e ch’i l’oma mostrave ‘d përson-a e për litra. Ora, chiel istess Gesù Crist, ël Signor nòstr, e Dé, nòst Pare, ch’a l’ha vorsune bin e ch’a l’ha acordane, për soa grassia, na consolassion eterna e na bon-a speransa, ch’a confòrta vòstri cheur e ch’av rinfòrsa con d’ògni sòrt d’euvre bon-e e ‘d bon-e paròle” (2 Tessalonian 2:13-17).

6 ‘d Novèmber 2016 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 25

Test da lese: Agé 1:15b-2:9; Salm 145:1-5, 18-22; 98; 2 Tessaloniani 2:1-5, 13-17; Luca 20:27-38

Orassion: Nosgnor! Dont tò Fieul benedet a l’é vnùit an cost mond për dëstrùe j’euvre del diav e rendne fieuj ëd Dé e ardité dla vita eterna: Acòrdane che, con costa speransa, i peuda netiene tanme Chiel a l’é pur; a la mira che, quand Chiel artornrà con potensa e gran’ glòria, i peuda esse rendù tanme Chiel ant sò Regn etern e glorios; anté ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, on sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

“Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca” (30/10/2016)

Ant ël dì d’ancheuj soens as fan passé për cristian-e e “evangéliche” tante ideje che, an efet, a lo son nen, e la gent a-j chërd mach përchè ch’as pija nen la briga ‘d controlé s’a sìa parèj përdabon. A smijo a d’idèje cristian-e e a son còmode da chërdse, an rangio: a l’é për lòn ch’a angan-o.

Un-a ëd coste idèje a l’é che la salvëssa, visadì l’esse acetà e përdonà da Nosgnor, a sìa quajcòsa ch’as peul nen butesse an discussion përchè a la fin tùit a saran salvà. Ancheuj a l’é quajcòsa ch’as dà për ëscontà, quajcòsa “d’automàtich”, përchè Nosgnor - as dis - a l’è bon e misericordios anvers ëd tuti sensa ‘d distinsion. Tùti, a la fin, a saran salvà. É-lo vera? Beh, che Nosgnor a sìa bon e misericordios a l’é vera - la Bibia a lo dis ciàir - ma a l’é nen vera che Chiel a salva tuti sensa ‘d  distinsion! Nosgnor a salva da le conseguense eterne e da la maledission dël pëccà, an acordandje la grassia dla salvëssa, mach coj che chiel, sovran, a decid ëd dèjla, cola grassia, ch’a-j la conced. “Përchè a dis a Mosè: "I l'avraj compassion ëd col ch'i l'avraj compassion e i faraj misericòrdia ‘d col ch'i faraj misericòrdia" (Roman 9:15). E sossì a passa ëd necessità dal pentiment e da la fèj ant ël Salvator Gesù Crist. Tuti j’àutri, për càusa ‘d soa arvira ‘d lor e trasgression, a resto condanà coma che Chiel a l’ha stabilì autërtant ant Soa Lej, përchè Nosgnor a l’é ‘dcò giust - Nosgnor a l’é giustissia e nen mach amor. Pì ‘d lòn, la salvëssa, a l’é quajcòsa ch’a l’ha da esse arseivùa, ch’a l’ha da “intré an nòstra ca”, e sensa dubi, ch’a l’ha da vëddse ciàira an soe conseguense pràtiche, ij sò efet, visadì ant la condòta dla përson-a ch’a l’ha arseivula.

Sti prinsipi-sì, coj ch’i l’hai giusta mensionà, a treuvo amplia testimoniansa, na ciara evidensa, daspërtut an le Scriture Sante, coma ch’a l’é ‘l cas dl’episòdi evangelich ch’i lesoma e comentoma ancheuj, ch’a parla dël rescontr an tra Gesù e un përsonagi ch’as ciama Zaché.

Scotoma prima ‘d tut st’episòdi dël vangel, ch’as treuva ant ël capìtol disneuv ëd Luca, al prinsipi.

Gesù e Zaché. “Gesù a l’é intrà a Gerico e travërsava la sità. A-i era lì n’òm ch’as ciamava Zaché. A l’era ‘l cap dij gablé e a l’era në sgnor. A sercava ‘d vëdde chi ch’a l’era Gesù, ma a podìa nen an càusa a la pien-a ‘d gent ch’a-i era, përchè a l’era pcit dë statura. Antlora, për podèjlo vëdde, a l’é butasse a core anans për la vìa andova che Gesù a l’avìa da passé, e a l’é montà an sù n’erbo ‘d sicomor. Quand che Gesù a l’é rivà an col pòst ansilì, a l’ha vardà an sù, a l’ha vëddulo e a l’ha dije: “Zaché, cala giù sùbit, përchè ancheuj a venta che im fermo a toa ca!”. Zaché a l’é calà giù an pressa e a l’ha arseivulo con gran’ piasì. Lolì, contut, a l’é nen piasuje a la gent, ch’a mormorava e ch’a disìa che Gesù a l’era intrà ant la ca ‘d n’òm ëd cativa reputassion për logèje. Ma Zaché. drit dëdnans al Signor, a l’ha dije: “Varda, Signor, mi i dago la metà dij mè beni ai pòver, e s’i l’hai fàit ëd tòrt a quajdun an quajcòsa, i-j n’a rendo ‘d quat vòlte tant!”. E Gesù a l’ha dije: “Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca, përchè ‘dcò sto-sì a l’é fieul d’Abraam. Përchè ‘l Fieul ëd l’òm a l’é vnùit a serché e a salvé lòn ch’a l’era perdusse” (Luca 19:1-10).

La fama ‘d Gesù a l’era fasse bin granda ant ël temp ëd costa stòria. Daspërtut ch’as n’andasìa a s’assamblava na gran furfa mach për podèjlo vëdde, o për ij pì “fortunà” ch’a podìo avzinessje, për ciameje na quaj grassia. Gesù a l’era dventà nen mach la granda speransa dla gent ëd na nassion crasà, ma col ch’a savìa rësponde ai bzògn ësvarià ‘d coj ch’a-j s’aprociavo. Col dì-lì, an tra cola furfa antrigà ch’a spetava ‘d podèj vëdde Gesù, a-i era Zaché, ch’a fasìa ‘l gablé, visadì l’impiegà nominà ‘d cheuje le taje amponùe a la gent dai Roman, ch’a la fasìo da padron an Israel. Zaché a l’avìo tuti an ghignon përchè, ëd soa profession, chiel ëdcò as na profitava da sfacià an dësfraudand la gent e vnisend chiel sèmper pì sgnor. Zaché tuti a lo schiviavo ‘l pì possibil e a lo consideravo un tra ij pì pes pecator. A l’era n’òm ëd cativa arputassion. Contut, chiel, ant col dì-lì. a vorìa ‘dcò chiel vëdde Gesù. Mach na curiosità? A peul desse, - gnun a l’avrìa mai podù chërde che chiel a l’avrìa anteressasse “ëd religion”. Fòrse ch’a vorìa vëdde coma ch’a l’avèissa podù profitess-ne ‘dcò ‘d Gesù? I lo savoma nen, ma col Gesù, tant divers da coma ch’a l’era chiel, a l’intrigava. Zaché a l’era n’òm “realisà” dal punt ëd vista dë sto mond, ma a l’avìa ‘dcò chiel na cossiensa ch’a-j dava ‘d sens ëd colpa e, dzurtut, a l’avìa drinta “un veuid” che gnente e gnun a l’avrìa podù ampinilo, sedësnò Nosgnor. Zaché a l’avìa ‘d sòlit gnun ëscrùpoj moraj ant lòn ch’a fasìa, ma col Gesù, dont a l’avìa tant sentì parlé, a-j dasìa lë splin ëd lòn che chiel, Zaché, a l’avrìa podù esse e ch’a l’era pa. A-i era, ant col dì-lì, na gran massa ‘d gent ch’a vorìa vëdde Gesù e dàit che chiel, Zaché, a l’era pitòst cit dë statura, a savìa che a l’avrìa avù gnun-e speranse ‘d podèj vëdde Gesù mentre ch’a passava. Antlora, për podèjlo vëdde, a l’é butasse a core anans për la vìa andova che Gesù a l’avìa da passé, e a l’é montà ans n’erbo.

Gesù a riva anvironà da cola tanta gent e, an passand sota col erbo, as ferma, a leva j’euj e a ved lassù Zaché e a-j dis: “Zaché, cala giù sùbit, përchè ancheuj a venta che im fermo a toa ca!”. I peude bin imaginè la surprèisa, lë stupor, ëd Zaché, ch’a ven magara tut ross e ch’as ciama: “Ma coma ch’a fà col Gesù a conòss-me fin-a për nòm? I soma mai ancontrasse anans!”. Zaché a sa pròpi pì nen còsa disne. Antlora Zaché a cala giù an pressa e a lrsèiv Gesù con gran’ piasì a soa ca.

I peude ‘dcò imaginé la reassion dla gent, che ‘dcò a l’avria mai spetasse na ròba parèj.. “Gesù a conòss Zaché? Sa-lo nen lòn ch’a fà Zaché e dla catìva riputassion ch’a l’ha?”. Pura Gesù a-j n’anfà gnente ‘d lòn ch’a dis la gent, dle mormorassion ch’a j’ero surtìe da la gent  - ch’as rend nen cont ëd chi ch’a l’é Gesù e dzurtut ëd soa mission “ëd recùper”. Gesù a l’aceta ‘dcò l’arzigh ëd perde Soa istessa riputassion e a va a nunsié la salvëssa, la bon-a neuva dla grassia e dl’arneuv dla vita pròpi a Zaché, che ‘d sicur a l’avrìa nen meritass-lo. Përchè? Përchè, a l’è ciàir, Zaché a l’era un ëd coj pecator che Nosgnor Dé a l’avìa sernù da l’eternità d’acordeje la grassia dla salvëssa. Gesù, ch’a l’era Nosgnor Dé an ësto mond, a ciama Zaché a la salvëssa. A l’é na ciamada, na vocassion, d’efet, che gnente e gnun a la peul arziste e Zaché, a Gesù, a-j deurb ël cheur, a-j deurb soa ca. A ventava ch’a fussa parèj, përchè la salvëssa ‘d Zaché a l’era stàita stabilìa da l’eternità. Nosgnor a conòss precis ël nòm ëd coj che Chiel a sern.

