Na magnificensa fin-a pì granda (Dominica 20/11/2016)

Abresé: La magnificensa dël cél steilà i la podoma vëdde e selebré mach quand ch’as dëstisso ij ciàir artifissiaj dë sto mond e le nivole scure ch’a quato nòst cél as dësperdo. Purtròp, nòstri euj a son costumasse e adatà a sté ant lë scur e ai ciàir artifissiaj e i chërdoma ch’a-i sìa nen d’àut da vëddse. La lus e la magnificensa dël creà e ‘d chi ch’a l’ha fàit a peul esse s-ciarà e apresià mach quand ch’is dovertoma a la magnificensa ch’a stà dëdlà dël mond ëstrèit ch’i l’oma creasse. Ant ël tòch dël Testament Neuv ch’i lesoma e comentoma ancheuj, Colossèis 1:11-20, l’Apòstol a rend testimoniansa ëd gent che grassie a l’Evangel ëd Gesù Crist a l’é duvertasse a lòn ch’a l’é dëdlà e che adess a peul gòde ‘d na potensa d’arnovament e ‘d varion che prima gnanca as imaginavo. 

Dzura dle nivole scure

L’àutra sèira a disìo che a-i era na magnifica lun-a da vëddse, pì granda dël sòlit përchè pì davzin-a a la tèra, e fin-a tante stèile robatà. I son seurtì ma i l’hai vëddù gnente: ël cèil a l’era dël tut quatà da na spèssa coèrta ‘d nìvole. As vëddìa dël ciàir, ma as confundìa con ij ciàir artifissiaj dle sità. Parèj, i son contentame ‘d vëdde ‘d fòto ciapà da quadùn d’àutr ch’a stasìa ant na posission pi bon-a che la mìa. È-lo pa nen che costa-sì a podrìa esse na sòrt ëd paràbola dla condission uman-a? I soma tant costumasse a sté antëcà e, fòra, sota ‘d ciàir artifissiaj che i vardoma pì nen ël cél ëd neuit e soa magnificensa. I lo conossoma pì nen. A l’é parèj che nòstra prospetiva a l’é dventà pitòst limità. I savoma pi nen maravijesse ‘d lòn ch’a l’é pì grand che nojàutri e, an vardand la creassion, laudene 'l Creator. Nòst cél a l’é quatà sèmper da na spëssa coèrta ‘d nivole nèire: nòstri pregiudissi, ël nòst esse dobià an sù nojàutri, nòstri pecà. I vardoma e laudoma mach lòn ch’a l’é uman, e i savoma pì nen aussé lë sguard anvers Nosgnor e apresiè Col ch’a stà an àut e ch’a mérita nòstra fiusa, ringrassiament, làude e sërvissi.

Grassie a Nosgnor, a l’é nen sèmper parèj. Ancora ancheuj a-i é ‘d gent an tut ël mond che le nivole ch’a l’avìo dzora soa testa ‘d lor a son dovertasse e ch’as rendo cont ëd la magnificensa dj’euvre dël Creator e dzurtut dla glòria ch’a splendriss da la person-a ‘d Gesù Crist. A l’avrio pa mai falo prima, ma adess quajcòsa a l’é capitaje an soa vita ‘d lor. Ëd tut ël cheur adess as gionto a coj ch’a canto ‘d làude a Nosgnor. A l’han trovà a la fin cola pas génita e col amor ch’a-j mancava. Còsa ch’a l’é rivaje?

Canté ‘d goj le làude ‘d Nosgnor

E bin, a l’han fàit l’esperiensa ch’a na fà riferiment l’apòstol Pàul ant soa litra ai cristian ëd Filippi, na sità dla Grecia. Ant ël prim capìtol, ël tòch ch’i lesoma sta sman-a, apress d’avèj ringrassià Nosgnor për ël miràcol dla grassia che a cola gent a l’avìa dovertaje j’euj, a prega për che l’esperiensa dl’Evangel ch’a l’han fàit a së slarga sèmper ëd pì, dàit che an Crist a-i é “tut un mond da dëscheuvre” dont la pì part ëd la gent a l’ha gnun-a idèja! A lo fà ‘dcò për ël mojen ëd lòn ch’a podrìa bin esse n’imn ëd làuda ch’a decanta la person-a e l’euvra dël Crist. A cost cant ëd làude l’Apòstol a-i  anvita ij cristian ëd Filippi, e nojàutri con lor. An efet, avèj la viva cossiensa ëd chi ch’a l’é Gesù Crist e ‘d lòn ch’a l’ha compì për nojàutri an dà ‘dcò la fòrsa, na fòrta motivassion, për arziste ant le preuve ch’i l’oma da patì coma ‘d cristian an cost mond e an fà vardé anans al moment ch’i arseivroma completa l’ardità ch’an n’é stàita promëtùa.

