Un rè, ma nen tanme coj dë sto mond! (Duminica 22/11/2015)

Ël calendari dla liturgia cristian-a a selebra sta Duminica la festa dël Crist Rè. Tre a son ij titoj, j’atribussion prinsipaj, che la teologìa cristian-a a dà a Gesù ‘d Nazareth, coj ‘d profeta, ëd sacerdòt e ‘d rè. Sossì a podrìa disse na ròba drola, përchè Gesù, coma ch’a l’era antlora ant soa vita, a l’é mai disse o dasse a vëdde parèj. A l’era nen l’istess che ‘d profeta coma ch’a-j conossìo antlora o a s’antend ancheuj. A l’era nen un sacerdòt o un rapresentant ëd n’istitussion religiosa, e a l’era nen un rè. Vera, a l’era n’òm ëstrasordinari, ma n’òm sempi, ëd mincadì. La tradission a mostra ch’a l’era un minusié. Com é-lo antlora che ij cristian a diso ch’a fussa ‘n rè e ch’a l’é sò rè? As ocupava nen ëd polìtica, a l’era nen cap ëd n’armada e a l’avìa gnun-e intension ëd dventelo. Na vòta, quand che la gent a l’era vnùa da chiel e a lo cissava ch’a dventèissa sò rè (përchè tant a lo apresiavo ch’a disìo che chiel a l’era l’ùnich ch’a fussa stàit degn ëd guidé na nassion) chiel a l’é scapass-ne vìa! Quand ch’ij sò nemis a l’han rabastalo dëdnans al governator roman Pilat, ant la speransa ch’a lo condanèissa a mòrt, Pilat a l’ha ciamaje: “Ses-to 'l rè dij Giudé?". Gesù a l’ha rëspondù: “As podrìa disse parèj, ma “Mè regn a l'é nen dë sto mond; se mè regn a fussa dë sto mond, mia gent a sarìa batusse” për s-ciancheme da toe man. Costa-sì a l’é la ciav për comprende së rébus: Gesù a l’é nen un rè coma ch’a-i na son an ësto mond, l’istess che chiel a l’é nen un profeta o un sacerdòt coma coj ëd sto mond corompù dal pecà. Gesù a l’é ùnich. ël pì grand, ël pì degn d’ess-lo, ël rè pr’ ecelensa, ël profeta pr’ ecelensa, ël sacerdòt pr’ ecelensa: a j’é gnun d’àutri ch’a sìa o ch’a peussa esse tanme chiel. Ij cristian a l’ancoròno sò Rè, sò Signor: “ël Rè dij rè, e ‘l Signor dij signor”. I na voloma nen d’àutri! Sossì a l’é lòn ch’ i soma anvità a dëscheuvre ant le leture bìbliche dë sta Duminica. Cola dl’evangel an parla ‘d sò rëscontr con ël governator roman Pilat, e cole dal Testament Vej an parlo dl’antich rè David, ch’a l’é la prefigurassion ëd Gesù. Lesumje.

"Pilat, donca, a l'é tornà intrà ant ël pretòri, a l'é fasse porté Gesù e a l'ha dije: "Ses-to 'l rè dij Giudé?". Gesù a l'ha rësponduje: "Lòn ch'it më ciames, é-lo ch'a seurt da ti medésim o é-lo dj'àutri ch'it l'han ditlo 'd mi?". Pilat a-j rëspond: "Son-ne fòrsi n'ebreo mi? A l'é toa nassion e ij prinsipaj sacerdòt ch'a l'han mnate da mi. Còsa l'has-to fàit?". Gesù a-j rëspond: "Mè regn a l'é nen dë sto mond; se mè regn a fussa dë sto mond, mia gent a sarìa batusse përch' i fussa nen dàit ant le man dij Giudé. Contut, mè regn a l'é nen ëd giù dassì". Antlora Pilat a l'ha dije: "Ses-to donca 'n rè?". Gesù a-j dis: "It ses ti ch'it dise ch' i son un rè. Rende testimoniansa a la vrità: a l'é për lòn ch'i son nassù, a l'é për lòn ch'i son vnù al mond. Tuti coj ch'a stan da la part ëd la vrità a 'rconòsso che lòn ch'i diso a l'é ver" [Gioann 18 (33-37)].

"Mi, Gioann, a le set cese ch'a son an Asia: grassia a vojàutri e pas da part ëd De - che a l'é, che a l'era e che a ven - da part dij set ëspirit che stan danans a Sò Tròno e da part ëd Gesù Crist, che a l'é ël testimòni fedel, ël prìm arsussità dai mòrt, ël Re dij re dla tera. Chiel che an veul bìn e a l'ha liberane con sò sangh, dai nòstri pecà, e che a l'ha fàit ëd noiàutri un regn ëd sacerdòt, al servissi 'd De, sò pare. A chiel sia la glòria e la potenza ant ij seécolj dij sécoj. Amen. Vardé! A ven an sle nìvole, e tuti a lo vëdran, ëdcò coj che a l'han massalo: e tuti ij pòpoj ëd la tèra as sentiran an colpa. Sì, parej! Amen. "Mi i son l'Alfa e l'Omega, ël prim e l'ùltim", a dìs Nosgnor-De, "i son Col che a l'é, che a l'era e che a ven, ël Tut Potent!" [Arvelassion 1 (4-8)].

J’ùltime paròle ‘d David. "Coste-sì a son j’ùltime paròle ‘d David. “Oràcol ëd David, fieul ëd Jessé, òracol ëd l’òm elevà al gré pì àut, che ‘l Dé ‘d Giacòb a l’ha consacralo e ch’a l’é ‘l compositor dij salm che Israel tant a-j pias ëd canté. A l’é lë Spirit ëd Nosgnor ch’a parla an mi; soe paròle a seurto da mia boca. A l’ha dilo ‘l Dé d’Israel, la Ròca d’Israel ch’a l’ha parlame: “Se col ch’a governa a l’é giust, s’a governa con timor ëd Dé, antlora col-lì a sarà luminos com ij ragg dël sol ch’a së spantio a l’alba, coma na matin sensa nivole, coma col ësplendrior che, passà la pieuva, a fà chërse l’erba dla tèra. Nosgnor a l’ha sernù mi e mia famija parèj ch’a vnissa na dinastia. A l’ha siglà con mi n’aleansa eterna. L’acòrd ch’a conten a l’é rangià e garantì precis: a sicura mia stabilità e ‘l bon ésit ëd lòn ch’i buto man ëd fé. Coj ch’a rispeto nen Nosgnor, nopà, a son tanme ‘d card servaj ch’as campo vìa: për motiv ëd soe spin-e a j’é gnun ch’a-j toca con le man. A venta dovré n’utiss ëd fer për tajeje, peuj a ven-o dël tut brusà dal feu”" [2 Samuel 23 (1-7)].

Salm 132. Lë scritor a ‘rciama a la ment ëd Nosgnor la devossion ëd David e soe promësse riguard a la dinastia ‘d David e ‘d Gerusalem. "Càntich dij pelerin ch’a monto a Gerusalem. "Arcòrd-te, ò Signor, ëd David e ‘d tut lòn ch’a l’ha patì. Al Signor chiel a l’ha fàit un giurament, na promëssa al Potent d’Israel: “A la sosta ‘d mia ca mi i intrerai pa, ant ël mè let im cogiarai nen pr’ arposé,  nì ij mè euj i sarerai për deurme, fin a tant ch’i treuva un leugh për fabriché na ca për Nosgnor, un santuari pr’ ël Potent d’Israel”. I l’oma savù che l’Èrca a l’era a Efrata, peui i l’oma trovala ant la pian-a ‘d Jàar. Introma, donca, al santuari ‘d Nosgnor, prostërnom-ne dëdnans al taburet dij sò pé. Àuss-te, ò Signor, e intra ‘nt ël leugh ëd tò arpòs, ansema a l’Èrca, segn ëd tò podèj. Che ij tò sacerdòt a sio arvestì ‘d salvëssa, ij tò sërvent fedej ch’a canto ‘d gòj. Pr’ amor ëd David, tò sërvent, arfusa nen ël rè ch’it l’has sernù. Nosgnor a l’ha fàit un giurament a David con na promëssa ch’a sarà mai pì artratà: “An sù tò tròno i butrai un dij tò dessendent. Se ij tò dessendent a rispeto ij termo ‘d mia aleansa, e le prescrission ch’ i-j mostrerai, antlora toa dinastìa a chiterà mai”.  Përché Nosgnor a l’ha sernù Gerusalem, a l’ha volùa për soa ca. “Sto-sì a l’é ‘l leugh dël mè arpòs për sèmper”, a l’ha dit, “am pias pròpi sta sità, i l’hai pijala për mia residensa. Mia benedission a sarà semper dzura chila e i la rendrai an fior. Ij sò pòver a mangeran fin-a ch’a na veulo. I vestirai ij sò sacerdòt ëd giustissia, e ij sò sërvent fedej a canteran ëd gòj. Belelà i farai chërse ‘l podèj ëd David; col ch’i l’hai consacrà a sarà na lus për mè pòpol. I vestirai d’onta ij sò nemis, ma chiel a sarà ‘n rè glorios" (Salm 132).

