La disposission dij Cànon ëd Westminster

La disposission dij Cànon ëd Westminster rësguard a la volgarissasion dla Bìbia

Ij Cànon ëd Westminster për l'arfòrma dla Cesa d'Anghiltèra (1646), ch'a son fin-a al dì d'ancheuj la nòrma ant le Cese presbiterian-e an tut ël mond, a fortìsso ant soa Confession ëd Fej:

"Ël Testament Vej an ebraich, ch'a l'é la marelenga (ël vernàcol) dël antich pòpol ëd Dé, e 'l Testament Neuv an grech, che, ant ël temp ëd soa composission, a l'era la lenga la pì conossùa an general fra le nassion, essend stàit ispirà an manera direta da Dé e, per sò special soagn e providensa, conservà pur e incontamnà an tùit ij temp, a son për lòn autèntich. Cole Scriture a son l'istansa ùltima che la Cesa a dev apelesse an tute le controversie 'd religion. Tutun, përchè coste lenghe originaj a son nen comprendùe da tut ël pòpol ëd Dé, ch'a l'ha 'l drit e l'interesse a le Scriture e ch'a l'é comandà 'd lesje e scandajeje ant la tëmma 'd Dé, (për lòn) a deuvo esse voltà ant la lenga parlà dal pòpol (ël volgar) ëd minca nassion anté ch'a-j rivo, parèj che la Paròla 'd Dé, butà ant ël leugh d'onor an minca ca e lesùa da tùit, a peussa mné a cola adorassion e a col servissi 'd Dé ch'a-j sìa agradì e, për la passiensa e dla consolassion ch'a dan le Scriture, a peussa avèj la speransa" (Confession 1:8).

Volgarisé la Paròla 'd Dé, parèj che tùit a la leso, la conòsso e la séguito con fiusa coma régola 'd soa fej e 'd soa condòta, a l'é 'l dovèj ëd la cesa e 'd minca cristian ch'a n'abia la capacità e ch'a na sìa ciamà. Ëdcò 'l pòpol piemontèis a l'ha 'd drit a lese le Scriture Sante an soa lenga con pien-a inteligensa, për podèj arsèive l'Evangeli dla salvëssa an Gesù Crist e parèj dé glòria a Dé ant l'adorassion e 'l servissi ch'a-j conven e che Chiel a comanda.

Vërgognesse 'd nòstra marelenga?

Pietro Cociancich a scriv: “I soma rivà a fé che na generassion antrega as vërgognèissa ‘d soa marelenga. Cost-sì a l’é un disonor smisurà, ansi, un crìmin gènit. I soma ‘n camin a dësblé nòstra diversità lenghistica e la coltura ‘d nòstr teritòri. I soma ‘n camin a fé a tòch nòstra identità ...për còsa peuj? Për parlé n’italian scadent e n’anglèis fin-a pes. Nòstr provincialism a l’é da fene dabon tombé ant la depression. I soma riessù ant ël but ëd dventé na comunità sensa color e sensa fòrma, sensa stòria e sensa avnì”. 

Sossì, nopà, a l’é mach l’arzultà dl’ideologìa mondialista che, mascrà da ideal umanìsta,’a l’é tant vantagiosa për ij dëspotism d’ògni sòrt për la dominassion dl’umanità. Le diferense a son ëd valor a guerné con soen. A l’é mach quand ch’as abusa ‘d sòn ch’a nasso ij problema. 

L’episòdi bìblich dla Tor ëd Babel a l’é ‘dcò stàit interpretà ‘d manera sbalià. Antlora, la nàssita dle lenghe a l’era nen për l’umanità un castigh ëd Dè, coma ch’as chërd ëd sòlit, ma na benedission, na providensa. An efet, coj ch’a vorìo buté tuta l’umanità ansema ant na sità ùnica e sòta na dominassion ùnica, a l’ero ij polìtich ch’a l’avìo progetà la sità ‘d Babel an dësfidand ël comand ëd Dé ‘d disperdse an tuta la tera. Lor a l’avìo dit: "Vnì e fomse na sità e na tor ch'a riva fin-a an cel, tant da fesse (për nojàutri) 'n nòm e për nen dispërdse an sla facia 'd tuta la tèra" (Gènesi 11:3). Con la “confusion” dle lenghe, Dé a l’avìa rendù inùtil i proget ëd coj polìtich. S’a peul parlesse ‘d castigh, as podrìa bin dì che a esse castigà a l’era nen la gent, ma ij polìtich. Ant l’istessa manera ancheuj ëd sicur Dé a farà l’istèss! Le ambission d’omogeneisassion a saran dësfàite!