Armarché coma la ciamada, la vocassion ëd Gesù a sia d’efet nen mach al prinsipi, ma ‘dcò dapress. An cola  ca, a-i riva quajcòsa dë strasordinari: a l’é intraje Gesù e ‘l cheur ëd Zaché, soa ànima, a l’é trasformà, arnovà, tant che apress s’avèj arseivù la grassia ‘d Gesù, cola trasformassion as dà a arconòsse, a l’ha n’efet. Ël test a dis: “Ma Zaché. drit dëdnans al Signor, a l’ha dije: “Varda, Signor, mi i dago la metà dij mè beni ai pòver, e s’i l’hai fàit ëd tòrt a quajdun an quajcòsa, i-j n’a rendo ‘d quat vòlte tant!”. Quand che la grassia a toca ‘l cheur ëd na përson-a tut a l’é trasformà, a resta pì nen l’istess d’anans. Zaché, da ambrojon e profitator ch’a l’era, a vniss n’òm neuv e a promet ëd fé la restitussion ëd tut lòn ch’a l’avìa trassà e fin-a paghene j’anteresse, ij dann! Strasordinari, nen vera? Éh, strasordinari, ma ‘dcò ordinari, përchè collì a l’é lòn ch’a càpita quand l’Evangel ëd Gesù Crist a l’é nunsià coma ch’as deuv. Nosgnor Dé a lo deuvra per trasformé la realità dë sto mond, ël cheur ëd col ch’a l’é stane tocà. L’Evangel ëd Gesù Crist a l’é nen ëd paròle veuide, ma la potensa ‘d Nosgnor per la salvëssa ëd tuti coj ch’as fido al Signor e al Salvator Gesù Crist.

Bela stòria, nen vera? Èh, a l’é na bela stòria, ansi, a l’é la bon-a neuva dl’Evangel, quajcòsa ch’a resta ‘dcò al dì d’anchej l’istess: l’istessa la sostansa, l’istessa la potensa, j’istess j’efet. Quand? Quand ch’a l’é nunsià fedel e nen slongà da l’eva ‘d tradission uman-e e d’ideologìe ch’a lo sfàusso, quand ch’a l’é nunsià precis coma ch’i lo arseivòma da la predicassion apostòlica ch’a ven a nojàutri ant l’Evangel.

L’istess che ant la stòria ‘d Zaché a podrìa bin rivé ancheuj, bele an cost moment-sì për ti ch’i më scotes ant ës messagi filmà o ch’i lese costa riflession. It podries bin esse ti, col Zaché dont it l’has sentine la stòria. It podrie bin esse ti col òm carià ‘d pecà coma i lo soma tuti, ch’a sent ël veuid ch’a l’ha an soa vita e che gnente e gnun a lo peul ampinì an ësto mond. I podries gnanca ti esse n’òm religios o na fomna religiosa. It podries mai avèj avù d’anteresse per lòn ch’a riguarda Gesù o l’Evangel, pura quajcòsa o quajdun at t’ha tirà, anciarmà, a sente parlé dël Salvator Gesù Crist. Antlora a podrìa bin esse Nosgnor ch’at ciama ancheuj përchè a sarìa bin possibil che ‘dcò ti a sia da conté an tra ‘d coj che - sens’ avejne ‘d mérit - Nosgnor Dé da l’eternità a l’ha sernù për arsèive la grassia dla salvëssa. It podries bin esse ti che Nosgnor a ciama ancheuj d’avzinesse a Gesù Crist con fèj për arsèive Sò përdon. Na trasformassion ëd tò cheur a l’é già comensà e as na seurtirà ‘d manere che mi i le conòsso nen e as darà a vëddse tanme ant ël cas ëd Zaché con ël propòsit ëd fé amenda dij tò pëccà.

Antlora as peudrà bin dì, ëdcò an tò cas, che Gesù a sclama: “Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca. Përchè ‘l Fieul ëd l’òm a l’é vnùit a serché e a salvé lòn ch’a l’era perdusse”. A l’é mè vòt e preghiera che la salvëssa, visadì la përson-a ‘d Gesù Crist, a intra ancheuj an toa ca, an toa vita, an tò cheur, e ch’a pòrta ‘d ‘d frut bondos coma ch’a l’ha avùne ant ël cas ëd Zaché, për la glòria ‘d Nosgnor.


Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca... by paolo-castellina


Leture bìbliche dël lessionari - 30 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 26

Abacuch 1:1-4; 2:1-4; Salm 119:137-144; 2 Tessalonian 1:1-4, 11-12; Luca 19:1-10

Orassion: Nosgnor tut-potent e misericordios! A l’é mach për Tò don che Tò pòpol fedel at smon-a un servissi ver e laudàbil: Acòrda che nojàutri i peussa core sensa antrapesse për oten-e Toe promësse dël cél; për Gesù Crist, nèst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spiri Sant, un sol Dé, ora e për sèmper.

La paràbola dël farisé e dël gablé (23/10/2016)

Chi é-lo dij doi ch’a l’é seurtiss-ne giust dëdnans a Nosgnor? 

“Còsa 't chërde d'esse?” as dis a coj ch’as dan d’àrie, coj ch’a pretendo d’esse lòn ch’a son nen. A-i son ‘dcò dij proverbi colorìj che, a sto pròposit, a diso: “Chërde d’esse a caval e trovesse a pé”, o “Chërde d’esse la Regin-a ‘d Taitù”.

Ij vangej a conto ‘d na famosa paràbola ‘d Gesù ch’a l’ha për tìtol: “La paràbola dël farisé e dël gablé”. Lesomla, e peuj i faroma na quaj considerassion.

“Gesù a l’ha proponù n’àutra paràbola a certidun ch’a chërdìo d’esse giust e a meprisavo j’àutri: Doi òm a son montà al templ për preghé; un a l’era ‘n farisé e l’àutr un gablé. Ël farisé tenend-se da banda, a pregava an tra chiel ëd sta manera: ‘Nosgnor! It ringrassio ëd lòn ch’i son nen parèj dj’àutri, ch’a son ëd làder, ëd gent nen giusta e ch’a comëtto d’adulteri. Ëd sicur i son nen coma col gablé là giù an fond. Mi i faso digiun doi dì a la sman-a e i dago ‘l décim ëd tut lòn ch’i vanio o ciapo’. Tutun, ël gablé, tenend-se da leugn, a s’ancalava gnanca d’aussé j’euj anvers al cél, ma as dasìa ‘d bòte an slë stòmi disand: ‘Nosgnor! Përdonme, ch’i son un pecador’”. Iv diso ch’a l’é sto-sì, ël gablé, ch’a l’é tornass-ne a soa ca giustificà, pitòst che l’àutr; përchè chionque as eleva a sarà sbassà, e chionque as ësbassa a sarà elevà” (Luca 18:9-14).

Për comprende bin costa paràbola, ch’a l’ha ‘d rilevansa ‘dcò për ël dì d’ancheuj, a venta comprende chi ch’a j’ero antlora, ant ël temp ëd Gesù, cole categorìe ‘d gent ch’as ciamavo ij Farisé e ij gablé.

Ëd sòlit ancheuj i dovroma ‘l tèrmin “farisé” coma n’àutra paròla për “ipòcrita”, na përson-a ch’a dà a vëdd-se d’esse religiosa ma ch’a l’é fàussa, ch’a lo contradiss an sò comportament ëd minca dì; un bigòt, un bërlicabalustre ch’a pòrta mach na mascra ‘d religion. Ant ij vangej i vëdoma Gesù che për lòn soens a-j condanava. Contut, a l’era nen sèmpre parèj. Ant l’Israel dël prim sècol ij Farisé a j’ero na congregassion motobin rispetà dël Giudaism, ch’a l’avìo për sò bu ‘d lor d’esse motobin diligent an tùit ij dover che la fej ebràica a stabilìa, ëd fé l’ubidiensa ‘d manera meticolosa a tut lòn che Nosgnor a l’ha comandà e fin-a da pi ‘d lòn. Ij Farisé a j’ero ‘dcò dij savant ch’a studiavo la Lej arvelà ‘d Nosgnor e la tradission ebràica ‘d manera scrupolosa. A l’avìo dë scòle motobin apressià. Ij Farisé a vorìo përdabon “fé na diferensa”, esse diferent da la massa ‘d gent ch’a pija la religion an manera, disoma, “coma ch’a càpita”. Ij Farisé a j’ero ‘d përson-e “angagià”, ch’a vorìo esse série e fedej. An sossì a j’ero, sensa dubi, degn ëd làuda e da tanti antlora a j’ero fin-a invidià për soa determinassion ëd lor. A j’ero considerà “ij pì brav”.

A l’opòst, coj ch’a j’ero considrerà “ij catìv”, a j’ero “ij gablé”, coj che antlora a l’avìo l’incombensa ‘d cheuje le taje. Ël problema a l’era che Israel a l’era sota la dominassion dl’Imperi dij roman, dij foresté ch’a crasavo e sfrutavo j’israelita, sò teritori e soe arsorse con la fòrsa dj’arme. Ij gablé a j’ero d’Israelita ch’a l’ero butasse al servissi dla potensa roman-a e che për lor a cojìo le taje. Për lon a j’ero considerà dij traditor dla nassion ebràica. Tuti a-j j’avìo an ghignon nen mach për lon, ma përchè soens as na profitavo ‘dcò ‘d sò servissi ‘d lor për ampinisse le sacòcie, an ciamand a la gent da pì ‘d lòn ch’a l’avìo da ciameje. A l’era ‘d gent sensa gen-a, sensa scrùpoj dla moral, ch’a pensava mach a dventé rica a spèise dla povra gent. Dla religion, lor, a-j n’anfasìa bin pòch, bele se la vocassion dël pòpol ebràich a l’era ‘d serve Nosgnor Dé an dasend la testimoniansa d’essje fedej.

Ant la paràbola ‘d Gesù dël farisé e dël gablé i soma dëdnans a n’arvërsament: un farisé as dimostra cativ e ‘n gablé as dimostra bon. Lolì nen përchè a Gesù a-j piasìa fé ‘l Bastian contrari e dësfidé ‘l sens comun. A chiel a-j anteressava nen, o almanch nen sùbit, fé ‘d critica dla società e rasoné për categorìe sociaj. Gesù a andasìa bin pì ancreus ant le question ch’a son da tachesse, s’as veul arsòlve ij problema dla condission uman-a. Esse diligent e seri coma ch’a vorìo fé ij Farisé, Gesù a lo butava nen an question coma ‘n valor génit, e ‘d sicur la condòta dij tanti gablé a l’era da arprocésse.