Orassion: Nosgnor, ch'it ses tut-potent e etern, tò volèj a l'é 'd ristabilì tute le còse an tò Fieul bin-amà, ël Rè dij rè e 'l Signor dij signor: acòrdane, an toa misericòrdia, che ij pòpoj ëd la tèra, separà e rendù s-ciav dal pecà, a peudo esse liberà e portà ansema sota tò domini 'd grassia; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un so, Dé, ora e për sèmper. Amen.

Leture bìbliche dël lessionari - 22 Novèmber 2015 - ùltima Duminica dòp Pancosta - Crist ël Rè [2 Samuel 23 (1-7); Salm 132 (1-13); Arvelassion 1 (4-8); Gioann 18 (33-37)]. Predicassion an italian: Sette verità da considerare.

Nosgnor a manten tute soe promësse (Duminica 15/11/2015).

Tant temp fà, a Gerusalem, ël pòpol d'Israel, ël pòpol sernù da Dé [che nojàutri cristian i soma stane entà] a l'avìa un templ magnifìch. A l'era stàit fabricà për dé glòria e onor al Dé ver e viv, Nosgnor. A na j'ero orgolios, ma Gesù, a cola gent, a-j dis:  "A-i na resterà nen pera an su pera! Tut a sarà spianà!". Cole paròle a l'avìo scandolisaje, ma a l'é pròpi lòn ch'a l'é capità: Gesù a l'avìa rason! Bele ant ël dì d'ancheuj ant la spianà dov a-i j'era col templ a j'é na moschéa, ël leugh sacrà 'd na fàussa religion. Contut, col templ e ij sacrifissi ch'as fasìo, a l'avìa terminà soa funsion: cola 'd prefiguré l'oevra redentriss dël Messia, Gesù Crist. Adess i l'oma pì da manca d'un templ e 'd sacrifissi: tut a l'é compisse an Gesù Crist. I l'oma da tense s-ciass, sensa esitassion, a Chiel, përchè Nosgnor a compiss fedel tute soe promësse. Ant l'istess temp i l'oma da fé atension a j'avertiment che Gesù an dà e piene guarda dai fàuss Crist, da le fausse professie e da le fàusse religion e ij so "profeta". Tut sossì a l'é 'l giuss dle leture bibliche për sa Duminica: la professia 'd Gesù riguard a la distrussion dël templ, un tòch da la litra a j'Ebreo, e peui, dal Testament Vej la testimoniansa d'Anna, mare dël profeta Samuel, che Nosgnor përdabon a compiss fedel tute soe promësse e che soa Paròla a l'é vrità, l'ùnica. Lesomje. A la fin i faroma nòstra la preghiera medésima d'Anna.

Check this out on Chirbit

La distrussion dël Templ. "Antramentre ch'a seurtiva da le cort dël Templ, un dij Sò dissèpoj a l'ha dije: "Magìster, varda mach che 'd pere e che 'd fabriche!". E Gesù a l'ha risponduje: "Vëddes-to cole gran' fabriche? A-i na resterà nen pera an su pera! Tut a sarà spianà!". Antlora, antant ch'a l'era setà an sël Mont ëd j'Uliv, ch'a sta 'n facia al Templ, Pé, Giaco, Gioan e Andrea a l'han ciamaje an privà:  "Dis-ne 'n po': quand ch'a l'é che cole còse a rivran, e che segn a-i sarà për fene savèj che cole còse a son a brus ëd compisse?". Antlora Gesù a l'é butasse a dije: "Pijé guarda che gnun av dëstrada, përchè a mè nòm a vniran diversi ch'a diran: "A l'é mi ch'i son ël Crist" e a 'mbrojeran nen pòchi. Àor, quand ch'i sentreve parlé 'd guère e 'd mnasse 'd guèra, na sie nen sbaruvà, përchè a venta che ste còse a rivo, ma a sarà ancora nen la fin. Na nassion as levërà contra n'àutra nassion, e 'n regn contra n'àutr regn; e a-i sarà 'd teremòt un po' da sì e un po' da là e 'd famin-e. Tut sòn a sarà mach ël comensament dël mal dël part" [March 13 (1-8)].

Na neuva época. "Tùit ij sacerdòt a ufìssio minca dì e a smon-o vàire vòte ij medésim sacrifissi, ma sti-sì a peulo mai levé përdabon ij pecà.  Ma Gesù Crist, nòst Gran Sacerdòt, apress d’avèj smonù n’ùnich sacrifissi pr’ ij pëcà, a l’é assetasse për sèmper a la drita ‘d Nosgnor. Ambelelà chiel a speta fin che ij sò nemis a sio umilià e renduje tanme ‘n taburet pr’ ij sò pé.  Con cola ùnica oblassion chiel a l’ha portà për sèmper a la pienëssa coj che ora a son santificà. [...] Fin-a lë Spirit Sant a na dà soa testimoniansa, përchè chiel a dis:  “Costa-sì a l’é l’Aleansa ch’ i farai con mè pòpol dòp ëd col dì-lì”, a dis Nosgnor, “I butrai mie lej ant ij sò cheur e i jë scrivrai ant sò interior”. Peui a gionta: “I m’arcordrai pì nen dij sò pecà nè ‘d soe colpe”. Ora, quand che ‘l përdon a l’é stàit acordà, a-i é pì nen da manca ‘d smon-e ‘d sacrifissi. [...] Donca, car ij mè frer e seur, ora i l’oma pien-a libertà d’intré ant ël Tabernacol, ël leugh pì sant dël cél, grassie al sangh dël sacrifissi ‘d Crist medésim. Chiel a l’ha inaugurà për nojàutri na stra neuva, cola ch’a pòrta a la vita dëdlà dël tendon ch’a n’ampedìa l’intrada ant ël leugh santìssim, l’é a dì, travers soa carn. E dàit ch’ì l’oma un Gran Sacerdòt ch’a sta dzura la ca ‘d Nosgnor,  avzinomsje con cheur sincer e pien-a fiusa, da già che nòstre cossiense colpèivol a son ëstàite netià con ël sangh medésim ëd Crist e ij nòstri còrp con l’eva ch’a purifica. Tenomse s-ciass, sensa esitassion, a la speransa ch’i professoma, përchè Nosgnor a compiss fedel tute soe promësse. Pensoma a ‘d manere sèmper neuve ëd cissene j’un j’àutri a l’amor da bon frej e a fé d’euvre bon-e. Chitoma nen ëd pijé part a nòstre adunanse, coma quejdun a l’é già costumasse a fé, ma ansigomse j’un j’àutri, dzurtut ora ch’ ël dì darié a l’é avzinasse" [Ebreo 10 (11-14; 15-18; 19-25)].

Preghiera e promëssa d’Anna.  "Na vòta, apress un disné sacrà a Silo, Anna a l’é aussasse e a l’é andass-ne a preghé al santuari. Eli, ël sacerdòt, as na stava setà an s’un taborèt a l’intrada dël santuari. Anna, pien-a d’amarëssa, an piorand dësconsolà, a pregava Nosgnor. E a l’ha faje na promëssa, costa-sì: “Signor ëd l’univers, se Ti ‘t compiasras ‘d vardé a mia aflission, d’arcordete ‘d toa serventa, e ‘d deme ‘n fieul, antlora col fieul-lì i tlo consacrerai, ò Signor, për tuta soa vita e, coma ‘n segn ëd soa consacrassion, ij sò cavèj a saran mai tajà”. Antant che chila a pregava Nosgnor con insistensa, Eli a la vardava. Anna a parlava an sò cheur; a movìa ij làver, ma as podìa nen sente lòn ch’a disìa. Eli, donca, a pensava che Anna a fussa cioca. Parèj, a l’ha dije: “A më smija ch’a sia pròpri nen ël cas ëd ven-e ambelessì, cioca coma ch’it ses! Va a deurme e smaltiss prima ël vin ch’it l’has an còrp!”.  Ma Anna a l’ha rësponduje: “Ò nò, monsù. I son na fomna tribulà. I l’hai beivune pa d‘ vin o quejcòsa ‘d pì fòrt, ma i son motobin demoralisà: i dovertava mè cheur a Nosgnor e a-j fasìa savèj tùit ij mè sagrin. Pensa nen ch’i sìa na fomna da pòch! I m’esprimìa parèj përchè i son tant sagrinà e dëscoragià. Antlora Eli a l’ha dije: “Vatne an pas e che ‘l Dé d’Israel at acòrda lòn ch’it l’has ciamaje!”.  “Ò grassie, monsù!”, Anna a l’ha sclamà. Antlora chila a l’é andass-ne e a l’ha comensà torna a mangé e a smijava pì nen cola ch’a l’era anans". L’indoman, la famija antrega a l’é levasse ‘d bonora e a son andàit a adoré Nosgnor ancora na vòta. Peuj a son artornà a soa ca, a Rama. Quand che Elcana a l’é unisse a soa fomna, Nosgnor a l’é arcordasse ‘d chila. A sò temp Anna a l’ha butà al mond a ‘n fieul. A l’ha ciamalo Samuel, përchè a l’é ‘n nòm ch’a veul dì: “I l’hai ciamalo a Nosgnor” [1 Samuel 1:9-20)].