"I pregoma 'dcò ch'i sie rinforsà ëd tuta Soa gloriosa potensa, parèj ch' i l'àbie tuta la pasiensa e la përseveransa ch' i l'eve da manca. Ch'i sie 'mpinì 'd gòj e d'arconossensa për tut lòn ch' ël Pare av dà. Chiel a l'ha butave 'n condission ëd pijé part a l'ardità 'd Sò pòpol ch'a viv ant ël regn dël ciàir, përchè a l'ha liberane dal regn dël top e a l'ha portane ant ël regn ëd Sò car Fieul ch'a l'ha pagà 'd përson-a perch' i fusso lìber e a l'ha përdonà ij nòstri pecà. Crist a l'é l'imàgine ch'as vëd ëd ël Dé ch'as vëd nen. Chiel a l'era present ancora prima che tut a fussa creà e a l'ha la primassìa an su tuta la creassion, përché për Chiel Nosgnor Dé a l'ha creà tut lòn ch'a-i é ant ij domìni dël cel e an sla tera. Chiel a l'ha fàit tut lòn ch'i vëduma e lòn ch' i vëdoma nen - tanme ij tròno, ij regn, ij dominator e j'autorità dël mond invisibil. Tut a l'é stàit creà da Chiel e për Chiel. Chiel a esistìa prima 'd tut ël rest e ten ansema tuta la creassion. Crist a l'é 'dcò 'l cap ëd la Cesa, ch'a l'é Sò còrp. Chiel a l'é 'l origin, ël prim-génit ëd coj ch'a 'rsussito dai mòrt. A l'é parèj che Chiel a l'ha da esse ël prim an tut. Përchè a l'é piasuje al Pare ch'ant Chiel a-i fussa tuta Soa pienëssa. Për sò mojen Nosgnor Dé a l'ha 'rconsilià tute le còse, sia cole ch'a son an sla tèra tant coma cole ch'a stan an cel, avend fàit la pas për ël sangh ëd Crist, versà an sla cros" (Colossèis 1:11-20).

La magnificensa ‘d lòn che Nosgnor a l’ha fàit e a peul fé

1. Potensa ‘d cambiament. Ant ël vers 11 l’apòstol a fortiss che Nosgnor a l’ha na potensa gloriosa për cambié ij cheur, la manera ‘d pensé e ‘d fé, ël contegn ëd coj ch’as fido ant ël Salvator Gesù Crist. “I pregoma 'dcò ch'i sie rinforsà ëd tuta Soa gloriosa potensa, parèj ch' i l'àbie tuta la pasiensa e la përseveransa ch' i l'eve da manca. Ch'i sie 'mpinì 'd gòj” (11). L’istessa potensa ch’a l’ha portaje a bandoné ij sò idoj ëd lor e a convertisse a Gesù Crist, a peul ëdcò deje la fòrsa, la passiensa e la përseveransa ch’a l’han da manca për soporté tute le dificoltà d’esse cristian an ësto mond. Nosgnor a-j dà la gòj ëd marcé sicur për rivé al traguard ëd tute Soe promësse. Na religion sensa fòrsa ch’a cambia gnente, na religion, ëd discors veuid, a l’é nen l’Evangel ëd Gesù Crist, bele quand ch’a pretend d’ess-lo!

2. N’ardità vagnà grassie a Gesù Crist. Ij cristian a peudo arsèive la fòrsa ch’i l’han da manca cora ch’a pijo cossiensa che Nosgnor a l’ha daje 'l titol, ël podèj, ël drit d’arsèive cola ardità che Nosgnor a l'ha assegnaje coma sò fieuj d’adossion.“...e d'arconossensa për tut lòn ch' ël Pare av dà. Chiel a l'ha butave 'n condission ëd pijé part a l'ardità 'd Sò pòpol ch'a viv ant ël regn ëd la lus” (12). Al pòpol che Nosgnor a l’avìa sernù përchè ch’a fusso la testimoniansa an ësto mond ëd fèj e d’obediensa a sò volèj, Chiel a l’avìa daje an ardità na tèra tuta për lor, la tèra dla promëssa, Israel. Cola tèra a l’é la figurassion dle benedission che Nosgnor a promet për l’ancheuj e për l’avnì, a tuti coj ch’a-j ciama a vnì ij sò fieuj d’adossion an Gesù Crist, nòst Salvator, e sossì an dà na gòj ch’as peul nen dì!