Ant lòn che Gesù a conta ant Soa paràbola, col gablé a l’era trovasse ant na posission pì bon-a dël Farisé përchè ch’a l’avìa dëscheurvù la corussion ancreusa dël cheur ëd l’òm, ëd sò cheur, e lolì a l’avìa mnalo a ciamé a Nosgnor, a suplichelo, ch’a lo përdonèissa e ch’a lo arsanìssa. Ël Farisé, combin ch’a l’avèissa ‘d bon-e intension, a vëddìa nen la corussion ancreusa ëd sò cheur (ch’a l’era nen mèj ëd cola dël gablé) e, pijandse ‘n bàilo an soa vera situassion, as chërdìa d’esse n’òm giust, vantandse dl’oservansa ch’a fasìa ‘d régole esterior e comparisionandse a d’àutri.

Ël gablé a l’era rendusse cont dla corussion ëd sò cheur e a l’avìa suplicà Nosgnor ch’a lo rendèissa n’òm giust “da drinta”, e lolì a l’avrìa ancaminalo a dventé n’òm giust ëdcò “da fòra”. Ël Farisé as chërdìa d’esse n’òm giust “da fòra” anans d’esse rendù giust “da drinta”. Ël Farisé as chërdìa “a pòst”, ma a l’era nen “a pòst” përdabon, përchè “la giustissia”, “l’esse giust” dël cheur - lòn ch’a pì a conta - a l’é nen quajcòsa che l’òm a peussa rivene con ij sò sfòrs, con soa “bon-a volontà”, e gnanca con l’oservansa ‘d régole, ma quajcòsa ch’a ven da Nosgnor quand ch’i lo suplicoma an arconossenda nòstra miseria e corussion. Le régole, ij comandament ëd Nosgnor a son da oservesse con diligensa, ma se ‘l cheur, nòst cheur, a l’é nen trasformà, arnovà ëd manera ancreusa, anans ëd tut, nòstra “giustissia” a dventa mach n’angann, na tromparìa ch’i foma contra nojàutri medésim.

Conòsse e fé l’ubidiensa dla Lej arvelà ëd Nosgnor, scotela, a l’é bon e degn ëd làude. Contut, s’i foma nen d’atension, as podrìa passé fàcil da anteressesse a seguité la Lej a chërde che un a l’àbia na posission pì avantagià dëdnans a Nosgnor grassie a soa ubidiensa. Collì a l’era ‘l trabucet ch’a-i cascavo drinta la pì part dij Farisé. Vàire ‘d lor, tanme ‘l Farisé dla paràbola ‘d Gesù, “a chërdìo d’esse giust e a meprisavo j’àutri”.

An costa paràbola Gesù a fà n’arpròcc fòrt a coj ch’as fido dla giustissia ch’a chërdo d’avèj da lor istess dëdnans a Nosgnor. A l’é na sòrt d’ironìa, na schergna, che Gesù a na concluda ch’a l’era nen l’oservant divòt dla Lej ch’a l’avìa seurtine giustificà - diciarà giust - dëdnans a Nosgnor, ma ch’a na seurt giustificà, diciarà giust, col ch’a ‘rconòss ch’a l’é nen na përson-a giusta, col ch’ a ‘rconòss soa mancansa ‘d giustissia e ch’a sùplica la misericòrdia ‘d Nosgnor.

Ël Farisé dla paràbola a falìa përché ch’a comprendìa pa lòn ch’a l’é ‘l criteri, ël méter, dla giustissia stabilì da Nosgnor. Nosgnor a buta nen la gent an sna scala ‘d na graduatòria, ëd na classìfica. A l’opòst ëd lòn ch’a chërdìa ‘l Farisé, a l’é nen che Nosgnor a arsèiva na përson-a pì che n’àutra përchè un a l’abia comëttù men-o pëccà grev che l’àutra. E Nosgnor gnanca a giustifica na përson-a, e pa nen n’àutra, përchè la sconda a l’é stàita pì scrupolosa dla prima. Nò. S’i vorsoma esse giustificà - diciarà giust - da l’oservansa dla Lej, ël criteri, ël méter, a sarìa na giustissia assoluta. A l’é nen pro l’oservansa mach d’un o ‘d pòchi comandament për esse diciarà giust da Nosgnor, it l’avrìes da oserveje tuti a la përfession. L’apòstol Pàul a scriv: “I lo fortisso torna: s’i sercheve ‘d trové ‘l favor ëd Nosgnor an sogetandve a la sirconcision, i l’eve ‘dcò l’òbligh ëd fé ubidiensa a tut lòn ch’a stabiliss la lej ëd Mosè. Ma ch’a sìa ciàir: vojàutri ch’i chërde che l’ubidiensa a la lej av renda giust dëdnans a Nosgnor, i seve tajave fòra dal Crist! I l’eve butave fòra da la grassia” (Galat 5:3-4). Sta-sì, për dij pecator coma nojàutri, a l’é na propòsta ‘d mòrt, përché gnun pecator a podrìa mai fé l’ubidiensa dla Lej ëd Nosgnor ëd manera përfeta.

Përchè é-lo ch’a l’era ‘l gablé a d’esse giustificà, e nen ël Farisé? Përché ël gablé a l’avìa arconossù onest ch’a l’era nen n’òm giust e ch’a l’era nen bon a rendse giust e agradì dëdnans a Nosgnor, e ch’a l’avìa suplicà grassia e misericòrdia. Cola-lì a l’é la sola manera përchè un pecator a peussa esse giustificà. Cola ch’a l’é vòstra situassion? É-lo ch’i chërde d’esse “a pòst” përchè ch’i l’eve comëttù men-o pëccà d’àutri, o ch’i séguite ‘l criteri ‘d giustissia stabilì da la società, dla religion organisà, da la tradission o ‘l criteri ‘d giustissia che vojàutri medésim i l’eve butalo an pé e i chërde bon?

Nosgnor Dé a l’ha mandà ‘l Salvator Gesù Crist an ësto mond pròpi përchè gnun ëd nojàutri, da noi istess, a l’avrìo mai podù esse giustificà dëdnans a Nosgnor, acetà da Chiel e salvà. Gesù a l’ha fàit lòn che gnun ëd nojàutri a l’avrìa mai podulo fé: vanié chiel për nojàutri la giustissia ch’i n’oma da manca. Gesù a l’ha falo quand ch’a l’ha vivù na vita ‘d përfeta giustissia e a l’é mòrt an sna cros për paghé chiel ëd pressi ëd nòstra salvëssa. Collì a l’é “ël capital” che Chiel a veul dene për soa grassia e misericòrdia, ël capital ch’i l’oma da arsèive për anvestilo an nòstra vita e ch’a peul trasformela. A l’é për lòn ch’it l’has da arnunsié a tute toe pretèise d’esse a pòst e giust confòrma ai tò criteri, arconòsse la corussion ancreusa ‘d tò cheur, toa impotensa a fé e a d’esse da tì istess lòn ch’it dovries fé e d’esse, e arsèive con fiusa la përson-a e l’euvra ‘d salvëssa ‘d Gesù Crist.

A col dij përsonagi dla paràbola é-lo ch’it smijes da pì: a col Farisé o a col gablé? Nosgnor Gesù Crist a dis: “Iv diso ch’a l’é sto-sì, ël gablé, ch’a l’é tornass-ne a soa ca giustificà, pitòst che l’àutr; përchè chionque as eleva a sarà sbassà, e chionque as ësbassa a sarà elevà”.

23 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 25. 

Test biblic da lese: Gioèl 2:23-32; Salm 65; 2 Timòt 4:6-8,16-18; Luca 18:9-14

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! Aumenta in nojàutri ij don ëd la fej, dla speranza e dl’amor; e perch’i oten-o lòn ch’it promëtte, fà ch’i l’oma d’amor per lòn ch’it ën comanda; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Paràbola dël giùdes e dla vìdoa [Duminica 16/10/2016]

[A-i é na version vìdeo, varda al fond]

Ancheuj i l’oma sota j’euj na bela paràbola ‘d Gesù ch’a l’ha për titol “La paràbola dël giùdes e dla vidoa”. Scotomla sùbit, ch’a l’ha tant da mostrene - coma tut lòn che Gesù a l’avìa dije ai sò dissépoj e ch’a resta sèmper d’atualità!

“Gesù a l’ha ‘dcò proponuje na paràbola për feje vëdde ch’a venta sèmper preghé sensa strachess-ne. Al’ha dije: “A-i era ant na sità un giùdes ch’a l’avìa gnun timor ëd Nosgnor, nì ‘d considerassion për j’àutri. Ant l’istessa sità a-i era na vidoa ch’a andasìa soens a trovelo për dije: ‘Fame giustissia contra l’òm ch’i l’hai faje na plenta’. Durant un pes, col giùdes a l’ha vorsune fé nen ëd cola plenta. Tutun, apress ëd lòn, a l’ha dit an tra chiel: ‘Bele s’i l’àbia gnun timor ëd Nosgnor nì ‘d considerassion për j’àutri, mach përchè costa vidoa am dà fastidi i-j rendrai giustissia: parèj a vnirà pì nen sì a romp-me ij ciap’. E’ l Signor a l’ha dit: “Sté a sente lòn ch’a dis sta canàja ‘d giùdes. Forsi che Nosgnor a-j rendrà nen giustissia ai sò sernù ch’a lo prego dì e neuit? É-lo che chiel a-j farà speté për nen? A l’é sicur che Nosgnor a-j rendrà giustissia dlonch. Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”  (Luca 18:1).

Ij giùdes a dovrìo esse al servissi dla giustissia, nen vera? Contut, ant un mond tanme ‘l nòstr, andova la corussion moral a guasta tùit ij setor dla società, a l’ha nen da esse na surprèisa che ‘dcò ant la magistratura a-i sìa ‘d corussion, che la giustissia a sìa nen onorà e ch’a sìa ‘d soens përvertìa. A podrìa disse che Ij giudes giust a sio n’ecession! Fomse gnun-e ilusion.

Ëd situassion parèj a j’ero bin conossùe ant ij temp ëd Gesù, e chiel istess, an costa paràbola a na dà n’esempi. A-i ero ‘d giùdes parsiaj ch’a dasìo ij sò favor dzurtut a coj ch’a podìo pagheje bin. Coj ch’a j’ero pòver e ch’a podìo nen “onze le roe” dla giustissia, a podìo bin speté: cole roe për lor a restavo ferme. A cola sòrt ëd giùdes a n’anfasìa pòch ëd coj ch’a-j podìo nen profitess-ne.