Cantich d’Anna.  Apress ëd lòn Anna a l’ha pregà parèj:  “Mè cheur a s’arlegra ant ël Signor! Nosgnor a l’ha rendume fòrta. Adess i sai lòn ch’i l’hai da dije ai mè nemis. I son contenta përchè Nosgnor a l’ha salvame.  A-i é gnun ch’a sìa sant tanme Nosgnor! Gnun a l’é Dé fòra che Chiel. Dì pì nen csì tante paròle d’arogansa; ch’a seurto pì nen da vòstra boca d’insolense! Nosgnor a sa bin lòn ch’i l’eve fàit, a sarà Chiel ël giudes ëd vòstre assion!  L’arch ëd coj ch’as chërdìo fòrt a l’é s-ciapasse, e coj che anans a s’antrapavo, a son vnì fòrt. Coj ch’ anans a l’avìo la pansa pien-a, adess a patìsso la fam, e coj ch’a meuirìo ‘d fam adess a son sodisfàit. La fomna ch’a l’era stéril adess a l’ha set fieuj, e cola ch’ anans a l’avìa tante masnà, adess a ven màire.  A l’é Nosgnor ch’a fà vive o ch’a fà meuire; ch'a fà calé giù j’un ant ël pais dij mòrt, e d’àutri a-j na tira fòra. A l’é Nosgnor ch’a dà povertà o richëssa, ch’a tira giù e ch’a tira sù.  A tira sù ij pover da la póer e ij bzognos da la dëscàira dla mnìs. Peui a-j fà setesse an tra ij prinsi, e a-j buta ant ij pòst d’onor. A l’é Nosgnor ch’a ten sù le fondamente dla tèra e ansima a l’ha sistemaje ‘l mond.  Chiel a guernarà ij sò fedej, ma coj ch’a son gram chiel a-j fà sparì ant ël top. Coj ch’as fido mach ëd soe fòrse a podran nen avèj dij bon ésit. Coj ch’a combato contra Nosgnor a saran fàit a tòch. Chiel a tron-a dà l’àut dij céj; a giùdica ‘l mond da ‘n cap a l’àutr e a acòrda la vitòria a Sò rè a àussa la front ëd col ch’a l’ha consacrà con d’oeli” [1 Samuel 2 (1-10)].

Preghiera. Benedì Signor, ch'it l'has fàit che tute le Scriture sante a fusso scrivùe për nòstra istrussion: Acòrda ch'i jë scoto, leso, marco, amprendo, e digerisso ant l'interior; che noi i ambrassoma e is ten-o sciass a la speransa benedìa dla vita eterna, ch'it l'has dane an nòstr Salvator Gesù Crist; ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.

Leture bìbliche dël lessionari - 15 ëd November 2015 - Duminica dòp Pancòsta ch'a fà vintesinch

1 Samuel 1 (4-20); 1 Samuel 2 (1-10); Ebreo 10 (11-14; 15-18; 19-25); March 13 (1-8). Predicassion an italian: "Dalla tomba della depressione alla gioia".

Aparense e sostansa (leture për Duminica 8 ëd novèmber)

Na religion ëd le fòrme, dj'aparense, ch'a l'é mach na mascra për fesse bej dëdnans a la gent, n'utiss për realisé 'd vantagi, ëd podèj, dij profit ëd quej sòrta a val nen. Cola-lì a l'é na religion fàussa e coj ch'a l'ha pràtico a vagneran mach na condana pì granda quand ch'a-i sarà 'l giudissi darié, përchè Nosgnor as peul nen gabesse. Gesù, ant ël tòch ëd l'Evangel ch'i lesoma sta Duminica, dal vangeli scond March, a diciara Sò giudissi 'd condan-a për la religion fàussa con d'esempi precis ëd lòn ch'a vëdìa an gir già ant ij sò temp, ma a làuda la religion dël cheur, cola ch'a l'avia vëddù ant la fej e la dedicassion a Nosgnor ëd na pòvra vìdoa. Lë scont tòch dla Bibia a ven da l'epìstola a j'Ebreu, dont i vëddoma la diferensa ch'a-i é ant tra ij rituaj dël tempi 'd Gerusalem e "la sostansa" ëd lòn ch'a l'ha fàit ël Crist, quand ch'a l'ha smonù soa vita antrega an sacrifissi për vanié 'l përdon pr' ij pecà 'd coj cha j'aperten-o. N'esempi ëd dedicassion al Dé ver e vid d'Israel a l'é, peui, col ëd Ruth, ch'i vëddoma ant la letura dal Testament vej. Per la conclusion a-i é le paròle dël Salm 127. An col salm sapiensial, l'autor a mostra che as peul nen trovesse sicurëssa ant jë sfòrs ch'i fasoma, përchè a l'é mach Nosgnor ch'an dà stabilità e sicurëssa. 

Dj’acuse contra ij magister ëd la Lej. "Gesù, an soa dotrin-a, a disìa: “Pijeve varda dij magister ëd la Lej, ch’a pijo piasì dë spassëggé con ëd veste longhe, ch’a-j piaso j’inchin ch’a-j fan ant ij mercà, le prime cadreghe ant le sinagòghe, e ij prim pòst ant ij festin. Contut, a son lor ch’a s’angorgiono ‘d pianta dij beni dle vidoe e peuj a fan mostra d’esse tant religios an fasend ëd longhe orassion an pùblich. I peude sté sicur ch’a saran giudicà con pì grand rigur che j’àutri”. Gesù, essendse astà visavì dla bùssola dle limòsne, a vardava coma la gent a-i butava ‘ndrinta dë dné. Tanti, ch’a j’ero sgnor, a-i na butavo motobin. Peui a l’é rivaje na pòvra vidoa ch’a l’ha butaje mach doe pcite monede ‘d ram. Gsù a l’ha ciamà ij sò dissépoj e a l’ha dije: “In vrità iv diso che cola pòvra vidoa a l’ha butà ant la bùssola ëd pì che tuti j’àutri. Përchè tùit a l’han butaje 'd lòn ch’a-j vansava, ma sta-sì a l’ha donà tut lòn ch’a l’avìa për vive”  [March 12 (38-44)].

L'intrada dël Crist a la presensa 'd Nosgnor. "Crist a l'é nen intra ant un santuari fàit con ëd man uman-e - ch'a l'é na còpia dël ver santuari - ma ant ël cél istess, e ora chiel as presenta dëdnans a Dé për antërcede a pro 'd nojàutri. Ël gran sacerdòt a intra minca n'ann ant ël santuari con ëd sangh ch'a l'é nen ël sò. Ël Crist, a l'opòst, a l'ha nen da ufrisse an sacrifissi vàire vòte; s'a fussa parèj chiel a l'avrìa avù da manca 'd patì vàire vòte da la creassion dël mond. Contut adess, ch'i soma a la fin dij temp, chiel a l'ha manifestasse na vòta për sèmper, për dëscancelé ij pecà pr' ël mojen dël sacrifissi 'd chiel istess. A j'uman a toca 'd meuire na vòta sola, e apress la mòrt a l'han da passé pr' ël giudissi; parèj ël Crist a l'é mòrt na vira për sèmper coma 'n sacrifissi për gavé ij pecà 'd motobin ëd gent. Chiel a vnirà na sconda vira, nen për motiv dij pecà, ma për salvé coj ch'a vëddo nen l'ora ch'a riva" [Ebreo 9 (24-28)].