Ël comandament pì grand

"E quand ij Farisé a l’an sentì ch’a l’avìa sarà la boca ai Sadducé, a son radunasse con l’istèssa intension. E un ëd lor, ch’a l’era ‘n dotor dla Lege, për butelo a la preuva, a l’ha ciamaje: “Magister, qual é-lo ‘l pì grand comandament dla Lege?”. Gesù a-i dis: “Ti ‘t voreras bin al Signor, tò Dé, dë tut tò cheur, dë tuta toa ànima, e dë tut toa ment. Sto-sì a l’é ‘l prim e ‘l pi grand comandament. Ël second, parèj ‘d col-là, a l’é: Ti ‘t voreras bin a tò pròssim coma ti medésim. Da sti doi a derivo tuti j’àutri comandament” (Maté 22:35-40).

A l'é vera, Gesù a lo conferma, l'amor, ël bin, a l'é 'l comandament pì grand, ël comandament ch'a compendia e dà 'n sens a tùit j'àutri. Tutun, a venta fé bin atension: i soma nen nojàutri a dé la definission ëd còsa ch'a sia l'amor. L'amor genit a l'ha coma sò pont ëd riferta Dé e Soa Lege moral. 

Amor genit a veul dì l'oservansa dij comandament che Dé an ha dàit, coma rispòsta a l'amor ch'i l'oma për Chiel. Gesù a l'ha 'dcò dit: "S’im veule bin, fé lòn ch’iv comando" (Gioann 14:15). Për Gesù tut a l'é gropà ansema: amor, Dé e Lege moral. L'amor dont Gesù a parla, a l'ha bin pòch da fé con ël concet umanista ch'a va për la magior ancheuj!

Vardé-sì 'd pì (an italian)

L'àutre leture bìbliche dël lessionari për Duminica 26 Otóber 2014 (Ultima duminica apress la Trinità):

• Deuteronòmi 34 (1-12)
• Salm 90 (1-3, 13-17)
• 1 Tessalonicèis 2:1-8
• Maté 22 (34 fin-a a la fin)

An col temp-là...

Con paròle profètiche Gesù a l'ha dit ai sò dissèpoj: "...Antlora i sareve consignà a j'autorità për esse suplissià e massà. Tute le nassion av avran an òdio për càusa 'd mè nòm. A saran tanti coj che arneghëran la fej, a tradiran la fradlansa e as detestëran l'un l'àutr. A seurtiran fòra tanti fàuss profèta ch'a 'ngabiolaran motobin ëd gent e, tant a sarà spantiasse la schergna e la violassion dla lej 'd De che tanti a savran pì nen lòn ch'a l'é l'amor. Chi, nopà, a l'avrà tenù dur fin-a a la fin a sarà salvà. E cost Evangeli dël regn a sarà nunsià an tut ël mond, da part a part, për esse 'd testimoniansa për tute le nassion. An col temp-là a vnirà la fin" (Maté 24:9-14).

https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-neuv/evangeli-d-mat/mat-24

Póer

An nòstra tradussion dla Bibia an piemontèis, i voltoma con "Póer" o Póver" ël tèrmen ebraich עָפָר (afar), ch' as podrìa 'dcò volté: teren, tèra sèca, sënner, màuta (tèra për fabriché), mnis, ciaplé, prera, scòria. Genesi 3:19 "Con ël sudor dla front it mangëras tò pan fin-a a tant ch' it artornëras ant la tèra d'andòa ch'it ses stàit ciapà, dàit che ti't ses póer e ti 't artornëras ant la póer".

Ant la tradussion piemontèisa, póer a comparìss ëdcò an Salm 90:3 "Ti 't fas artorné l'òm an la póer e 't dise: "Artorné a la póer, ò fieuj d'òm", andoa ch' ël tèrmen a l'é, nopà: דַּכָּא (daka’).