An ësta paràbola a peul desse che Gesù as riferissa a ‘n fàit ëd crònaca che la gent già a na parlava. Donca, a l’era capitaje che d’un giùdes corompù, na pòvra vidoa a l’avìa dovù fene na vira l’esperiensa. “A-i era na vidoa ch’a andasìa soens a trovelo për dije: ‘Fame giustissia contra l’òm ch’i l’hai faje na plenta’”. Durant un pes, col giùdes a l’ha vorsune fé nen ëd cola plenta”.

Cost giùdes-lì a l’avìa ‘l cheur goregn e dëspassionà, indiferent. Feje giustissia a cola vidoa? “Quand ch’i l’avrai temp…”. Ma col temp a vniva mai… A l’avrìa fàit gnente për chila se cola fomna a l’avèissa nen csì tant ansistù da felo rivé a l’esasperassion. Cola fomna a l’avìa tant sgonfialo, tormentalo o, coma ch’as dis, sëccaje le miole, che col povrom a l’era rivà a pensé: “Coma ch’i l’hai da fé për gaveme dai pé cola sgonfiadòira ...a podrìa fin-a riveme antëcà a pijema a s-giaf!”. La rispòsta, ëd sicur, a l’era: Fé lòn ch’at ciama e ch’a sarìa sò drit che it jë fasèisse.. An efet, a séguita la paràbola: “apress ëd lòn, a l’ha dit an tra chiel: ‘Bele s’i l’àbia gnun timor ëd Nosgnor nì ‘d considerassion për j’àutri, mach përchè costa vidoa am dà fastidi i-j rendrai giustissia: parèj a vnirà pì nen sì a romp-me ij ciap’”!

Costa sì a l’é la stòria. As podrìa pensé che Gesù a l’abia contà costa paràbola-sì për denunsié j’ngiustissie dla società e j’armedi ch’a l’han da pijé coj ch’a le patisso për fé valèj ij sò drit. A l’é nen parèj, o a l’é nen parèj an st’ocasion-sì. A l’è armarcàbil che Gesù a mension-a stò fàit nen për denunsié n’angiustissia ma për dé na lession an sla preghiera e an sla fej an Nosgnor: “E’ l Signor a l’ha dit: “Sté a sente lòn ch’a dis sta canàja ‘d giùdes. Forsi che Nosgnor a-j rendrà nen giustissia ai sò sernù ch’a lo prego dì e neuit? É-lo che chiel a-j farà speté për nen? A l’é sicur che Nosgnor a-j rendrà giustissia dlonch. Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”.

A l’é nen che për Gesù combate j’ingiustisse a sia nen important, ma Gesù a-j sta a cheur dzurtut che nojàutri i capisso l’importansa e “ël potensial” ëd nòstra relassion con Nosgnor Dé e a la pràtico coma ch’as deuv. Gesù a fà pròpi l’opòst ëd lòn ch’i farìo nojàutri: nojàutri i pensoma mach a le còse dë sto mond, coma s’a fusso tùt, e i rivoma a cambié gnente. Gesù a pensa prìma a le còse dlë spirit, a mostra a butesse an relassion con Nosgnor Dé ...e le còse dë sto mond a cambio përdabon.

A-i é, donca, tre còse che l’evangelista Luca a buta al prinsipi dë st’episodi e ch’a l’é ‘l but ëd costa paràbola ‘d Gesù: (1) a venta sèmper preghé; (2) a venta preghé sensa strachess-ne; (3) Nosgnor a l’é sicur ch’ a-j rendrà giustissia ai sò sernù; (4) La fej a l’é ‘n valor ràir ma pressios.

(1) A venta sèmper preghé. Preghé a l’é nen përnunsié na litanìa ‘d paròle religiose a ripetission o d’arpete dj’orassion già confessionà coma s’a fusso na “fòrmula màgica” ch’as chërd “d’efet sicur” dëdnans a na divinità coma ch’a fan ij pagan. Gesù a dis: “Quand ch'i preghe, parle nen tant për parlé coma ch'a fan ij pagan ch'a penso che con soa ciàciara as faran scoté. I l'eve nen da smijé a lor, përchè vòst Pare a sà bin còsa ch'i l'eve da bzògn dëdnans ch'i-j lo ciame” (Maté 6:7-8).

Preghé a l’é esse an relassion con Nosgnor Dé, na relassion viva, parèj ch’a l’avìa da esse quand che Chiel a l’ha creà j’uman. L’òm, l’esse uman, a l’é stàit creà për esse an relassion costant con Nosgnor. Ristabilì, arpijé, nòstra relassion (ch’a l’é blocà), con Nosgnor Dé a l’é ‘l bu, ël motiv, la càusa përché ‘l Salvator Gesù Crist a l’é vnùit an ësto mond. Gesù a l’ha mostrane che Dé a l’é nòst Pare dël cél, e nojàutri i soma ij sò fieuj d’adossion. A l’é për lòn che preghé a l’é nen mach dì ‘d paròle, ma resté an relassion cossienta, informà, con Nosgnor.  “Sèmper preghé” a veul nen dì sté sèmper an ginojon a recité, a dì, “d’orassion”, ma scoté con fiusa lòn che Dé nòst Pare an dis ant Soa Paròla, essje dovert për feje ubidiensa. A veul dì ëdcò duverteje nòst cheur ëd manera spòtica coma ch’a fà ‘n fieul con sò pare, e coma ch’a fan doe përson-e ch’as veulo bin; a veul dì buteje dëdnans sensa tëmma tut lòn ch’i l’oma ant ël cheur, ch’a podrìa bin esse d’arceste, ma ‘dcò ‘d ringrassiament e ‘d làude - d’espression d’amor. Un pare con sò fieul o doi ch’as veulo bin as parlo nen con ëd fòrmule, ma ‘d manera spòtica për vive ansema an relassion, an na relassion “creativa”. A l’é parèj ch’i l’oma da “preghé sèmper”. A veul dì pa mai chité la relassion ch’i l’oma con Nosgnor, lassé che gnente mai as buta an mes për bloché costa relassion përché a l’é ant lòn ch’a consist nòstra vita.

(2) A venta preghé sensa strachess-ne. Doi ch’as veulo bin podrìo-ne strachess-ne ‘d soa relassion ëd lor? An ësto mond a podrìa bin capité quand che l’amor a finiss, a-i é pì nen, quand ch’a ven a manché përchè un dij doi a ciapa na delusion fòrta, o ch’a l’é tradì. Contut, l’amor ëd Nosgnor a ven mai a manch për coj ch’a-j son ligà da soa aleansa e promësse, për coj che, për salveje dal pecà, a l’ha dàit Sò Fieul a meuire an sna cros.

L’Apòstol a scriv: “Se Nosgnor a l'é për noi, chi é-lo ch'a sarà contra 'd noi? Sensa dubi, col ch'a l'ha nen sparmià Sò ùnich Fieul, ma ch'a l'ha dalo a la mòrt për tùti nojàutri, com ne darà-lo pa 'dcò ògni àutra còsa con Chiel? Chi mai podrìa-lo porté d'acuse contra ij sernù 'd Nosgnor? Nosgnor medésim a l'é col ch'a-j giustifica. Chi mai podria-lo condaneje? Crist a l'é col ch'a l'é mòrt, e quajcòsa 'd pì, col ch'a l'é arsussità, ch'a l'é 'dcò a la drita 'd Nosgnor e che fin-a a prega për noi. Chi é-lo ch'a podria mai separene da l'amor ëd Crist? Peulo esse ij sagrin, o l'aflission, o la persecussion, o la famin-a, o la nudità, o 'l pericol, o la spa? Coma ch'a lé scrit: "I andoma 'ncontra a la mòrt tùit ij dì; i soma considerà tanme 'd feje da masel". Al contrari, an tute ste còse i l'oma completa vitòria gràssie a Col ch'a l'ha vorsune bin!” (Roman 8:31-37).

Ëd n’amòr parèj i podrìo mai vnine strach! E se Nosgnor a rëspond nen a nòstre preghiere? Beh, s’a rëspond nen a-i é sèmper na bon-a rason! I l’oma da serchene ‘l motiv! ...e la manera për serchene ‘l motiv a l’é ...për ël mojen dla preghiera! Ciamomje ‘l përchè! Ch’a sia ciàir, contut, che cola rason a l’é nen përchè Nosgnor a l’abia tròp da fé o ch’a sìa vnù strach e ch’a sìa partì për na vacansa! A l’é nen përchè, coma cola canaja ‘d giùdes, a l’àbia ‘d motivassion d’anteresse o ‘d ròbe parèj. Ël Dé ver e viv a l’é nen parèj dij dio fàuss, caprissios e bisar, e fin-a maléfich, dij pagan. S’at parèiss ch’at rësponda nen, Nosgnor a l’ha sèmper un bon motiv. Nosgnor, a toa preghiera, a peudrìa dite: “Éh, a va bin, It l’acòrdo”, ma coma ‘l bon Pare ch’a l’é, a podrìa dìte: it l’acòrdo nen sùbit, ma pì tard, quand ch’i chërdo ch’a sia mej. Nosgnor a l’é un Pare savi, e un pare savi a dà nen sèmper ai sò fieuj tut lòn che lor a veulo! Nosgnor a veul nen ëd fieuj vissià! A dà lòn ch’a l’han da bzògn quand ch’a chërd ch’a sìa giust ëd dèjlo! Pì ‘d lòn, Nosgnor a podrìa bin d’ che ‘d nò a na preghiera, quand ch’a chërd ch’a sia mej ëd nen dene lòn ch’i l’oma ciamaje, përchè për nojàutri Chiel a l’ha d’àutri mej proget!