"Un dì, Noemi, soa madòna, a l'ha dije: "Cara la mia fija, venta nen che mi it serca na sistemassion, parei ch'it sie contenta? E bin! Boz, ch'it ses stàita darera a soe sërvente, l'é-lo nen nòst parent? Varda, costa neuit a seurtrà a ventilé l'òrdi an sl'èira. Donca, lavte e date 'l përfum, but-te tò mantel e cala ant l'èira, ma fate nen arconòsse da chiel anans che chiel a l'abia finì 'd mangè e bèive. Quand ch'andrà a deurme, varda 'l leugh dova chiel a deurm; peui va, àussa la coverta da la part dij pé e cogg-te ambelelì; at dirà chiel lòn ch'it l'avras da fé". Ruth a l'ha rësponduje: "I farai coma ch'it dise" [... ] Peui Boz a l'ha pijàit Ruth ch'a l'é dventà soa fomna. Chiel a l'é andàit anvers a chila, e Nosgnor a l'ha conceduje 'd concepì e chila ha l'ha partorije un fieul. E anlora le fomne a disìo a Noemi: "Ch'a sia benedì Nosgnor, che ancheuj a l'ha pa fate manché queicadun ch'a dësangagèissa. Che sò nòm a sia proclamà an Israel! Chiel a sarà un consolator për ti e 'l sostegn ëd toa veciaja, përchè a l'ha për mare toa nòra ch'at veul bin, e che për ti a val pì che set fieuj". E Noemi, pijàita la masnà e l'é butass-la an fàuda, e a l'ha fajle da bàila. E j'avzin-e a l'han dije: "A l'é naje 'n fieul a Noemi". E chila a l'ha ciamalo Obed. Chiel a l'é stàit ël pare 'd Jesse, pare 'd David" [Ruth 3 (1-5); 4 (13-17)].

Salm 127 - "Càntich dij pelerinagi ch'as arfà a Salomon. S'a l'é nen Nosgnor ch'a fabrica la ca, a serv pròpi a gnente ch' ij fabricant as dago tant da fé. S'a l'é nen Nosgnor ch'a guerna la sità, a serv pròpi a gnente che le guardie a vijo. A serv pròpi a nen ch'is levoma a la matin bonora e ch'i andoma tard a deurme për mangé 'd pan vagnà penos: fin-a quand ch'i deurmoma, a l'é Nosgnor ch'a lo dà a coj ch'a son dij sò amis. Ëd fieuj a son l'ardità che Nosgnor an dà; avèj ëd dessendent a l'é la mej arcompensa; i fieuj ch'an son nassù quand ch'i j'ero giovo a son tanme le flecie an man d'un guerié. Beà col-lì ch'a n'ha 'l feuder pien! S'a discut ant la piassa con l'aversari a l'avrà nen d'artiresse con onta" [Salm 127].

Preghiera - O Dé, Tò Fieul a l'é vnùit ant ël mond për dësblé j'euvre dël diav e për rend-ne fieuj ëd Dé e d'ardité dla vita eterna. Acòrdane che nojàutri, fòrt ëd ësta speransa, i podoma purifiché nòstra vita a l'imagine 'd Soa purëssa, parèj che, quand ch'a 'tornerà con gran podèj e glòria, i peussa esse rendù tanme chiel an sò regn etern e glorios; andoa Chiel a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.

Leture bìbliche dël lessionari  - 8 ëd November 2015 - Duminica dòp Pancòsta ch'a fà vintequatr: Ruth 3 (1-5); 4 (13-17); Salm 127; Ebreo 9 (24-28); March 12 (38-44).  Predicassion an Italian: "Colui che toglie il peccato del mondo".

Doverté le pòrte ch'a l'ha da intré 'l Rè 'd Glòria [Duminica 1/11/2015].

Check this out on Chirbit

Ant ij prim dì 'd novèmber a 'é la tradission cristian-a 'd fé memòria dij sant e dij mòrt. Ant la Bibia as ciamo "ij sant" (visadì "consacrà", "gent a part") tùit ij cristian génit, coj ch'a aparten-o a Dé e a Sò Fieul Gesù Crist, coj ch'a l'han fej an Chiel e ch'a lo séguito coma ij sò dissépoj. Tant ch'a l'é vera sòn, che le litre dj'apòstoj a son soens adressà "ai sant ch'a son (temp present)..." a Roma, a Corinto, etc. Pi 'd lòn, le Scriture an diso che tùit ij cristian (coj ch'a son viv ancheuj e coj ch'a son mòrt e ch'a son an Cél, con ël Crist) a son gropà ansema ant un sol còrp, a fan part ëd n'ùnica famija, d'un sol pòpol, a son an comunion. Le leture bibliche dë sta Duminica as arfan pròpi a sòn. Coj ch'a l'han gropà soa vita a Gesù Crist a son ëstàit "butà an sicurëssa" an Chiel e a l'han nen d'avèj tëmma, nì dla vita, nì dla mòrt. Coj ch'a son mòrt an la fèj ant ël Crist, peui, a son nen përdù, ma a son viv ant chiel e ansema a nojàutri ch'i 'dcò chërdoma an chiel, a faran part, un bel dì, a "ël neuv cél e la neuva tèra". Vera, patì e meure a l'é nen bel: a l'é n'aflission. I l'oma nen d'avèj onta d'esse trist për coj ch'a son andass-ne e pioré. Cò Gesù a l'avìa piorà dla mòrt ëd sò amis Lazar. L'evangel ancheuj an parla che Gesù a l'era sentisse "s-cianché 'l cheur" a sente dla mòrt ëd Lazar, e ch'a l'avìa butasse a pioré. Gesù, contut, a l'é l'arsurression e la vita. Quand ch'a l'ha fàit artorné Lazar a la vita, Gesù a l'ha dane 'n segn ëd la gòj dla vita artrovà ëd tuti coj ch'as fido ant ël Signor e Salvator Gesù Crist. Chiel a l'é nòstra speransa për l'ancheuj e për l'avnì. Sossì, i chërdo, a l'é 'l cheur dle leture bibliche 'd sta Duminica. Lesumje, e peuj i terminroma con na preghiera.

La mort e l'arsurression ëd Lazar - "...Ma sùbit che Marìa a l'é rivà andoa ch'a l'era Gesù, a l'é campasse ai sò pé, disendje: "Signor, se ti 't fusse stàit ambelessì, mè frel a sarìa nen mòrt". Quand che Gesù a l'ha vëddùla pioré, e la gent ch'a ch'a l'era vnùa 'mbelelì con chila, a l'é sentìsse s-cianché 'l cheur, e a l'era motobin comòss. E peui a l'ha dìt: "Andoa ch'i l'eve butalo?". A l'han rësponduje: "Ven a vëdde". E Gesù a l'é butasse a pioré. Antlora la gent ch'a j'ero vnù a fé le condolianse a disìo: "Ma varda 'n pò coma ch'a-j vorìa bin!". Quajdun ëd lor, tutun, a disìa: "E-lo che cost'òm-sì ch'a l'ha podù deurbe j'euj al bòrgno, podia-lo 'cò fé che cost òm a meuirèissa nen?". Antlora Gesù, ch'a l'era ancora tut comòss, a l'é avzinasse a la tomba (ch'a l'era na balma sarà con na lòsa). Gesù a-j dìs: "Sposté la lòsa". Marta, seur dël mòrt, a dìs a Gesù: "Signor, a manda già n'odor gram, përchè a l'é già già quat dì ch'a l'é ambelelà". Gesù a l'ha rëspondùje: "E-lo ch'i l'hai nen dite che se ti't has la fej, it vëdras la glòria 'd Nosgnor?". A l'han donca spostà la lòsa ch'a sarava la balma. Gesù, an vardand sù an cel, a dìs: "Pare, it ringrassio che ti tl'has scotame. Ora i lo savìa pro bin che ti 't m'esaudisse sèmper, ma i l'hai dilo për rason dla gent ch'am sta dantorn, përchè a chërdo che ti tl'has mandame".  Dòp d'ëste paròle, Gesù, an crijànd fòrt, a l'ha dìt: "Lazàr: ven fòra!".  sùbit col ch'a l'era mòrt a l'é surtì, le man e ij pé fassà, e la facia coatà con un sudari. E Gesù a l'ha dit a coj ch'a stasìo lì dantorn: "Dësfasselo e lasselo andé". [Gioann 11 (32-44)].