3. Portà ant na condission ëd vera libertà. L’Apòstol, peui, a fà n’arferiment al ciàir e a lë scur, a la lus e al top:  “...përchè a l'ha liberane dal regn dël top e a l'ha portane ant ël regn ëd Sò car Fieul” (13). Ij cristian a son coj ch’a son ëstàit, për la grassia ‘d Nosgnor, liberà dal top moral e spiritual anté ch’a vivìo, da la contaminassion dla ment e dij costum causà dal pëccà, e a son ëstàit portà, “trasportà” ant na neuva condission, cola andoa  che ‘l Crist a l’é ‘l Rè. Un-a dle busiardarie ch’a arpeto ancheuj, a l’é ch’i soma ant l’era dl’Iluminism, “dij ciàir”, andoa le “superstission” dla religion a son pì nen chërdue e doa ch’i sarìo lìber d’esse dio e lej a noi medésim. Sensa dubi a l’é na busiardaria còmoda al nemis ëd Nosgnor ch’a veul che la gent a së slontan-a da Nosgnor e a viv ant na libertà ilusòria, faussa, ancadnà a tut lòn ch’a l’é corompù dal disòrdin moral. Lolì a l’é ‘l regn dël top ch’a men-a a la ruin-a e la mòrt. Da lolì ij dissépoj ëd Gesù a na son ëstàit liberà. L’istess a càpita ancheuj për tuti coj ch’a van dapress a Gesù, ciàir dël mond.      

4. Ël pressi a l’ha pagalo Chiel.  Costa libertà, contut, a l’é stàita pagà a un pressi - a l’é vnùa nen fàcil. A l’é costaje la vita dël Fieul ëd Nosgnor ch’a l’é vnù an ësto mond. “...ch'a l'ha pagà 'd përson-a perch' i fusso lìber e a l'ha përdonà ij nòstri pecà” (14). Nòstra arvira colpèivol a Nosgnor a l’avrìa bin merità nòstra condan-a. Për podene salvé e che la giustissia ‘d Nosgnor a fussa onorà, cola condana a mòrt a l’ha pijass-la chiel, Gesù, al pòst ëd nojàutri. A l’é parèj ch’i podoma esse përdonà dai nòstri pëccà.  Ël pressi ‘d nòst përdon a l’avìa da esse pagà e a l’ha falo Chiel për nojàutri. Se ti’t veules esse përdonà e butà a pòst dëdnans a Nosgnor, it l’has da fé apel a lòn ch’a l’ha realisà ‘l Salvator Gesù Crist. Gnun përdon a bon mërcà, e col pressi motobin àut i lo podoma nen paghelo nojàutri, gnanca na part. Vardé sì përchà l’euvra dël Salvator Gesù Crist a l’é essensial. Fomse gnun-e ilusion ch’a-i sìa n’àutra stra. A-i é nen.

Ij cristian ëd la sità ‘d Colòsse - e nojàutri s’i soma tanme lor - a peudo donca con gòj valèisse ëd tut lòn ch’a-i serv për na vita pien-a e con ëd mire eterne: as treuva ant ël Crist, ch’a l’é sò Signor e Salvator. L’istess a l’ha 'd validità e ‘d fòrsa ancheuj. Përchè? Pròpi për chi ch’a l’é Gesù: gnun d’àutri an ësto mond a peul esse l’istess che Chiel. A lo buta an evidensa l’Apòstol ant lòn ch’a scriv ant la continuassion.

La primassìa 'd Crist

1. Crist a l’é la presensa ‘d Dé an tra ‘d nojàutri. “Crist a l'é l'imàgine ch'as vëd ëd ël Dé ch'as vëd nen. Chiel a l'era present ancora prima che tut a fussa creà e a l'ha la primassìa an su tuta la creassion” (15); “Përchè a l'é piasuje al Pare ch'ant Chiel a-i fussa tuta Soa pienëssa” (19).