(3) Nosgnor a l’é sicur ch’ a-j rendrà giustissia ai sò sernù. L’artard a rësponde a na preghiera, dlà ‘d lòn, a podrìa bin avèj na fonsion pedagògica, visadì, për mostrene për ël mojen dl’artard, quajcòsa d’important. A podrìa desse ch’i l’oma un pëccà da dësbarassess-ne; a podrìa desse ch’i l’oma da manca ‘f fé vnì pì ancreusa nòstra relassion con Nosgnor e Chiel a veul mostrene ch’i l’oma da parleje tùit ij dì e con ansistensa, e nen mach an manera spòtica. A podrìo esse vàire le rason dl’artard ëd Nosgnor ant ël rësponde a nòstre preghiere, ma Chiel a l’è e a sarà mai tantme cola canaja ‘d giùdes ch’i l’oma sentì ant la paràbola, përchè Nosgnor Dé a l’é un Pare ch’as pija ‘d soen dij sò e che ant lon a faliss mai. Ij sò! Coj ch’a-j aparten-o! Ij sò sernù! Coj ch’a l’ha piane la decision, da l’eternità, d’acordeje la grassia dla salvëssa! Coj ch’a veul tiré fòra da la miseria dël pautass dë sto mond ëd gent arvirosa e maléfica. Che bela ròba esse an tra “ij sò sernù”, përchè a lor (bele se a l’avìo nen meritass-lo) Nosgnor Dé a l’ha daje la grassia dla giustissia an Gesù Crist, ch’a-j rend degn d’esse an comunion con Chiel; la giustissia ‘d Gesù Crist ch’a-j lìbera dai sò pecà! E se ant le paròle ‘d Gesù, për “rende giustissia” a veul dì ch’a saran liberà da tùit ij sagrin ëd cost mond ch’a-j fan crijé a Chiel d’ess-ne liberà, a l’é sicur ch’a na saran liberà. Nosgnor a l’é ‘n Dé fedel! Ij sò nemis ëd lor a saran butà an deròta tantme a l’é stàit batù, anientà, da l’arsurression ëd Gesù Crist, l’ùltim nemis ch’i l’oma: la mòrt. Nosgnor Dé a l’é fedel a soe promësse.

(4) La fej a l’é ‘n valor ràir ma pressios. Tutun, Gesù, a la fin dë sta paràbola a fà la costatassion: “Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”. La promëssa ‘d Nosgnor Gesù Crist a l’é che Chiel un dì a sarà d’artòrn. Trovrà-lo ‘d gent coma nojàutri che a l’han goernà ant ël cheur la fèj ant la certëssa ‘d Soe promësse? La fej and soa Paròla ch’a l’é scrita ant la Bibia? Gent ch’a l’é restaje fedel e ch’a l’é nen andà dapress a j’ilusion dë sto mond? Trovrà-lo (tant për fé ‘n gieugh ëd paròle) në strop ëd feje ch’a lo speto con fej e d’ubidiensa përchè Chiel a l’é sò ùnich Bergé ‘d lor? A-i sarà ‘d sicur në strop parèj, bele se col ëstrop ’a sarà nen tant grand…

I spero che Nosgnor a dia la grassia, a vojàutri ch’i seve rivà fin-a a sto pont-sì dla conversassion d’esse tuti ansema a deje ‘l bin rivà e ‘d podèj dì, coma ch’a dis l’apòstol Pàul: “I l’hai fàit un bon combatiment; i l’hai finì la corsa; i l’hai goernà la fej. A l’é conservà për mi un premi - la coron-a dla giustissia, che Nosgnor, ël giust Giudes, am darà ant ël dì ‘d sò artòrn. Ël premi a l’é nen mach për mi ma për tuti coj ch’a speto con impassiensa che chiel a comparissa” (2 Timòt 4:7-8).

16 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 24

Geremìa 31:27-34; Salm 119:97-104; 2 Timòt 3:14-4:5; Luca 18:1-8

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! An Crist Ti’t l’has arvelà Toa glòria an tra le nassion; Goerna j’euvre ‘d Toa miseicòrdia, përchè Toa Cesa për ël mond a peuda përseveré con fej costanta an confessand Tò nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Mostré d'arconossensa [Duminica 9 d'Otòber 2016)

I lesoma ancheuj n’episòdi dl’evangel anté ch’i vëddoma Nosgnor Gesù Crist ch’a variss des òm ch’a j’ero malavi ëd na maladìa afrosa: la lebra. Antlora për lor a j’era gnun-a speransa: a j’ero slontanà, isolà da la società për l’arzigh ëd contagg ch’a rapresentavo, e bandonà a sò destin ëd lor. Na speransa, contut, coj-lì a l’avìo trovala: Gesù, l’ùnich ch’as prendìa ‘d soen ëd la gent. A-j van a l’ancontr e Gesù a l’avrìa nen daje na delusion. La conta a parla dl’importansa dl’arconossensa. Lesomla an Luca, capìtol dissét, dal vers ùndes.

“Mentre ch’a l’era an marcia vers Gerusalem, Gesù a l’é rivà al confin tra la Galilèa e la Samarìa. Coma ch’a intrava ant na borgià, des òm ch’a j’ero ‘d lebros a-j son vnùje a l’ancontr, a son fermasse a na certa distansa da chiel e a son butasse a crijé: “Gesù, magìster, àbie ‘d compassion ëd nojàutri!”. E tòst ch’a l’ha vëdduje, a l’ha dije: “Andé a feve vëdde dai sacerdòt”.  E a l’é rivà che damentre ch’as n’andasìo a son ëstàit purificà da la lebra. Contut, un ëd lor, an rendense cont d’esse stàit varì, a l’é tornà andré e, a àuta vos, a dasìa glòria a Nosgnor. A l’é prostërnasse ai pé ‘d Gesù con la front a tèra e a-j disìa grassie për lòn ch’a l’avìa faje. Col òm a l’era da la Samarìa. Gesù a l’ha dije: “Ij des son-ne pa stàit tuti purificà? E j’àutri neuv dova son-ne? A l’é staje mach ësto foresté ch’a sìa tornà për dé glòria a Nosgnor?”.  Antlora a l’ha dije: “Àuss-te e vatne, toa fej a l’ha salvate!” (Luca 17:11-19).

Col ch’a l’é ‘l pëccà pì grand ch’a podrìa imaginesse? La Scritura Santa a n’ha gnun dubi a sto rësguard: ël pëccà pì grand, ël prim ch’i foma e ch’a sta a la rèis ëd tuti nòstri maleur, a l’é ‘d nen rende a Nosgnor Dé l’onor e la glòria ch’a jë speta. Ël second pëccà ch’i foma a l’é la mancansa d’arconossensa, ël nen dije grassie për tut lòn ch’a l’ha fàit e ch’a séguita a fé për tuti nojàutri, lòn ch’i foma finta ‘d nen vëddlo tirand fòra nòstre sòlite scuse.

L’apòstol Pàul, quand ant ël prim capìtol dl’epìstola ai Roman a parla dla tragica condission uman-a, a scriv: “Vera, a conosso Nosgnor ma as arfudo 'd rendje onor e 'd dije grassie coma ch'a meritrìa. Bin al contrari, as angagio ant ëd rasonament sensa criteri (...) tant ch’a n'arzulta che soa ment ëd lor a dventa nebiosa e confusa” (Roman 1:21). Tanme ‘l pëccà ‘d manché ‘d rendje onor, a l’é pròpi la malarconossensa anvers a Nosgnor ch’a l’é la càusa ‘d tute j’àutre forme ‘d malissia ch’a dan dë spetacol ant la condòta uman-a.

Coma l’eror ch’i comëttoma ant ël disonoré Nosgnor, a l’é nen malfé da vëddse coma la malarconossensa a sìa la motivassion ëd na massa d’àutri maj. Pr’esempi, s’i soma nen arconossent a Nosgnor për tute le benedission ch’a l’ha dane, a-i vorerà nen tant ch’i comensoma a pensé d’esse stàit trassà an na quaj manera, d’avèj nen arseivù lòn ch’i chërdoma ‘d merité. Sossì a dësbocrà ant l’anvìa, ant ël desideri invidios për lòn ch’a l’han dj’àutri ch’i pensoma ch’a sìo stàit pì benedì che nojàutri. E peuj i podrìo bin andé anans fin-a a comëtte na ladrarìa o n’adulteri, quand ch’is ampadronioma ‘d lòn ch’a l’é nen ël nòstr.

Al cheur dl’ética dla Bibia a-i è l’arconossensa, la gratitudin, përchè ch’a l’é sèmper l’arconossensa anvers a Nosgnor ch’a l’é la prima motivassion ëd nòstra ubidiensa. Sossì a l’é bin ciàir ant la strutura, ant ël tié, dle conte dla Bibia. Quand che Nosgnor a parla a Sò pòpol apress la Croa, anans ëd deje Soa Lej coma régola ‘d soa condòta moral ëd lor, sèmper Chiel a-j arciama a la ment lòn ch’a l’ha fàit për lor. Ij Des Comandament a son dàit a j’israelità dl’antichità mach d’apress che Nosgnor a l’ha liberaje da la s-ciavensa an Egit (Surtìa 20:1-17). Ant j’epistole, Pé, Pàul e j’àutri apòstoj, an general, an mostro le grande vrità dla redension anans d’apliché cole vrità an ëd question pràtiche, étiche. Dal prinsipi a la fin, l’arconossensa a l’é un-a dle pì grande cissure ch’a ancoragio, dan l’andi, a la vera ética cristian-a.

Conform a la Paròla ‘d Nosgnor, l’arconossensa a l’é nen mach quajcòsa ch’as sent, ma quajcòsa ch’i l’oma da dimostrela a j’àutri - an pràtica. Quand ch’as conta l’episòdi ch’i l’oma lesù al prinsipi, Gesù ch’a variss des lebros, ëd sòlit as arciama l’atension a la distinsion ch’a-i é antra col ùnich lebros ch’a l’é dimostrasse arconossent e j’àutri ch’a parëss ch’a j’ero stàit malarconnosent. Sossì, contut, a l’é nen pròpi lòn ch’i vëddoma ant la conta. I l’oma gnun-e rason për chërde che ij neuv ch’a l’avìo nen ringrassià Gesù a la minuta per soa varision ëd lor, a l’avèisso nen sentì d’arconossensa. É-lo nen che nojàutri i sarìo corù tut sùbit a ca për feje savèj a nòstra gent la bon-a neuva ‘d nòstra varision da cola maladìa afrosa? Sossì as lo capiss, a vnirìa spòtich. Sossì i lo podoma bin fé con ël sens d’arconossensa ant nòst cheur për col ch’a l’ha varìne. La vera diferensa an tra col ch’a l’era artornà da Gesù e ij neuv ch’a l’avìo nen falo a l’é che col ch’a l’era artornà a l’avìa dimostrà, esternà, fàit vëdde, soa arconossensa, antant che j’àutri a l’avìo tnila an lor istèss. L’arconossensa cristian-a a l’é cola ch’as fà vëdde, ch’as esterna, ch’as manifesta an quajcòsa ‘d bon ch’i foma e con d’espression verbaj ëd grassie.