La speransa nunsià dai profeta antich. "Ël Signor ëd l'univers a prontarà 'n disné gròss an sël mont Sion për tute le nassion dël mond. A sarà 'n disné squisì con ëd bon vin vej e 'd carn soasìa. Ansilà Dé a farà svanì 'l vel ëd sagrin ch'a quata tùit ij pòpoj, l'ombra 'd mòrt ch'a fà scura tuta la tèra. Chiel a travondrà la mòrt për sèmper! Ël Signor Dé a suvrà tute le lerme e a gavrà la dësgrassia 'd Sò pòpol da tuta la tèra. A l'é vera: ël Signor a l'ha nunsialo! An col dì là ël pòpol a proclamrà: "Sto-sì a l'é nòstr Dé. I l'oma butà 'n Chiel nòstra speransa e a l'ha salvane! Sto-sì a l'é 'l Signor: i l'oma butà 'n Chiel nòstra speransa. Arlegromse ant la salvëssa che Chiel a l'ha dane!" [Isaìa 25 (6-9)].

La speransa dl'avnì. "Peui i l'hai vëddù un cél neuv cél e na tèra neuva, përchè 'l prim cél e la prima tèra a l'é passà, e 'dcò 'l mar a-i era pì nen. E mi, Gioann, i l'hai vëddù la santa sità, la neuva Gerusalem ch'a calava giù dal cél, da Dé, butà an òrdin coma na sposa ch'a l'é vëstisse për sò spos. E i l'hai sentì na gran vos dal tròno dël cél, ch'a proclamava: "Vardé: sto-sì a sarà 'l tabernacol andoa che Dé a starà con j'uman. Lor a saran sò pòpol, e chiel a-j starà ansema coma sò Dé 'd lor". Chiel a suvarà dai sò euj tute le lerme, e a-i sarà pì nen ëd mòrt, nì deul, nì gem, nì patiment, përchè le còse d'anans a son passà. E col ch'a l'era setà an sël tròno a l'ha dìt: "Vardé: i faso che tut a sia neuv". E a l'ha dime: "Scriv ëste paròle: përchè a son sicure e vere". Peui a l'ha dime: "Adess tut a l'é fàit. Mi i son l'Alfa e l'Omega, ël prinsipi e la fin. A col ch'a l'avrà sèj, i acordrai ch'a bèiva da la sorgiss dl'eva dla vita sensa ch'a deubia paghé. Col ch'a seurtrà vincitor a arseivrà tut sòn an ardità. Mi i sarai sò Dé e chiel a sarà mè fieul. Contut, pr' ij vigliach, ij mischërdent, ij corompù, ij sassin, ij lussurios, coj ch'a pràtico la mascarìa, j'idolatra e tùit ij busiard, sò destin a sarà ant la tampa 'd feu e 'd sorfo, ch'a l'é la sconda mòrt" [Arvelassion 21 (1-6)].

Salm 24. Lë scritor a fortiss la regalità universal dël sovran Creator e a 'rciama a la ment a Sò pòpol che mach a coj ch'a l'han un cheur pur a l'é consentije d'adorelo. Peuj a celebra Sò splendrior coma un vajant rè guerié. "A l'é 'd Nosgnor la tèra e tut lòn ch'a-i é, ël mond e tuti coj ch'a-i stan. A l'é stàit Chiel ch'a l'ha pogiane le fondassion an sij mar përfond e a l'ha renduje freme tant che le corent a-j podo nen dësbogeje.  A chi ch'a l'é acordaje d'andé an sla montagna dël Signor? Chi é-lo ch'a peul monté a sò tempi sant? Coj ch'a l'ha 'n cheur sincer e le man sensa colpa, ch'as fido nen a 'd divinità fàusse, né ch'a fan ëd giurament mach pr' angané. A son coj-lì ch'arseivran ëd benedission da Nosgnor, ch'arseivran ij favor dël Dé ch'a-j salva. Col-lì a l'é 'l pòpol che Dé a serca, ij dissendent ëd Giacòb ch'a Lo prego. Doverteve, ò pòrte antiche! Doverteve ò ij porton antich, ch'a l'ha da intré 'l Rè 'd glòria! Chi ch'a l'é cost Rè 'd glòria? A l'é Nosgnor, vajant e poderos! Èl Signor, poderos ant ël combatiment! Doverteve, ò pòrte antiche! Doverteve ò ij porton antich, ch'a l'ha da intré 'l Rè 'd glòria! Chi ch'a l'é cost Rè 'd glòria? A l'é 'l Signor ëd l'univers, a l'é Chiel ël Rè 'd glòria! [Salm 24].

Preghiera. Dé Tut-potent, ti 't l'has gropà ansema an comunion e fraternità tùit ij tò sernù (tant ant la tèra che ant ël cél) ant ël còrp mìstich ëd Tò Fieul Gesù Crist, nòst Signor. Dane la grassia 'd seguité ij tò sant beà con na vita virtuosa e ch'at pias, parèj che nojàutri i peussa rivé a gòde cola indescrivibil gòj ch'it l'has prontà për coj ch'it veulo bin përdabon; për Gesù Crist, nòst Signor che, con ti e con lë Spirit Sant, a viv e regna, un sol Dé, ant la glòria eterna. Amen. 

Leture bìbliche dël lessionari - 1 ëd Novèmber 2015 - Tùit ij Sant -  Isaìa 25 (6-9); Salm 24; Arvelassion 21 (1-6); Gioann 11 (32-44). Predicazione in italiano sul Salmo 24.

Ël bòrgno a l'ha dije: "Mè magister, fa ch'i vëdda" (Duminica 25 d'Otober 2015)

Check this out on Chirbit

An tra le leture bibliche dë sta Duminica as podrìa bin comensé da cola dël Vangel. A l'é l'episòdi andoa che March an conta 'd coma Gesù a l'ha varì nòm ch'a l'era bòrgno. A l'era sensa speransa. Për chiel a j'era gnente d'àutr da fé che adressesse a la compassion ëd la gent e ciamé la limòsna. Contut, a l'avìa sentì che queidun ch'a l'avrìa podulo giuté përdabon a l'era Gesù 'd Nasaret. Col òm, ch'as ciamava Bartimé, a l'avìa la përfonda persuasion che Gesù a l'era nen un dij tanti ciarlatan ch'a chërdo d'esse chissà chi e ch'a na profito. Nò, Gesù, për chiel a l'era motobin divers da tuti j'àutri. Ma a l'era da leugn e a l'avrìa mai anteressasse 'd chiel. Quand che però a ven a savèj che Gesù a sarìa passà da cole part-là, a perd nen l'ocasion e as buta a crijé: "Gesù, fieul ëd David, àbie compassion ëd mi!". Scotoma lòn ch'a càpita:

"Peui a son rivà a Gerico, e coma ch'a partìa da Gerico con ij sò dissépoj e 'n grand ëstrop ëd gent, n'òm ch'a l'era bòrgno, për nòm Bartimé, fieul ëd Timé, a l'era setà an sla stra e a ciamava la limòsna. Quand ch'a l'ha sentì ch'a-i passava Gesù 'd Nazareth, a l'é butasse a crijé e a dì: "Gesù, fieul ëd David, àbie compassion ëd mi!". E diversi a-j trovavo da dì përchè a stèissa ciuto, ma chiel a crijava 'ncora pì fòrt: "Fieul ëd David, àbie compassion ëd mi!". Gesù, antlora, a l'é fërmasse e a l'ha mandalo a ciamé. A l'han donca ciamalo disandje: "Pija 'd coragi, àuss-te, Gesù at manda a ciamé!". E campand a tèra sò mantel, a l'é aussasse e a l'é vnù da Gesù.  Gesù a l'ha domandaje: "Còsa veus-to ch'it fasa?". E 'l bòrgno a l'ha dije: "Mè magister, fa ch'i s-ciàira". Gesù a l'ha dije: "Va, toa fej a l'ha salvate". E 'd colp la vista a l'é artornaje e a l'é 'ndaje dapress a Gesù për la stra" [March 10 (46-52)].

A-i é tante manere d'esse bòrgno: nen mach con j'euj, ma 'dcò con la ment: a-i é 'd gent ch'a-i s-ciàira bin, ma ch'a vëd nen an ësto mond le còse coma ch'a stan e 'l sens ëd le còse ch'a capito e dova ch'a podrìa butesse Nosgnor an tut lòn. Giòb, ël personagi 'd n'àutra letura për costa dominica, a l'era rivà a comprende. Ij sò euj, për la grassia 'd Nosgnor, as doverto e a ringreta d'esse stàit teston e presontos. Scotoma la letura, ciapà dal capìtol 42 dël liber ëd Giòb.