Ël tèrmen ebraich דַּכָּא (daka’), ant ël Salm 90:3 ch'i l'oma voltà an piemontèis "póer", a l'ha 'l sens ëd base: crasà, cassà ("povrisà"). An d'àutri leugh a fa 'rferiment a coj ch'a son "crasà" ant lë spìrit o ch'a son contrì 'd cheur (< contrission: v. Salm 34:18; Isaia 57:15). S' i comprendoma costa nuansa ambelessì, antlora ël v. 3 a dis che Dé a men-a l'òm al pentiment (ël tèrmen שׁוּב, shuv, “artorné”, che compariss doi vire an cost vers, a l'é a vòlte dovrà për ël pentiment). Sossì a l'é lòn ch'a dis la Vulgata: "convertes hominem usque ad contritionem et dices revertimini filii Adam".

Ël contest ch'a seguita, nopà, a lamenta la mortalità 'd l'òm e quant che la vita a sìa curta. A l'é parèj che se 'l v. 3 a l'é nen d' antende an tal manera positiva. A l'é pì probàbil che ambelessì דַּכָּא as arfèissa a "materia crasà", visadì a la "sënner" ch'ampiniss la tomba. Për lòn, as peul sente n'arson de Genesi 3:19.

A l'é ciàir, nopà, che l'idèja póer > tèra (humus) > pera crasà > spirit (cheur) crasà > sbate a tèra (ant la póer) > fesse cit > contrission > pentiment > ùmil > mortifiché a son tùit gropà. La condission uman-a a l'é esse ligà a la tèra. Quand ch'a l'òm as vanta, as esalta, a pensa d'esse "grand", magara 'n Dé, as ilud, a pija 'n bàilo. A l'é për lòn che la Scritura an ciama l'òm a "ridimensionesse", a bassé la cresta, a dësgonfiesse, fesse cit, a bassesse a tèra, magara butandse an ginojon, përchè a l'è 'n mortal, a l'é nen Dé. Se l'òm a veul nen felo, un bel di Dé "a trierà" (ciapolërà) tùit j'orgojos, ch'a saran parèj smerdà, umilià.

Genesi 3: https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/genesi/genesi-3

Salm 90: https://sites.google.com/site/bibiapiemonteisa/testament-vej/salm/salm-90

Rende a l'imperador lòn ch'a l'é dl'imperadur, e a Dé lòn ch'a l'é 'd Dé (Proget Bibiia piemontèisa, 19/10/2014)

"Antlora i farisé a son andass-ne e a son consultasse për podèj ciapé Gesù an fala con soe istèsse paròle. E a l'han mandaje ij sò dissèpoj ansema a dj'erodian ch'a l'han dije: "Signor, i savoma che ti't ses sincer, ch'it mostre la stra 'd Dé in vrità, e ch'it dise le còse nete e ciàire sensa vardé an facia gnun. Dis-ne donca, còsa na dises-to 'd sossì: 'É-lo giust dé 'l tribut a l'imperador?".E Gesù, ch'a l'era rendusse cont ëd j'intension grame ch'a l'avìo, a l'ha risponduje: "Gent fàussa ch'i seve! Përché i veule buteme a la preuva? Mostreme la moneja ch'a serv për paghé le taje!", e a l'han sporzuje 'n dané. E a l'ha dije: "Ëd chi ch'a l'é sta facia e sta scrita 'mbelessì?".A l'han risponduje: "Ëd l'imperador!". Antlora a-j dis: "Donca, rende a l'imperador lòn ch'a l'é dl'imperadur, e a Dé lòn ch'a l'é 'd Dé". Avend sentù lòn, a son restà sbërlondì e, an lassand-lo, a son andass-ne vìa" (Maté 22:15-22).

Tut ël capìtol a l'é 'mbelessì.

Spiegassion ëd cost test (an italian).