Vardé mach lë spetacol ch’as presenta a l’apòstol Gioann quand che Nosgnor a-j dà la vision ëd lòn ch’a fan le ànime an cél: a dan n’espression gloriosa ‘d soa arconossensa ‘d lor për la grassia dla salvëssa che Nosgnor a l’ha acordaje an Gesù Crist: “Damentre che coj esse vivent a dasìo glòria e onor e rendiment ëd grassie a col ch’a l’era stà an sël tròno, ch’a viv pr’ ij sécoj dij sécoj, ij vintequat ansian a së prosternavo an adorassion ëd col ch’a l’era stà an sël tròno, ch’a viv pr’ ij scoj dij sécoj, e a campavo soe coron-e ‘d lòr dëdnans al tròno an disand: “Ti’t ses degn, Nosgnor, d’arsèive la glòria, l’onor e ‘l podèj, dagià che ti tl’has creà tute le còse, e ch’it l’has vorsù ch’a esistèisso” (Arvelassion 4:9-11).

É-lo ch’i sareve ‘dcò vojàutri an tra ‘d lor ant col dì lì? E ancheuj, an che manera i dimostreve d’arconossensa a Nosgnor për lòn ch’a l’ha fàit për nojàutri an Gesù Crist? Nen mach lòn: an che manera i dimostroma d’ arconossensa për coj ch’a travajo për nojàutri - pijandlo nen për dëscontà?



9 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 23

Leture bibliche: Geremìa 29:1, 4-7; Salm 66:1-11; 2 Timòt 2:8-15; Luca 17:11-19

Orassion: Nosgnor! I pregoma che Toa grassia a peuda sèmper ven-e anans e dapress ëd nojàutri, përchè i sio sèmper dedicà a d’euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.

Crisi ‘d fej? [Duminica 2 d'Otòber 2016]

“Mi, a cole ròbe lì i chërdo nen!”: Nen da ràir am diso parèj, cora ch’i-j parlo dël Salvator Gesù Crist e dla bon-a neuva ‘d lòn che Chiel a l’ha fàit për tirene fòra da le miserie ‘d cost mond! A parèiss ch’a serva pròpi a gnente dije che mi i l’hai pròpi gnente da fé con “tuti j’ambaradan dla religion” e che l’Evangel a l’é n’àutra ròba. Tanti a veulo gnanca pì sentìne parlé ëd lòn ch’a jë smija “ëd religion”, a-j fà nen quala ch’a sìa.

“Ancheuj la fèj a l’é an crisi” as dis. As podrìa consideresse na consolassion ch’a sìa an crisi ëdcò la fèj ant la siensa, la fèj ant l’òm, la fèj ant la politica o la fèj ant ël progress. A parëss ch’a sìa restane mach pì la dësperassion e antlora la rispòsta, ëd sòlit, a l’é: “Pensomje nen e tiroma anans ël mej ch’i podoma”.

Ël fàit a l’é che tuta sta crisi ëd fej a l’é nen na ròba neuva. S’i penseve che ij dissépoj ëd Gesù a fusso stàit “d’eroe dla fej” i vë sbalieve. Lor a j’ero pròpi tanme nojàutri. Malgré ch’a l’ero testimòni dle còse strasordinarie che Gesù, ël magìster, a fasìa, soa fej ëd lor a l’era soens motobin fiaca, tant da fé anrabié Gesù midem, ch’a-j disìa: “Gent ëd pòca fej!”.

Ël test dl’Evangeli ch’i lesoma ancheuj a comensa pròpi con j’apòstoj ch’a-j ciamo a Gesù: “Mostrane la manera për fé chërse nòstra fej”. La rispòsta ch’a-j dà Gesù, coma ‘d sòlit, a l’é nen ch’a-j dìa peui tanta sodisfassion... A l’é un pò dròla - a la superfice. Gesù a-j dà nen ëd rispòste fàcij, ma ‘d rispòste ch’a son për feje pensé, për feje cambié, prima ‘d tut, soa manera ‘d pensé ‘d lor. E sossì a val ëdcò për nojàutri. Lesoma lòn ch’a-i é ant ël vangeli ‘d Luca, al capìtol dissèt, dal vers sinch:

“Antlora j’apòstoj a l’han dije al Signor: “Mostrane la manera për fé chërse nòstra fej”. E ‘l Signor a l’ha dije: “S’i l’avèisse na fej pcita tanme na grana ‘d smens ëd senëvra, a sarìa bin pro për dì a col moré: ‘Dësreis-te e vate a piantete ant ël mar’ e col èrbo av ubidrìa!”. “Chi é-lo col ëd vojàutri che s’a l’ha un sërvent a lavoré o a pasturé jë strop, e ch’a-j disa sùbit quand che chiel a torna dai camp: ‘Ven sì e butëte a tàula con mi’? Nò, a-j dirà pitòst: ‘Pront-me quajcòsa da mangé e butëte an òrdin për servìme fin-a ch’i l’àbia mangià e beivù. Apress ëd lòn it mangeras e it beivras ti”! Përchè ‘d lòn, ha-lo fòrsi d’obligassion a col sërvent për avèj fàit lòn ch’a l’avìa comandaje? I chërdo che ‘d nò. Parèj, vojàutri l’istess, quand ch’i l’avreve fàit tut lòn che Nosgnor a l’ha comandave, dì: ‘I soma ‘d sërvidor ch’a mérito gnun-e làude: i l’oma mach fàit lòn ch’i l’avìo da fé” (Luca 17:5-10).

La prima ròba da dì ambelessì a l’é che na fej genérica, astrata, a l’ha gnun sens gnanca a considerela. La fèj a l’ha da fé arferiment, da pogesse an sù quajcòsa o, për dila mej, an sù Quajdun. I l’oma da domandesse se col “quajcòsa” o quajdun nòstra fiùsa a la mérita opura no. Se nòstra fèj as apògia ans n’idol, a na divinità fàussa, nòstra fèj “a fonsionrà mai” o a l’é na tromparìa. Nòstra fèj a l’ha da pogesse al Dé ver e viv ch’a l’e arvelasse an Gesù Crist. A l’é mach Chiel ch’a mérita nòstra completa fiusa. Antlora i podoma bin “butelo a la preuva”, ma ch’a sia a le condission che Chiel a l’ha stabilìje an soa Paròla, nen a le nòstre. Che lolì a sìa bin ciàir. Costa lession dai vangel a seurt franch bin.

La sconda ròba che Gesù a dis ambelessì a l’é che la fej as peul nen mzuresse. La fej o ch’it l’has o ch’it l’has pa nen. Da na certa mira, a l’é nen quajcòsa ch’a peul chërse o fesse chërse. A l’é vera ch’i podoma avèj d’esitassion, d’indecision, ma la decision i l’oma bin da pijela. Gesù a dis: “Col ch’a l’é nen con mi, a l’é contra ‘d mi, e col ch’a travaja nen con mi a travaja an efet contra ‘d mi” (Luca 11:23). Cora ch’i l’oma pijala cola decision, fin-a na fej ch’a podrìa disse “pcita” a podrìa “fé” ‘d còse strasordinarie, second ël paragon che Gesù midem a fà dla smens ëd senëvra. Lolì a l’é përchè a l’é nen nòstra fèj ch’a “dësreìsa j’erbo”, ch’a l’abia na fòrsa an chila medésima, ma a l’é Nosgnor ch’a cambia le còse se Chiel a decid ëd felo e che noi i na sio ij mojen e ij testimòni. É-lo ch’is fidoma ‘d chiel o nò? É-lo ch’i chërdoma ch’ij sò propòsit as compisso an Gesù Crist? É-lo ch’i vorsoma che sò volèj as compissa an nojàutri e con nojàutri, coma ch’a dis l’orassion dël Pàter?

La tersa ròba ch’a seurt bin da la paràbola “drola” che Gesù a dis an st’ocasion-sì a l’é ch’i l’oma da comprende bin chi ch’a soma nojàutri e, dzurtut, chi ch’a l’é Chiel.

An efet, anans ëd rësponde a la question dla fèj a-i é d’arzolve un problema pitòst seri e ch’a l’ha da fé con nojàutri. I l’oma n’opinion tròp àutra ‘d noi medésim: chi pensom-ne d’esse! Tante vire i pensoma che Nosgnor Dé a sìa a nòstra disposission e ch’a l’abia Chiel da esse nòst servitor! Is ëspetoma ch’a sìa chiel a mostresse - ai nòstri tèrmin. Soens i andoma da chiel coma ch’i andèisso da la serva con la lista dla spèisa, dle còse che chila a l’ha da caté e da fé - për nojàutri! Rendomse cont che Dé a l’é ‘l Creator e Signor dl’univers, ël Ré dij ré e ‘l Signor dij signor. S’a l’é da parlesse ‘d servitor, ij servitur i soma nojàutri, e pa nen Chiel!

Dëdnans a Nosgnor Dé chi som-ne nojàutri? Ëd creature ch’a dipendo da chiel an tut e për tut. Tuìt ij respir ch’i foma e tùit ij bati ‘d nòst cheur a dipendo da soa compiasensa! I l’oma gnun drit an nojàutri ch’i podoma pretende ch’a sio divers da coj che chiel medésim a l’ha stabilì për nojàutri an Soa lej e convension. E peuj, vardoma bin, i podoma spetess-ne ancora men-o ‘d lòn, përchè j’uman - nojàutri - a son ëd creature arvirose ch’a pretendo d’esse ëd dio an lor istess e ch’a veulo esse lor a decide coma ch’a l’han da vive! Magara a fan finta d’esse religios cora ch’as buto an pé ‘d dio e ‘d religion, ma ch’a son cole ch’a-j fan pì còmod! “I vorsoma nen che ‘l Signor, ël Dé ver e viv, a regna an sù nojàutri e i decidoma nojàutri a chi sogetesse!”.

Vera, j’uman a l’han fàit na “guèra d’indipendensa” contra ‘l Signor dl’univers e a chërdo d’avèjla vinciula. A son dësbarassasse ‘d Dé e a l’han dit “I soma nojàutri ij padron an ësto mond e i foma lòn ch’i vorsoma”. ...e peuj quajdun a l’ha fin-a ‘l coragi ëd pretende che ‘l Signor a-j “dimostra soa esistensa” e ch’a scota soa preghiere!? “Ma ndandevla a pijé ant la giaca!”, a podrìa dì Nosgnor Dé - e an efet a lo dis. An efet, tut lòn ch’i meritoma da Chiel a l’é sò giudissi ‘d condan-a!