La confëssion ëd Giòb. "Giòb a l'ha adressà a Nosgnor costa rispòsta: "I arconòsso che ti 't peude fé tut lòn ch'it veule, che gnun proget ch'it fase a peul ess-te impedì. Ti 't l'has dit: "Chi ch'a l'é col-lì ch'as përmet ëd trové da dì 'd mie decision con paròle da gnorant?". A l'é vera: i l'hai parlà con gnoransa 'd còse ch'i podìo nen comprende. Ti 't l'has ancora dit: "Ch'a ven-a anans coma n'òm, përchè i l'hai 'd ròbe da ciameje e i veuj na rispòsta!".  Mie orije a l'avìo sentì parlé 'd ti, ma adess ij mè euj a l'han vëddute.  A l'é për lòn ch'adess mi i m'armangio tut lòn ch'i l'avìa dit, pentì an sla póer e la sënner" (...)  Apress d'avèj pregà pr' ij sò amis, ël Signor a l'ha daje andarera lòn ch'a l'era staje gavà; pì 'd lòn, ël Signor a l'ha ardobiaje lòn ch'a l'avìa anans.  Tùit ij sò frej e seur e soa veje conossense a son riunisse për mangé con chiel a soa ca.  A l'han confortalo e consolalo 'd tùit ij sagrin che Nosgnor a l'avìa mandaje, e mincadun ëd lor a l'han regalaje 'n pess d'argent e n'anel d'òr. Ël Signor a l'ha benedì j'ùltim agn ëd la vita 'd Giòb motobin da pì ch'ij prim. Giòb a l'é rivà a esse padron ëd quatòrdes mila fèje, ses mila gamej, mila cobie 'd beu e mila sòme. A l'ha avù ancora set fieuj e tre fije. A la fija granda a l'ha daje 'l nòm ëd Colombin-a, la sconda a l'ha ciamala Fior ëd Canela, e la pì cita Ombra dj'Euj. An tut ël paìs a-i ero gnun-e d'àutre fije pì bele che lor, e sò pare a l'ha daje l'istessa part d'ardità ch' a l'ha daje a sò fieuj. Apress ëd sossì, Giòb a l'ha vivù ancora sent quaranta agn. A l'ha vëddù sò fieuj e ij sò novod fin-a a la quarta generassion" [Giob 42 (1-6; 10-17)].

Giòb a l'é la prefigurassion ëd l'òm ch'a l'ha da amprende na lession ëd pèis ant la vita e ch'a la trova nen ant na religion fabricà da l'òm, ma ant l'unich sacerdòt chi l'oma da manca: Gesù Crist. A l'é lòn ch'an dis la tersa letura biblica, ciapà, ant ël Testament Neuv, da la litra a j'Ebreo. Scotomla,

"A j'ero tanti ij sacerdòt sota 'l sistema vej, përchè a l'era la mòrt che a j'ampedìa 'd porté anans soe funsion. Tutun, dàit che Gesù a viv për sèmper, ëdcò sò sacerdòssi a dura për sèmper. A l'é për lòn che chiel a peul, na vòlta e për sèmper, salvé coj ch'a s'avzin-o a Dé për sò mojen. Chiel a viv për sèmper për antërcede a pro 'd lor. A l'é pròpi chiel ël géner ëd grand sacerdòt ch'i l'oma da manca, përchè chiel a l'é sant, nossent, nen antamnà dal pecà. Chiel a l'é stàit separà dai pecator e a l'ha arseivù ant ël cél ël pòst d'onor pì àut. A diferensa da j'àutri grand sacerdòt, chiel a l'ha nen da manca 'd smon-e tùit ij dì 'd sacrifissi, prima pr' ij sò pecà e peui për coj dël pòpol, përchè a l'ha fàit lolì na vòlta për sèmper, essend-se smonà chiel istess coma 'l sacrifissi ùltim. La lej a stabilìa coma 'd grand sacerdòt dj'òm limità da le debolësse uman-e. Ma la paròla dël sarament ch'a l'é stàita prononsià da Dé apress ëd la lej, a l'ha stabilì sò Fieul ël përfèt Gran Sacerdòt për sèmper" [Ebreo 7 (23-28)].

A la fin, an resta mach ëd preghé che nojàutri i peussa vëdde përdabon le còse coma ch'a stan. Për lòn a-i é gnente 'd mej che preghé con un Salm, ch'a l'é la quarta letura dë sta Duminica. A l'é 'l Salm 34.  A l'é un càntich ëd arconossensa andoa l'autor a làuda Nosgnor për avèjlo liberà dai sò sagrin. A ancoragia d'àutri a la fidelità a Dé, a-j dis coma fé piasì a Dé, e a-j conferma ch' ël Signor a goerna ij sò sërvent.

"I laudrai Nosgnor an tùit ij temp; soe làude a saran sèmper an mia boca. Mè vant a sarà mach Nosgnor; ch'as faso coragi j'ùmil quand ch'a lo sento. Vnì, contoma a tuti dla grandëssa 'd Nosgnor; magnificoma tùit ansema sò Nòm!  I l'hai pregà Nosgnor, e chiel a l'ha scotame; a l'ha liberame da tute le paure ch'i l'avìa. Tuti coj ch'a lo serco pr' esse giutà a 'rtornaran con la facia anrajant ëd gòj; gnun-a ombra 'd vërgògna a rendrà scura soa facia. Quand ch'i j'ero dësperà, i l'hai pregà, e 'l Signor a l'ha scotame. Chiel a l'ha salvame da tùit ij mè sagrin. Përché l'àngel dël Signor a l'é na vardia: a sta dantorn e dësfend tùit coj ch'a l'han timor ëd chiel. Tasté e vëdreve coma ch' a l'é bon ël Signor. A son beà coj ch'as buto a la sosta 'd chiel. (...)  A son tanti ij sagrin ëd n'òm giust, ma Nosgnor sèmper a-j ven ancontra con sò agiùt. Përchè 'l Signor a goerna j'òss dël giust: gnanca un ëd lor a sarà s-ciapà!  Ëd sicur al malfasent la dësgrassia a-j tombrà a còl e coj ch'a l'han ël giust an ghignon a saran castigà. Ma 'l Signor a riscata coj ch'a lo servo. Gnun ch'as buta a la sosta 'd chiel a sarà condanà" [Salm 34 (1-8; 19-22)].

Giontumje cost'àutra preghiera e fomla nòstra ancheuj:

Tut-potent e etern Dé, it pregoma, fà vnì pì grand an nojàutri ij don dla fej, dla speransa e dl'amor e, parèj ch'i otenoma lòn ch'it promëtte, fà ch'i nojàutri i veuloma bin a lòn ch'it comande; për Gesù Crist, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé për sèmper e sèmper. Amen.

Leture bìbliche dël lessionari pr' ël 25 d'Otòber 2015 - Duminica dòp Pancòsta ch'a fà vintedoi - Giob 42 (1-6; 10-17); Salm 34 (1-8; 19-22); Ebreo 7 (23-28); March 10 (46-52). Predicassion an italian "Un incontro decisivo".

A l'é për lòn che Dé a l'ha diciaralo dël tut qualificà pr' esse 'n përfet gran sacerdòt (Duminica 18/10/15)

Letura completa:


Check this out on Chirbit

L'ùnich ch'a sìa dël tut qualificà e ch'a mérita 'd seguité

Chi ch'a l'é ch'a podrìa buté 'n question la competensa 'd Nosgnor ëd fé tut lòn ch'a-i é ant la creassion, da j'àtom a le galassie, e peuj ël mond vegetal, col animal e vìa fòrt? A-i na j'é, ant soa arogansa, ch'a lo fan, ch'a penso 'd savèjne 'd pì. A son tanti 'd pì ch'a buto an question la competensa 'd Nosgnor quand ch'a l'ha dane na Lej moral da seguité: a chërdo nen ch'a l'àbia da esse coma che Chiel a dis an soa paròla scrita, a chërdo nen ch'a-i sìo 'd conseguense negative 'd fé divers. D'àutri ancora a buto an question la competensa 'd Nosgnor Gesù Crist d'esse 'l Salvator përfet ch'i l'oma da manca pr' esse salvà dal pecà. A penso d'avèj nen da manca d'un salvator, d'esse a pòst coma ch'a son, o a s'arviro a d'àutri "mojen ëd salvëssa", a d'autri fàuss salvator. Tuti costi-sì a pijo 'n bàilo, përchè Nosgnor, ël Dé ver e viv e Sò Fieul Gesù Crist a l'han la màssima compentensa për rende la vita uman-a libera da tùit ij sagrin ch'i l'oma. A son dël tut qualificà e a mérita 'd seguitèje.