La creatura uman-a a l’é slontanasse da Nosgnor e Chiel a l’ha bandonala. Ël sens ëd lontanansa o fin-a d’assensa, ëd mancansa ‘d Nosgnor che tanti a sento a l’é për lor sensa dubi na realità, i disoma nen che për lor a sia nen parèj.  Ant ël Crist, contut, e quand che Soa Paròla a l’é nunsià, Nosgnor as rend present e as avzin-a a le creature uman-e an tuta Soa pienëssa, A son beat coj che a l’arconòsso e da Chiel a son arcuperà e arsanà. Che grassia maravijosa!

2. Crist a l’é ‘l mojen dla creassion. “...përché për Chiel Nosgnor Dé a l'ha creà tut lòn ch'a-i é ant ij domìni dël cel e an sla tera. Chiel a l'ha fàit tut lòn ch'i vëduma e lòn ch' i vëdoma nen - tanme ij tròno, ij regn, ij dominator e j'autorità dël mond invisibil. Tut a l'é stàit creà da Chiel e për Chiel” (16). Ël Crist a l’é diciarà ambelessi esse la sorgiss, l’origin ëd tut lòn ch’a l’é stàit creà. Pròpi coma che ‘ll Crist a l’é l’agent dla creassion, Chiel a l’é ‘dcò l’agent, ël procurator, ëd la neuva creassion, l’argenerassion ëspiritual e moral ëd coj ch’as fido a Chiel, coj che Gesù a-j riscata. Un cambiament ver e génit dla condission uman-a i lo podoma e i l’oma da trovelo mach an Chiel. Che dinàmica maravijosa costa-sì a l’é! Gesù Crist a l’é ‘l but e ‘l mojen ëd tut!

3. Crist a l’ha da avèj la primassìa. “Chiel a esistìa prima 'd tut ël rest e ten ansema tuta la creassion” (17). Ël Crist a l’é nen mach ël prim, a esistìa prima ‘d tut ël rest, ma a l’ha da avèj la primassìa, la precedensa an sù ògni còsa, përchè ch’a l’é Chiel ch’a ten ansema tut për bin. Për quajdun ël Crist a sta mach ai màrgin ëd soa vita, ma Chiel a mérita d’avèj la precedensa, la priorità, ël prim pòst. Gesù Crist a l’ha ‘l drit ëd precedensa an nòstra vita s’i comprendomna chi ch’a l’é Chiel e s’i lo confessoma coma nòst Signor e Salvator. A chiel sia tut l’onor e la glòria!

4. Crist a l’é ‘l cap dla Cesa. “Crist a l'é 'dcò 'l cap ëd la Cesa, ch'a l'é Sò còrp” (18a). La Cesa, la comunità dij dissépoj ëd Gesù, a l’é ‘l còrp dont Chiel a l’é la testa. Chiel a l’é ‘l sènter ëd comand, ëd coordinassion, ëd contròl e ‘d moviment ëd tute le atività dla gent ch’a-j aparten. Gesù a l’é testa o cap quand ch’a guida sò còrp për ël mojed ëd Soa paròla e Spirit. Costa funsion Chiel a la délega a gnun d’àutri. Mach a Chiel a sia onor e glòria!

5. Crist a l’é l’arsurression e la vita “Chiel a l'é 'l origin, ël prim-génit ëd coj ch'a 'rsussito dai mòrt. A l'é parèj che Chiel a l'ha da esse ël prim an tut” (18). Gesù a l’é stàit ël prim a esse arsussità dai mòrt con soa fòrsa medésima e a na vita d’inmortalità. Bele se d’àutri prima ‘d chiel a j’ero stàit arsussità e da Chiel, gnun a l’era stane a la mira dl’inmortalità. Ël senté dla vita, col ch’a men-a a la vita ch’a finiss mai, a l’ha manifestalo Chiel coma n’òm. Cola-lì a l’é la rason përchè a l’é la primissia ‘d coj ch’a son mòrt, la garansìa, la capara, l’antìcip dla’arsurression ch’a-i sarà ant l’avnì. Tuti coj ch’a son ij Sò, sò pòpol, a saran arsussità për sté an comunion con Chiel për sèmper ant la glòria. Dl’arsurression ël Crist a n’é la càusa e l’esempi. Gnun d’àutri al mond a l’ha avù costa esperiensa e a l’é soa garansìa.