L’apòstol Pàùl a scriv ant la letra ai Roman: “La flin-a 'd Nosgnor as manifesta dal cél contra minca impietà e ingiustissia dj'òm ch'a craso la vrità e a fan lòn ch'a l'é nen giust. Lor a conossrìo la vrità a rësguard ëd Nosgnor përchè Chiel a l'ha rendujla ciàira, përchè fin-a da la creassion dël mond tùit a l'han vëddù la tèra e 'l cel. A l'é pròpi an considerand lòn che Nosgnor a l'ha fàit ch'as peudo vëdde ciàire Soe qualità invisìbij - Soa potensa eterna e Soa natura divin-a. A l’é për lòn ch’a l'han gnun-a scusa! Éh, a conosso Nosgnor ma 's arfudo 'd rendje onor e 'd dije grassie coma ch'a meritrìa. Bin al contrari, as angagio ant ëd rasonament sensa criteri an sù coma che Nosgnor a dovrìa o a dovrìa nen esse. A n'arzulta che soa ment ëd lor a dventa nebiosa e confusa. A l'han la presunsion d'esse 'd savant, ma a son dventà 'd fòj. Al pòst ëd rende l'adorassion al Dé glorios e inmortal, a adoro 'd buracio ch'a smijo a dj'òm mortaj, a dj'osej, a 'd bestie o a 'd serpent. A l’é për lòn che Nosgnor a l'ha bandonaje a fé tute le còse vërgoniose dont a l'han l'anvìa. A n'arzulta ch'a finìsso për fé 'd còse ignòbij e degradante an tra 'd lor. A l'han dësbaratà la vrità 'd Nosgnor con ëd fandònie e a l'han adorà e servì la creatura al pòst dël Creator, ch'a sarìa da benedì për sèmper. Amen!”  (Roman 1:18-25).

Se la situassion a l’é parèj - e a l’é parèj, fomse gnun-e ilusion - antlora as peul bin comprende coma Gesù, ant la paràbola ch’i na foma nòstra rilession ancheuj, a dis: “ Përchè ‘d lòn, ha-lo fòrsi d’obligassion a col sërvent për avèj fàit lòn ch’a l’avìa comandaje? I chërdo che ‘d nò”.

Nosgnor Dé a l’ha gnun-e obligassion anvers a nojàutri. “Crisi ‘d fej? Fé pitòst lòn ch’i l’avrìe da fé e ciuto, ch’a sarìa bin mèj!”.

La paròla che Gesù an dis ancheuj a ciapa drit al cheur tùit j’arogant ch’as chërdo d’esse e ch’a l’han mach ëd pretèise, ma, ant l’istess temp, a l’é nen fàita për dëscoragé coj che, con un cheur ùmil a son vnùit da ‘l Signor Gesù Crist coma sò Salvator e Signor con ëd pentiment e fidandse ‘d Chiel. A son vnùit da Chiel përchè Chiel a l’ha ciamaje con amor quand ch’a l’ha dije: “Vnì da mi tùit vojàutri ch'i seve strach e carià, e mi iv daraj arpòs. Buteve an sël còl mè giov e amprendi da mi, ch'i son gentil e ùmil ëd cheur, e i trovreve l'arpòs che vòstr' ànime a l'han da manca, përchè mè giov a l'é 'n belfé a portelo e mè càrich a l'é nen ëd pèis" (Maté 11:28-30).

A l’é parèj che Nosgnor a-j dà soa grassia, la grassia ‘d seurte fòra da sta umanità arvirosa e condanà për fé part dël Regn ëd Nosgnor, un regn ëd pas e d’armonìa, anté che ciaschëdun a stà al pòst ch’a l’é ‘l sò: Nosgnor a l’é Dé e a l’é degn - a l’ha tùit ij drit ëd sovrastansa, e nojàutri i soma soe creature, cole ch’a treuvo ‘l sens ëd soa vita ‘d lor giusta ant ël sërvissi ‘d Chiel, ch’a l’é un Rè bon e giust. Quand ch’i pijeroma ‘l pòst ch’a l’é ‘l nòst, coma ‘d servitor ëd col Rè, antlora i l’avroma ‘dcò la goj ëd sente ch’a l’é vera për nojàutri lòn che Gesù a disìa ai sò dissépoj:

“A-i é nen n'amor pi grand che dé la vita pr' ij sò amis. Vojàutri i seve ij mè amis s'i feve tut lòn ch'iv comando. Iv ciamo pi nen sërvent përchè 'l sërvent a sa nen lòn ch'a fà sò padron, ma i l'hai ciamave ij mè amis përch' i l'hai fave conòsse tut lòn ch'i l'hai sentì da mè Pare. I seve nen stàit vojàutri a serne mi, ma i son stàit mi a serne vojàutri e i l'hai fidave la mission d'andé daspërtut e dé 'd frut, e 'n frut ch'a dura për sèmper” (Gioann 15:13-16).

A l’é costa-sì la religion génita. Coma ch’a disìa un magister cristian temp fà: “La forma e l’essensa dla religion a l’é ant ël conòsse, arconòsse e fé part con tut ël cheur a costa obligassion, visadì ëd vive an permanensa an fonsion ëd Nosgnor Dé an tut lòn ch’i soma e ch’i soma bon a fé. A l’é parèj përchè Chiel a l’é Dé: a l’é për motiv ëd Soa natura che sossì a l’é dovuje e ch’a n’é degn. A l’é për sòn che nojàutri is consacroma e is sacrificoma bin volenté a Nosgnor butandse a sò servissi. I lo fasoma përchè Chiel a l’é Nosgnor, përchè a Chiel a l’é quajcòs ëd dovù, e i lo foma con piasì. Serve Nosgnor con tut ël cheur, volenté e con piasì, a l’é nen na ròba ch’a la peussa e ch’a la veuja fé l’òm corompù e dëscadù ant ël pëccà. Përchè costi sentiment-sì a seurto an chiel a l’é dabzògn dl’assion misericordiosa dlë Spirit Sant, quand ch’a argenera na përson-a e a la porta a Crist” W. à Brakel (1635-1711).

N’òm o na fomna ch’a ciama a Nosgnor ëd fé l’esperiensa ëd tut sossì, l’esperiensa dla grassia, a l’avrà pù gnun-a “crisi ‘d fèj”, përchè a trovrà coma ch’a-i é gnente ‘d mèj ant la vita che fidesse an Nosgnor.

2 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 22

Test biblich da lese: Lamentassion 1:1-6;  Salm 137; 2 Timòt 1:1-14; Luca 17:5-10

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! Ti ‘t ses sèmper pì dispòst a sente che nojàutri ‘d preghé, e a dé pì che nojàutri i veulo o i mérito; Arversa an sù noi l’abondansa ‘d toa misericòrdia, an perdonandne lòn che nòstra cossiensa a n’ha tëmma, e an donandne cole bon-e ròbe che nojàutri i soma nen degn d’arsèive, s’a fussa nen për ij mérit e la mediassion ëd Gesù Crist, nòst Salvator; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për semper. Amen.

Anans ch’a sìa tròp tard (Duminica 25 'd Stèmber 2016)

A-i é ‘d ròbe ch’a venta feje ‘l pì prest possibil, e ‘d nen armandeje, përché pì anans a podrìa esse tròp tard. Sté a sente costa paràbola ‘d Gesù riguard a le còse ch’a son pì “ëd pèis” ant la vita e ch’a podrìo esse diverse da cole ch’i pensoma nojàutri!

La paràbola dlë sgnor e ‘d Lazàr. Gesù a l’ha dit: “Ora a-i era në sgnor ch’a së vestìa ‘d pórpora e ‘d lin fin, e che tùit ij dì as dava a la bela vita. A-i era ‘dcò un pòver, për nòm Lazàr, ch’a stava cogià a la pòrta dla cà dlë sgnor e ch’a l’avìa tut ël còrp pien ëd piaghe. Ël pòver a l’avrìa tant vorsù pasiesse la fam mach con j’avans ch’a cascavo da la tàula dlë sgnor; e fin-a ij can a vnìo a bërlicheje le piaghe. A l’é rivà che ‘l pòver a l’é mòrt, e a l’é stàit portà da j’àngej dacant a Abraham. Ëdcò lë sgnor a l’é mòrt e a l’é stàit sotrà. Quand ch’a l’é rivà ant l’infern, an mes ai torment, a l’ha aussà lë sguard e a l’ha vëddù da leugn Abraham, con Lazàr ch’a jë stava a le còste. Lë sgnor, antlora a l’ha crijà: ‘Pare Abraham, àbie compassion ëd mi e manda Lazàr, ch’a bagna almanch la ponta ‘d sò dil ant l’eva, e ch’a ven-a a rinfrëscheme la lenga, përchè i patisso an manera afrosa an mes a ste fiame!’. Abraham a l’ha rësponduje: ‘Mè fieul, arcòrd-te che an toa vita, at son tocate già d’ògni sòrt ëd beni, mentre che Lazàr a l’ha mach arseivù ‘d mal. Contut, adess chiel a l’é consolà, e ti ‘t ses tormentà an manera afrosa. Pì ‘d lòn, a-i é ‘n grand abim an tra nojàutri e vojàutri, ëd manera che coj ch’a vorìo passé da sì a lì con vojàutri a peudo nen; nì da lì passé ansissì’.  Antlora lë sgnor a l’ha dit: “It prego, donca, ò pare, ëd mandelo a ca ‘d mè pare, përchè ch’i l’hai sinch frej, përch’a-j renda testimoniansa dlë stat andoa ch’i son; për tëmma ch’a ven-o ‘dcò lor ant ës leugh ëd torment!’. Abraham a l’ha rësponduje: “Già lor a l’han Mosè e ij profeta: ch’a jë scoto!’. Lë sgnor a l’ha replicà: ‘Nò, pare Abraham, ma se quajdun dai mòrt a va da lor, as arpentiran!’. E Abraham a l’ha dije: “S’a scoto nen Mosè e ij profeta, as lasseran nen convince ‘d sicur gnanca da ‘n mòrt ch’a arsussita!’”. (Luca 16:19-31),

Avèj soen generos ëd coj ch’a son ant lë bzògn e nen mach pensé a nojàutri, a l’é un dij prinsìpi fondamentaj ëd la fej cristian-a. La Bibia, sìa ant ël Testament Vej che ant ël Neuv, a na rend amplia testimoniansa. Nosgnor Dé a l’é un Dé generos, ël Dé dla providensa.