Le leture bibliche për costa Duminica 18 d'Otòber as podrìo dividse an doi part. La prima part, dal Vej Testament, a esalta j'euvre 'd Dé ant la creassion. J'uman as vanto tant ëd la sapiensa ch'a chërdo d'avèj e a s'ancalo fin-a a critiché Nosgnor për lòn ch'a fà. Giòb a l'era lamentasse dla situassion grama anté ch'a l'era trovasse, ma Dé a-j rëspond:  "Chi ch'a l'é col-lì ch'as përmet ëd trové da dì 'd mie decision con paròle da gnorant?". A sto test dal liber ëd Giòb a séguita na porsion dël Salm 104, tut ancentrà a magnifiché j'euvre 'd Nosgnor ant ël mond natural. A l'é lë sguard dël cristian ch'a vëd le meravije dla creassion e ch'adora 'l Creator, ch'a ne dëscheuvr le lej e ch'a-j séguita con gòj. Ant la sconda part (dal Testament Neuv) i trovoma na descrission ëd Gesù Crist coma "Grand Sacerdòt", ël pì grand, l'ùnich sacerdòt ch'i l'oma da manca. Ij sacerdòt, ant l'Israel antich a l'ero coj che, an rapresentansa dël pòpol, a smonìo a Dé, an sl'autar dël tempi 'd Gerusalem ëd sacrifissi për suplichelo ch'a-j përdonèssa ij sò pecà. I chërdent antich a savìo 'd nen esse "a pòst" dëdnans a Dé, a-j ciamavo përdon e a s'angagiavo a conformesse mej al volèj arvelà 'd Nosgnor. Contut, coj sacrifissi 'd bestie 'd valor ch'a fasìo a l'ero nen pro për lòn. An efet, a l'ero la prefigurassion dël sacrifissi ùltim ëd Gesù Crist, ch'a l'ha pagà, a nòst pòst, ël pressi 'd nòstra salvëssa con ij sò patiment e mort an sna cros. A dis ël test: "A l'é për lòn che Dé a l'ha diciaralo dël tut qualificà pr' esse 'n përfet gran sacerdòt, tant ch'a l'é dventà la sorgiss dla salvëssa eterna për tuti coj ch'a-j ubidisso". A la fin i trovoma dal vangel second March l'episòdi anté che doi dissépoj 'd Gesù a-i fan l'arcesta 'd podèj dventé "vice-ré" and ël regn ëd Crist, ëd dventé përson-e amportante, ma Gesù a-j dis che le përson-e le pì amportante ant ël Regn ëd Dé a son cole ch'as faso servidur ëd tuti, nen coj ch'a veulo avèj podèj e influensa. Gesù a l'é 'l Signor përché a l'é fasse 'l servitur ch'as dà për nòstra salvëssa, bele s'i la meritoma nen. L'Evangel, parèj, an ciama a bassesse e, con ël pentiment e la féj an Gesù, artorné a pijé 'l pòst ch'an confà coma soe creature. Chiel a l'ha "la competensa" ch'i l'oma da manca.

Preghiera. Dé tut-potent e etern, an Crist it l'has arvelane Toa glòria an tra le nassion: dësfend j'euvre 'd Toa misericòrdia, che Toa Cesa për tut ël mond a ten-a bon-a con costansa la confession ëd Tò Nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.

Le maravije dla creassion "Antlora 'l Signor a l'ha antërpelà Giòb da 'n mes dla tempesta e a l'ha dit: "Chi ch'a l'é col-lì ch'as përmet ëd trové da dì 'd mie decision con paròle da gnorant? Ch'a ven-a anans coma n'òm, përchè i l'hai 'd ròbe da ciameje e i veuj na rispòsta!" (...) Peudes-to deje na vos a le nivole parèj ch'a faso tombé la pieuva? Peudes-to fé paruté lòa lòsna e fèjla campé giù pròpi andoa ch'it veule ti? Chi é-lo ch'a dà d'intuission al cheur o ch'a dëspensa d'anteligensa a la ment? Chi podrìa-lo mai conté 'l nùmer ëd le nivole? Chi é-lo che podrìa fé dëbordé ij vas dl'eva dël cél, për fela tombé am sël terèn sëch e dur tanme 'd mon cheuit? Podries-to provëdde a la lionëssa soe pijàite, o sodisfé l'aptit dij lion giovo quand ch'a son cogià ant soe tanere o ch'a speto cocià ant ij leugh andoa ch'a së stërmo? Chi é-lo ch'a provëd da mangé ai cornajass quand ij sò polastrin a crijo a Dé ch'a l'han fam e as na van an gir a l'arserca 'd quejcosa da mangé? Andova ch'it j'ere ti quand che mi i pogiava le fondassion dla tèra? Famlo savèj, ti ch'it pretende 'd savèj tut! Chi é-lo ch'a l'ha determinà soe dimension e ch'a l'ha tirà na còrda për mzurela? Còs é-lo ch'a ten sù soe fondassion e chi é-lo ch'a l'ha pogià ij sò canton ëd pera mentre che le stèile matinere a cantavo an còr e ij fieuj 'd Dé a crijavo 'd gòj? [Giòb 38 (1-7, 34-41)].

Ò Signor, che gran' varietà 'd ròbe ch'it l'has fàit! "It ses vestìte con na ròba 'd lus e TI 't dëspieghe la tenda steilà dël cel; Ti 't range le trav dle stansie ch'a son dzura 'd tò palass an sij nebion dla pieuva. Ti 't fase dle nivole tò cher, ti 't cavalche dzura j'ale dël vent. Ij vent a son ij tò mëssagé e le fiame dël feu a son le toe servitriss. It ses stàit Ti a pogé ìl mond an soe fondassion: a l'é për lòn che l' mond a podrà mai esse dësbogià. It ses stàit Ti a quaté la tèra con ëd j'océan e a fissé le aque ch'a stan dzora le montagne an cel. A Tò comand j'aque a son filà via, al son ëd tò tron a l'han slongà 'l pass.  Le montagne a l'han levasse an àut e le val a son sbassasse fin-a al livel che Ti 't l'avìie stabilì. Peuj Ti 't l'has fissà un confin frem pr' ij mar, ché'a quatèisso mai pì la tèra. (...)  Vardé-là l'océan, grand e largh, ch'a formiola 'd creature d'ògni sòrt, sia grande che pcite (...) Che tùit ij mé pensé a-j sio agradì, përch' am arlegro ant ël Signor! (...) Che tut lòn che mi i son a làuda 'l Signor! Laudé 'l Signor!" [Salm 104 (1-9; 25, 35)].

A l'é për lòn che Dé a l'ha diciaralo dël tut qualificà pr' esse 'n përfet gran sacerdòt, "Minca gran' sacerdòt a l'é n'òm sernù ch'as buta dë 'dnans a Dé an rapresentansa dla gent. Chiel a presenta a Dé soe oferte e ij sò sacrifissi 'd lor për la remission dij pecà. A l'é n'òm ch'a sa pro d'avèj compassion ëd coj ch'a fan ëd pecà d'ignoransa e ch'a falisso, përchè chiel medésim a l'é soget a l'istesse dëbolësse ch'a l'han lor. A l'é për lòn che chiel a deuv ufrì 'd sacrifissi nen mach pr' ij pecà dël pòpol, ma 'dcò pr' ij sò. Peuj, gnun a peul ëvnì gran' sacerdòt mach përchè a veuja avej 'n tal onor. Pr 'un servissi parèj, a-i fà da bzògn ëd na vocassion divin-a pròpi coma ch'a l'ha avula Aaron. A l'é 'dcò për lòn che 'l Crist a l'ha nen atribuìsse la glòria d'esse 'n gran' sacerdòt. Nò, a l'é stàit sernù da Dé, ch'a l'ha dije: "Ti 't ses mè fieul. Ancheuj i son dventà tò Pare". Ant n'àutr pass i trovoma che Dé a l'ha dije: "Ti 't ses sacerdòt për sèmper second l'òrdin ëd Melchisedech". Ël Crist, durant soa vita mortal, as adressava a Dé, ch'a podìa salvelo da la mòrt, an pregandlo e suplicandlo con ëd grand crij e lerme. Dé a l'ha scotà soe preghiere për motiv ëd soa divossion ancreusa. Combin che Gesù a fussa 'l Fieul ëd Dé, a l'ha 'mprendù l'ubidiensa dai sò patiment. A l'é për lòn che Dé a l'ha diciaralo dël tut qualificà pr' esse 'n përfet gran sacerdòt, tant ch'a l'é dventà la sorgiss dla salvëssa eterna për tuti coj ch'a-j ubidisso. Dé a l'ha proclamalo grand sacerdòt second l'òrdin ëd Melchisedech" [Ebreo 5 (1-10)].