6. Crist a l’é l’arconciliassion universal.  Gesù Crist, e sto-sì a l’é l’ùltim pensé, a l’è l’ùnich ch’a peussa arconcilié tute le còse: “Për sò mojen Nosgnor Dé a l'ha 'rconsilià tute le còse, sia cole ch'a son an sla tèra tant coma cole ch'a stan an cel, avend fàit la pas për ël sangh ëd Crist, versà an sla cros” (20). L’aspirassion a la conciliassion e a la pas a l’é ‘l seugn ëd tut ël mond. Tutun, ant un mond anté ch’a-i é sèmper ëd competission an tra ‘d podèj divers, la pas a la podrà garantì gnun. Arconciliassion e pas a l’é possibil quand che minca orgheuj a së sbassa e tuti as sogeto al legitim Signor, ël rè dij rè e ‘l Signor dij sgnor. Pas e armonìa a peudo esse trovà mach an Chiel e da Chiel a saran realisà. Che sia glòria a Chiel pës sèmper!

Conclusion

La magnificensa dël cél steilà i la podoma vëdde e selebré mach quand ch’as dëstisso ij ciàir artifissiaj dë sto mond e le nivole scure as dësperdo. Purtròp, nòstri euj a son costumasse e adatà a sté ant lë scur e ai ciàir artifissiaj. La lus e la magnificensa dël creà a peul esse s-ciarà e apresià mach quand ch’is dovertoma a la magnificensa ch’a stà dëdlà dël mond ëstrèit ch’i l’oma creasse. A-i é, contut, na magnificensa bin pì granda, cola dla santità ‘d Nosgnor, ch’a l’é ‘d sicur sbalucant për nòstri euj. Nosgnor, contut, an ven ancontra ant la përson-a ‘d Gesù ‘d Nasaret, xche Nosgnor Dé a l’ha stabililo coma Messìa e Salvator dël mond, l’ùnich. An andasenda dapress Gesù coma ‘d sò dissépoj, pian pian nòstra vita as duvertrà a lòn che gnanca i pensavo ch’a fussa possìbil. Nosgnor a veul delo anojàutri coma don ëd Soa grassia, përché an comunion con ël ciàir ëd Nosgnor i j’ero destinà coma creature uman-e.

I prego che Nosgnor a lo peuda arvelé ‘edò a ti ch’it ses stame dapress a sente fin-a a cost moment, përché ch’a l’é a la comunion con Chiel ch’at ciama e a la comunion con Chiel at rendrà adat. Coma ch’a scriv l’Apòstol: “Përchè Dè, ch'a l'ha dit che la lus a eclatèissa an su 'l top, a l'ha fàit che costa lus a splendèissa ant nòst cheur parèj ch'i podoma conòsse la glòria 'd Dé ch'as peul vëdd-se an sla facia  'd Gesù Crist” (2 Corint 4:6). Ch’a peuda esse parèj ëdcò për ti.

20 ‘d Novèmber 2016 - Crist ël Rè - Ùltima Dominica apress Pancòsta

Leture bibliche: Geremia 23:1-6;  Colossèis 1:11-20;  Luca 23:33-43

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! Tò volèj a l’é ‘d ristabilì tute le còse an Tò bin-amà Fieul, ël Rè dij rè e ‘l Signor dij Signor; Acòrdane, an Toa misericòrdia che ij pòpoj dla tèra, divis e ancadnà dal pëccà, a peudo essne liberà e mnà ansema sota Tò govern sovran ëd grassia; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

Chi ch’a son ij prim ator dla stòria dël mond? (Duminica 13/11/2016)