Ant ël Salm 145 i lesoma: “Nosgnor a l’é compassionos e benign, pasi ant ij castigh e grand ant l’amor. Nosgnor a l’é bon anvers a tuti e a dà ‘d cheur a tute soe creature” (Salm 145:8-9). A l’é për lòn che chiel a së speta che tuti j’uman, creà a soa imàgine e smijansa - e dzurtut coj ch’a aparten-o a sò pòpol sernù - as compòrto tanme Chiel.  L’apòstol Pàul an dis: “...përché chi ch’a l’ha nen soen dij sò, dzurtut ëd coj cha son ëd soa famija, a mostra ch’a l’ha arnegà la fej e ch’a l’é pes ëd coj ch’a chërdo nen” (1 Timòt 5:8); e “Parèj, donca, damentre ch’i n’oma ‘l temp, foma ‘d bin a tuti, ma dzurtut a coj ch’a son ëd la famija dla fèj” (Gàlati 6:10). Sté a sente ‘dcò Giaco ch’a dis: “Mè frej e seur, còsa servirà-lo se quajdun a dis ch'a l'ha la fej, s'a lo dimostra nen con j'euvre? La fej da sola podrìa-la salvelo? Se un frel o na seur a l'ha gnente da butesse adòss e a-j manca lòn ch'a l'é necessari ogni dì për vive, e quajdun ëd vojàutri a-j dis: ‘Va 'n pas, e mangia fin-a ch'it n'àbie pro’, e ch'i-j daghe nen le còse necessarie pr' ël còrp, a còsa a-j servirà-lo dije ste paròle? Për l'istess ëdcò la fèj, s'a l'é nen dimostrà dai fàit, da sola a l'é mòrta” (Giaco 2:14-16). I l’oma ‘d responsabilità e i l’avroma da rendne cont a Nosgnor.

Ant la paràbola ch’i l’oma lesù al prinsipi, Gesù a parla dle conseguense eterne ch’a l’avran coj ch’a rispeto nen Nosgnor. Rispeté Nosgnor a comprend l’ubidiensa a soa volontà, coma ch’a l’ha arvelala ant soa paròla scrita. La parabola a parla ‘d n’òm ch’a l’era në sgnor, n’òm ch’a l’avìa arseivù da Nosgnor Dé motobin ëd benedission materiaj, e pì che un a n’arsèiv, pì ch’a l’ha ‘d responsabilità. Se un a l’ha arseivù tant, a l’ha da fene part volenté a coj ch’a l’han arseivù da men-o. A l’é parèj ch’a funsion-a la providensa ‘d Nosgnor: nojàutri i l’oma da serve coma d’agent ëd Soa providensa!

Contut, lë sgnor ëd la paràbola a l’era dasse a la bela vita e a-j n’anfasìa gnente ch’a-i fussa pròpi cogià dacant a soa pòrta un povrom ch’a l’avìa gnente e che “a l’avrìa tant vorsù pasiesse la fam mach con j’avans ch’a cascavo da la tàula dlë sgnor” ma gnun a-j na dava. A lo savìa bin che Lazàr, ël pòver, a stasìa là, ma a fasìa finta ‘d gnente. Chissà che dë scuse lë sgnor a tirava fòra për giustifiché soa negligensa.

Gesù a mension-a fin-a ‘l nòm ëd col òm ch’a l’era ant lë bzogn: Lazàr, visadì na përson-a ch’a l’avìa ‘d dignità, “quajdun” e nen “quajcòsa” o “col-lì là fòra”. A l’é armarcàbil che, ant la paràbola, col ch’a l’ha gnun nòm, ch’i savoma nen chi ch’a fussa, a l’é lë sgnor, quajdun ch’a l’era definì dai beni ch’a l’avìa e nen an chiel istess. E se un a trova soa identità ant lòn ch’a l’ha, e nen an d’àutr, a l’é col-lì ël povrom!

An efet, ëdcò chiel a l’avrà da meuire, da chité cost mond, e a podrà nen portess-ne vìa con chiel ij sò beni. Gesù a dis: “Pijeve varda da ògni sòrt ëd susnada. Përchè bin che quajdun a l’àbia ‘d beni an bondansa, coj beni-lì a-j daran nen la vita … A l’é pròpi parèj për coj ch’as fan ëd gran baron ëd ròba për lor istess, e ch’as fan nen rich ëdnans a Nosgnor” (Luca 12:15-21). Col òm a l’era nen fasse rich dëdnans a Nosgnor ëd coj valor ch’a-j j’avrìo pì nen gavaje.

A l’é parèj ch’a l’é mòrt e, coma ch’a dis ciàir Nosgnor Gesù Crist, a l’é finì a l’infern. Esse religios “a paròle” a conta gnente. Se un a dis d’esse ‘n fieul ëd Nosgnor a l’ha da ess-ne conform, a l’ha da rispetelo nen mach a paròle ma ant ij fàit! Coma che la Bibia a dis ëd manera autërtant ciàira, “Coj ch'a rispeto nen Nosgnor a fongran ant l'infern. Sto-sì a l'é 'l destin dij pagan ch'a së  dësmentio 'd Nosgnor” (Salm 9:17). Vera, ch’a së dësmentio ‘d Nosgnor e ch’a së dësmentio dle responsabilità ch’a l’han anvers a Chiel.

Peuj, coma ch’a dis ëdcò ‘l proverbi piemontèis: “A l’infern a j’é gnun-e vantajin-e” . A l’é lòn ch’a dis l’om ch’a finiss a l’infern ant la paràbola: “Ambelessì i patisso an manera afrosa an mes a ste fiame”. A l’é nen quajcòsa da fene dë schers. Gesù a pija l’infern an sël sério. Da lì as peul nen torness-ne andarera, përché “a-i é ‘n grand abim an tra nojàutri e vojàutri, ëd manera che coj ch’a vorìo passé da sì a lì con vojàutri a peudo nen; nì da lì passé ansissì”. Tut a l’é gieugà an cost mond. A l’é ambelessì ch’as decido le ròbe. A l’é ambelessì ch’i l’oma la possibilità d’ambrassé Nosgnor Gesù Crist, ël Salvator, e andeje dapress, d’amprende a soa scòla coma ch’as viv e scotelo. Apress, a-i sarà pì gnun-a “sconda chance”. Apress, a-i é pì gnun ch’a peussa fé d’antërcessor e tirene fòra s’i-i finisso.

A l’é parèj che, ant la paràbola, col ch’a l’era në sgnor an cost mond e ‘n povrom ant col ch’a ven apress, as rassegna, a l’é gieugasse tut. A l’ha mach n’ùltima arcesta da fé, na grassia, nen për chiel ma për soa famija an sla tèra: “It prego, donca, ò pare, ëd mandelo a ca ‘d mè pare, përchè ch’i l’hai sinch frej, përch’a-j renda testimoniansa dlë stat andoa ch’i son; për tëmma ch’a ven-o ‘dcò lor ant ës leugh ëd torment!”. Chiel a vorìa che quajdun dij mòrt a andèissa a dé n’avertiment a soa famija përché - për carità - a faso nen soa istèssa fin. Cola ch’a l’é la rispòsta?

“Già lor a l’han Mosè e ij profeta: ch’a jë scoto!”. Për fé che la gent a deurba j’euj an sle còse coma ch’a stan (ch’a son ëd soens nen coma ch’i pensoma nojàutri) Nosgnor a l’ha provëddù soa Paròla scrita, ch’a l’é n’arvelassion ch’a parla ‘d nòstre responsabilità dëdnans a Nosgnor, ëd nòstra condission uman-a e dl’ùnich Salvator ch’i podoma avèj, visadì ël Salvator Gesù Crist. “Mosé e ij profeta” a l’é na manera d’indiché la Bibia. “Lë sgnor a l’ha replicà: ‘Nò, pare Abraham, ma se quajdun dai mòrt a va da lor, as arpentiran!’. E Abraham a l’ha dije: “S’a scoto nen Mosè e ij profeta, as lasseran nen convince ‘d sicur gnanca da ‘n mòrt ch’a arsussita!’”.

A sarìa da preferisse ‘d vision, d’arsurression dai mòrt, ëd segn miracolos e peuj la gent a sarà persuasa dle còse coma ch’a stan? Ste-sì a son ëd bele ilusion. La gent a l’é teston-a. A tira sèmper fòra dë scuse per nen pijé an sël sério j’avertiment ëd Nosgnor. Nosgnor a l’é ciàir: i l’avreve gnun d’àutr avertiment che col ch’a ven da le Scriture Sante.

Costa-sì a l’é na ròba motobin séria. Com é-lo che vojàutri i considereve le Scriture Sante? A son cole ch’an diso la vrità e a sarìa motobin mej ëd nen fidesse tant ëd lòn ch’i pensoma nojàutri, ëd nòstre suposission, përché i podrìo avèj ëd sorprèise! S’i l’oma nen chërduje an ësta vita, a-i sarà pì gnun-a possibilità ‘d felo dòp. Chi ch’a soma nojàutri uman? Cola ch’a l’é nòstra vera condission? Cole ch’a son nòstre responsabiltà dëdnans a Nosgnor ch’a l’ha creane? Coma dovrìo-ne vive? Còsa ch’a l’é la giustissia ‘d Nosgnor e, dzurtut, përché Gesù Crist a l’ha da esse nòst Salvator e Signor?

Che la paràbola ch’i l’oma lesù e dëspiegà ancheuj a peussa esse n’arciam a nòstre responsabilità e n’apel al pentiment, a cambié diression a nòstra vita conforma lòn ch’a diso le Scriture Sante. Che lë Spirit Sant a peuda toché ‘l cheur e la ment ëd tanti e mneje a la salvëssa. apress d’avèj liberaje da soe imaginassion van-e ‘d lor.

25 dë Stèmber 2016 - Duminica apress Pancòsta ch'a fà 19

Leture bibliche: Geremìa 32:1-3a, 6-15; Salm 91:1-6, 14-16; 1 Timòt 6:6-19; Luca 16:19-31

Orassion: Ò Dé, Ti't diciare tò podèj etern dzurtut quand ch'it manifeste misericòrdia e pietà; acòrdane la pienëssa 'd Toa grassia përchè noi, ch'i coro për oten-e Toe promësse, i peussa avèj part ëd Tò tesòr dël cél; për Gesù Crist nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.