L'arcesta 'd Giaco e 'd Gioann. Antlora Giaco e Gioann, fieuj ëd Zebedeo, a son vnù da chiel e a l'han dije: "Magister, i vorìo ch'it fèisse për noi lòn ch'it ciamroma". E chiel a l'ha dije: "Còsa veuleve ch'i fassa për vojàutri?".  A l'han rësponduje: "Concedne ch'ant toa glòria i sio assëttà, un a toa drita e l'àutr a toa snistra". E Gesù a l'ha dije: "I seve nen lòn ch'i ciame. É-lo ch'i peude bèive la copa che mi i l'hai da bèive, e esse batesà dël batèsim ch'i sarai batesà?". Lor a l'ha rësponduje: "I lo podoma pro!". E Gesù a l'ha dije: "A l'é vera ch'i beivreve la copa ch'i l'hai da bèive, e ch'i sareve batesà dël batèsim ch'i sarai batesà, ma d'esse assëttà a mia drita e a mia snistra, a sta nen a mi a concedlo. Dé a l'ha prontà coj pòst për coj che chiel a l'ha sërnù". Quand che j'àutri des a l'han sentì lòn, a son indignasse contra Giaco e Gioan. E Gesù, avendje ciamà, a l'ha dije: "I seve che coj ch'a l'han ël domini dle nassion a-i fan da padron, e che ij grand ch'a-i é tra 'd lor a jë ten-o sota ij sò garèt.  Ma an tra 'd vojàutri a l'ha da esse pa parèj: col ch'a veul esse amportant an tra 'd vojàutri a l'ha da fesse vòst servitor; e chi ch'a veul esse 'l prim, ch'as fassa lë s-ciav ëd tuti. A l'ha da esse coma ch'a fà 'l Fieul ëd l'òm, ch'a l'é nen vnù pr' esse servì, ma për serve e për dé soa vita coma pressi 'd riscat për tanti [March 10 (35-45)].

Leture bìbliche dël lessionari pr' ël 18 d'Otòber 2015 - Duminica dòp Pancòsta ch'a fà vintun: Giòb 38 (1-7, 34-41); Salm 104 (1-9; 25, 37); Ebreo 5 (1-10); March 10 (35-45).

Predicassion an italian an Ebreo 5:1-10 "Imparare l’arte perduta dell’ubbidienza".

Ël giudissi 'd Dé contra ij moralista

I l'hai terminà 'd volté an piemontèis un capìtol pitòst complicà dla litra dl'Apostol Pàul ai Roman, ma l'arzultà i lo trovo passionant.

Roman 2

Ël giudissi 'd Dé contra ij moralista

2:1 Ti 't podrie pensé 'd podèj condané cola gent-là, ma ti 't ses nen da mej che lor: it peudes nen tiré fòra dë scuse! Quand che ti 't dise che coj-là a son dij malfasent e ch'a dovrìo esse castigà, ti 't condane 'dcò ti medésim, përchè ti, ch'it condane d'àutri, it fase l'istesse còse. 2:2 E i savoma che Nosgnor, an soa giustissia {1}, a castigrà chicassìa ch'a comëtta 'd còse parèj. 2:3 Dàit che ti 't condane d'àutri ch'a comëtto coj pecà, coma peudes-to pensé 'd podej schivié 'l giudissi 'd Nosgnor an fasend ti medésim j'istesse còse? 2:4 O magari penses-to 'd podèj conté facil an sle richësse 'd soa bontà, ëd soa larghëssa e 'd soa passiensa, sensa rend-te cont che la bontà 'd Dé a l'é mach finalisà a toa conversion? 2:5 A l'é parèj che tò cheur andurì, ch' a veul nen convertisse [2], as ambarona adòss ël pèis sèmper pì grand ëd l'ira 'd Dé. An efet, a vnirà sicur ël dì dl'ira 'd Dé, quand che chiel a manifestrà sò giust giudissi. 2:6 Chiel a pagrà [3] ognidun second lòn ch'a l'ha fàit [4]:. 2:7 a darà vita eterna a coj che, costant ant ël fé 'l bin, a serco glòria, onor e iinmortalità; 2:8 ma chiel a arvërserà soa ira e 'l castigh, dzura coj che. orgojos, as arviro a la vrità e a ubidisso mach a lòn ch'a l'é nen giust [5]. 2:9 A-i sarà 'd sagrin e 'd maleur për tuti coj ch'a përsisto a fé 'l mal, prima j'ebreo e peui tuti j'àutri [6], 2:10 Ma a-i sarà glòria, onor e pas për tuti coj ch'a fan ël bin, prima j'ebreo e peui tuti j'àutri,2:11 përché Dé a fà gnun-e distinsion ëd përson-e [7].

2:12 Tuti coj ch'a comëtto 'd pecà sensa conòsse la Lej ëd Mosè, a saran condanà a la perdission sensa arfesse a costa Lej; e coj ch'a comëtto 'd pecà an conossend la Lej, a saran giudicà second costa Lej. 2:13 Përché dëdnans a Dé, a saran considerà giust [8] nen tant coj ch'a l'han sentì lòn ch'a dis la Lej, ma coj ch'a j'ubidisso. 2:14 An efet, a-i é dij pagan ch'a conòsso nen la lej, ma ch'a compisso për inclinassion natural [9] lòn che la Lej a comanda; a l'han nen la Lej ëd Mosè, ma a son na lej daspërlor. 2:15 A l'é da lì ch'a fan vëdde che j'euvre comandà da la Lej a son ëscrite ant ij sò cheur: a na dan testimoniansa ij giudissi dla cossiensa 'd lor, ch'a j'acuso o ch'a-j dësfendo. 2:16 Tut sòn a sarà dël tut ciàir ant ël dì che, conforma a l'evangeli ch'i l'hai nunsià, Dé a giudicrà, pr' ël mojen ëd Gesù Crist, tùit ij segret ch'a son ëstërmà ant ij cheur dla gent.

Ël pecà dij Giudé

2:17 D'àutra part, ti 't das ëd blaga d'esse 'n Giudé, it të sente sicur përchè it l'has la Lej e it të vante përchè 't ses an rapòrt con Dé; 2:18 it conòsse sò volèj e, amaestrà da la Lej, it sas disserne lòn ch'a l'é mej; 2:19 ti 't dise d'esse na guida 'd coj ch'a son bòrgno, na lus për coj ch'a son ant lë scur; 2:20 ël precetor dij gnorant, ël magister ëd coj cha san gnente, përchè ant la Lej ti 't trove n'espression ciàira dla conossensa e dla vrità. 2:21 Bin. Antlora coma ch'a l'é che ti ch'it mostre a d'àutri, it mostre nen a ti medésim? Ti ch'it prediche ch'a venta nen robé, ti 't robe? 2:22 Ti ch'i dise ch'a venta nen comëtte adulteri, it comëttes adulteri? Ti che tl'has oror dj'idoj t'has nen gen-a a portene via 'd ròba dai sò tempi? 2:23 Ti ch' it ses orgojos d'avej la Lej, it la rispete nen e parèj it fase disonor a Dé? 2:24 A meravija nen che lë Scritura a disa: "Ij pagan a bëstëmio 'l nòm ëd Dé për colpa vòstra".

2:25 La sirimònia ebràica dla circoncision a l'ha 'n valor mach s'i t'ubidisse a la Lej, ma se ti it jë ubidisse nen, ti 't ses nen da mej d'un pagan ch'a l'ha mai sugetasse a la circoncision. 2:26 Contut, quand ch' un pagan a ubidiss ai precet dla Lej, sarà-lo nen cost incirconcis tenù për circoncis? 2:27 An efet, coj pagan ch'a ubidisso a la Lej 'd Dè, bele s'a son mai sugetasse a la circoncision, a condanran pròpi ti, Giudé, ch'it sugete a la circoncision e ch'it l'has la Lej 'd Dé, ma ch'it jë ubidisse nen. 2:28 As peul nen esse un Giudé përdabon, mach përchè un a l'é nassù da 'n pare e da na mare ch'a son dij giudé o përchè a son stàit sugetà a la sirimonia dla circoncision. 2:29 Nò, un Giudé génit a l'é col ch'a l'é a pòst con Dé ant ël cheur; e la vera circoncision a l'é nen mach conformesse a la lej ant l'esterior, ma a l'é na trasformassion dël cheur, cola ch'a fà lë Spirit Sant. Na përson-a ch'a l'àbia 'n cheur trasformà a pensa nen tant ëd fé piasì a la gent [10], ma 'd fé piasì prima a Dé.

Nòte

[1] O "sò giudissi second vrità".
[2] O "ch'a l'é sensa pentiment".
[3} O "darà", "rendrà".
[4] O "second soe oevre".
[5] O "a l'ingiustissia".
[6] O "ij grech", tuti j'àutri pòpoj.
[7] O "përché Dé a fà gnun cas a l'aparensa dle përson-e".
[8] O "giustificà".
[9] O "ëd natura".
[10] O "a serca nen tant le làude dj'òm, ma cole dë Dé".

https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-neuv/roman/roman-2