Somari. Chi ch’a son ij prim ator dla stòria dël mond? S’as varda bin, a son considerà ëd sòlit ij prim ator dla stòria dël mond cole fòrse o përsonagi che, an competission an tra ‘d lor as na contendo ‘l domini. A l’é sèmper ëstàit parèj da quand che j’uman a l’han chërdù ‘d gavèjla la sovranità da col ch’a la dëtniss legitima, visadì Nosgnor, Creator e Signor dël cél e dla tèra. A l’han mach otnù l’arzultà ëd ruinela, la tèra, Nosgnor, contut, a reclama cost mond, ch’a l’é ‘l Sò, për Chiel e për Soa gent - j’umij e ij pacìfich ch’a-j son sogetà e ch’a son, an efet, ij ver protagonista dla stòria. Sti-sì a son soens le vìtime dle lòte ‘d podèj ëd cost mond e a san ëd nen podèj avèj, coma ‘d fieuj ëd Nosgnor, na vita fàcil. A lo buta an evidensa ‘l test profètich dl’Evangeli ch’i consideroma ancheuj (Luca 21:5-9). Për ël pòpol ëd Nosgnor, a l’é ‘n test nen mach d’avertiment ma ‘dcò ‘d consolassion përchè, a varda pì anans, dëdlà dij sagrin dël dì d’ancheuj: a proclama la frema sovranità ‘d Nosgnor e ‘l compiment sicur dij sò propòsit.

La stòria del mond a peudria paragonesse a na tragedia (ëd ràir na comedia) ch’a l’é rapresentà ant un teàter. S’is ciamoma chi ch’a sio ij prim ator dël teàter dla stòria dël mond, la rispòsta i la trovoma ant ij lìber ch'a së studio a scòla e ant ij giornaj. Nen vera? Ëd sòlit, ij prim ator dla stòria dël mond a son cole fòrse o përsonagi (as podrìa dì ij papaver) che, an competission an tra ‘d lor (soens con prepotensa), as na contendo ‘l domini. Nosgnor, contut, a reclama cost mond, ch’a l’é ‘l Sò, për Chiel e për Soa gent. Tut lòn ch’a-i é a rëspond a lòn ch’a l’ha progetà da l’eternità e a l’ha soa lògica interna. Tut a rivrà al but che Chiel a l’ha stabilì, sensa gnun ch’a peussa feje d’impediment.

Nosgnor a l’ha sèmper avù un pòpol ch’a l’é ‘l sò. Soa gent a son j’umij e ij pacìfich ch’a-j son sogetà. A son lor, an efet, ij ver protagonista dla stòria, la Soa. Sti-sì, a l’é da armarchesse,. a son soens le vìtime nossente dle lòte ‘d podèj ëd cost mond. Lor a san bin ëd nen podèj avèj, parèj coma ch’a son, na vita fàcil an cost mond. A l’é pròpi përché as sogetan a gnun d’àutri signor che Gesù Crist, e ch’a son critich dij signor dë sto mond, ch’a son soens përseguità.

Tut sossì a l’é bin anlustrà da lòn ch’a dis Gesù ant l’Evangeli, quand ch’a fà la predission dla distrussion ëd Gerusalem ch’a sarìa rivaje ant l’ann 70. An ësto discurs Gesù a parla nen mach ëd lòn ch’a rivrà a Gerusalem e a sò templ, ma ‘dcò ëd la la sòrt ëd sò popol, ch’a avertiss dël privo ch’a-i van ancontra e a-j fà coragi con Soe promësse.

Lesoma sto tòch dl’Evangeli e peuj i faroma na quaj considerassion, vers për vers.

“Quejdun ëd sò dissépoj a parlava dël templ e ‘d coma ch’a fussa ornà ‘d bele pere e d’oferte votive. Ma Gesù a l’ha dit:  “Ëd tut lòn ch’i varde, a vniran ij dì ch’a-i sarà lassà nen pera su pera ch’a sìa nen campà giù”. Antlora a l’han ciamaje: “Magister, quand l’é-lo, donca, che ste còse a l’han da rivé? E che segn a-i sarà-lo quand cole còse-lì a l’avran da rivé?”. E chiel a l’ha dije: “Pijeve varda ‘d nen esse dëstradà, përchè diversi a vniran a mè nòm an disand: ‘A l’é mi ch’i son ël Crist’ e ‘Ël temp a l’é rivà!”, ma chërdje nen, andeje nen dapress. Quand ch’i sentireve ‘d guère e d’arvire, sbaruveve nen, përchè a venta che cole còse a-i rivo anans, ma la fin a-i sarà nen tant prest”. Peui a l’ha giontà: “Na nassion as leverà contra n’àutra nassion, e un regn contra n’àutr regn. E a-i sarà dij gran taramòt daspërtut, ëd famin-a e ‘d pestilense an diversi pais, e a-i saran ëd fàit afros e ‘d gran segn ant ël cel. Ma anans ch’a-i rivo tute ste còse, av buteran le man adòss, e av përseguiteran. Iv rabasteran ant le sinagòghe e iv butran an përzon. Av mneran dëdnans a ‘d rè e a ‘d governator për càusa ‘d mè nòm. Cola-lì a sarà n’ocasion për rende testimoniansa ‘d vòstra fèj. Sagrineve nen ëd lòn ch’i l’avreve da rësponde, Mi medésim iv darai n’eloquensa e na saviëssa che gnun ëd vòstri aversari a saran bon ëd resistje o ‘d parleje contra. I sareve ‘dcò bandonà da vòst pare e da vòstra mare, e da vòsti frej, e da vòsti parent, e da vòsti amis; e a na faran meuire diversi an tra ‘d voi. I sareve an òdio a tuti për càusa ‘d mè nòm. Contut, gnanca ‘n cavèj ëd vòsta testa a sarà perdù. Con vòsta përseveransa i salvreve vòstra vita” (Luca 21:5-19).