"Pàul, Silvan e Timòt, a la cesa dij Tessalonicèis an Dé pare e ant ël Signor Gesù Crist; grassia e pas a voi! I rendoma sèmper grassie a Dio për voi tùit, fasand mension ëd vojàutri an nòstre orassion, e arciamand sèmper a nòstra memòria l'euvra 'd vòstra fej, ël travaj 'd vòstr amor e la passiensa 'd vòstra speransa, an Nosgnor Gesù Crist, an prësensa 'd nòst Dé e Pare. I savoma, frej e seur, che Dé av veul bin e ch'a l'ha sernuve, përchè nòstr Evangeli a l'é nen vnù a voi mach con ëd paròle, ma con potensa, con lë Spirit Sant e con na përfonda persuasion - iv arcòrde 'd sicur ël caràter ch'i l'oma esternà quand ch'i soma vnù për deve n'agiùt. I seve stàit imitator ëd nojàutri e dël Signor, quand ch'i l'eve arsèivù ël messagi con la gòj ch'a ven dlë Spirit Sant malgré la granda aflission ch'a l'ha compagnalo. A l'é 'rsultane che vojàutri i seve dventà 'n model për tùit ij fidej dla Macedònia e dl'Acàia, përchè da voi ël messagi a l'ha 'rsonà nen mach an Macedònia e ant l'Acàia, ma la neuva 'd vòstra fej an De a l'é spantiasse tant ch'a l'é pì nen necessari che nojàutri a na parla. An efet, lor istèss a conto 'd la manera ch'i l'eve arseivune e coma ch'i seve stàit convertì da j'idol a Dé për serve 'l Dé viv e ver, e coma ch'i speteve dai cej sò Fieul, ch'a l'ha 'rsussità dai mòrt e ch'an libera da l'ira 'd Dé ch'a l'ha da ven-e" (Prima litra ai cristian ëd Tessalònica 1:1-10).

Tut ël capìtol a l'é 'mbelessì.

J'àutri test bìblic ed costa duminica:

• Esod 33 (12 a la fin)
• Salm 99

Col ch'a l'ha fane conòsse Dé për dabon

Pròlog dl'Evangeli 'd Gioann

Al comensament a-i era la Paròla, e la Paròla a l'era con Dé, e la Paròla a l'era Dé. La Paròla a l'era con Dé al comensament. Tute le còse a son stàite creà da chila, e a-i é gnente ch'a sia stàit creà ch'a sìa nen stàit creà da chila. An chila a-i era la vita, e la vita a l'era la lus ëd j'òm. E la lus a splend an sël top, ma 'l top a l'ha nen podula stenze.

A l'é vnuje n'òm, mandà da Dé. As ciamava Gioann. A l'é vnù për fé da testimòni, për rende testimoniansa a la lus, parèj che tùit a chërdèisso për sò mojen. A l'era nen chiel la lus, ma a l'é vnù për rende testimoniansa a la lus. La vera lus, ch'a dà la lus a tùit j'òm, a l'era 'n camin ch'a venìa ant ël mond. A l'era 'nt ël mond e 'l mond a l'é stàit creà da chila, ma 'l mond a l'ha nen arconossula. A l'é vnùa dai sò, ma ij sò a l'han nen arseivula.  Nopà, a tùit coj coj ch'a l'han arseivula - a coj ch'a chërdo an sò nòm - a l'ha dàit ël drit ëd vnì fieuj 'd Dé - nen fieuj nà coma da 'n pare e na mare, o da volontà uman-a, opura për decision ëd n'òm, ma da Dé.

Àor, la Paròla a l'é vnìa 'd carn e a l'é stàita tra 'd noi. I l'oma vëddù soa glòria - la glòria dël Sol e Ùnich ch'a l'é vnù dal Pare, pien ëd grassia e 'd vrità. Gioan a l'ha rendù testimoniansa a sò rësguard e a l'ha crià: "Cost-sì a l'é col dont i l'avìa dit: 'Col ch'a ven apress mi a l'é da consideresse pi grand ëd mi, përché Chiel a esistìa già prima 'd mi". Përché da soa pienëssa i l'oma arseivù na grassia dòp l'àutra. La Lej a l'é stàita dàita për ël mojen ëd Mosè, ma la Grassia e la Vrità a son vnue për ël mojen ëd Gesù Crist. Gnun a l'ha mai vëddù Dé. L'Ùnich, an Chiel istèss Dé, ch'a l'é ant la pì strèita comunion con ël Pare, a l'é col ch'a l'ha fane conòsse Dé për dabon.

(Gioann 1:1-18).