L’episòdi a comensa con ij dissépoj ëd Gesù ch’a armarco con d’amirassion e d’orgheuj coma ch’a l’era bel ël Templ ëd Gerusalem. “Quejdun ëd sò dissépoj a parlava dël templ e ‘d coma ch’a fussa ornà ‘d bele pere e d’oferte votive” (5). Gesù, contut “a campa d’eva an sël feugh” ëd tanta esaltassion:  “Ma Gesù a l’ha dit: “Ëd tut lòn ch’i varde, a vniran ij dì ch’a-i sarà lassà nen pera su pera ch’a sìa nen campà giù” (6).

1. Fideve nen a ‘d pere. Ël templ ëd Gerusalem a l’era un fabricà grandios dedicà a Nosgnor, ël Dé ver e viv ch’a l’avìa fàit d’Israel sò pòpol sernù. Ël dover d’Israel a l’era d’esse testimoniansa al mond ëd fidelità a Nosgnor e a sò volèj arvelà. Për j’israelita, ël templ ëd Gerusalem a l’era simbol ëd la presensa ‘d Nosgnor an mes a lor e dla certëssa ‘d Soe benedission, cole che Chiel a l’avìa garantije quand ch’a l’avìa stabilì Soa aleansa con lor. Cole benedission, contut, a j’ero condissionà da soa fidelità ‘d lor ai Sò propòsit. Për lòn, ël templ a podìa nen esse considerà an chiel istess na garansìa, n’assicurassion. J’antich profeta tanme Geremìa a l’avìo bin avertije nen mach dla possibilità ‘d perde col bel templ ch’a l’era sò orgheuj ëd lor, ma d’esse fin-a dispossessà ‘d soa tèra e dësbergiairà për ël mond. A l’era già capitaje tant temp anans për l’infedeltà e ‘l tradiment ch’a l’avìo manifestà. A l’avìo, contut. ancora nen amprendù la lession. Gesù a fà ambelessì la predission che ‘l templ ëd Gerusalem a sarìa stàit torna dëstrùì e ‘l pòpol d’Israel dësperdù për ël mond. La gran massa dij Giudé e soe autorità a j’ero arfudasse d’arconòsse Gesù coma ‘l Messìa promess e mancà ‘d paròla anvers a Nosgnor. Ël decret ëd Nosgnor a l’avrìa realisasse. Chiel a schersa nen: lòn ch’a dis a lo fà, e sensa gnun “éh, già, ma e però”.  Ël Templ a l’era tanme ‘n sacrament dla presensa ‘d Nosgnor, ma a podìa nen esse na garansìa sensa che lor a portèisso anans, fedej, il propòsit ëd Nosgnor. Ëd conseguense negative i l’oma da spetèje ‘dcò nojàutri s’i soma nen lòn ch’i dovrìo esse, conseguense che Nosgnor a l’ha bin precisà. Gesù a lo buta an ciàir.

2. Na tragedia voltà an benedission. Sicur, coj aveniment a sarìo stàit na tragedia, ma ij dissépoj ëd Gesù a l’avìo da considereje ëd na manera pì amplia. A l’avìo da comprende bin la rason ëd coj aveniment. An efet, për decret ëd Nosgnor, d’aveniment coma la dëstrussion ëd Gerusalem e ‘d sò Templ a sarìo rivà për na rason dobia: ël giudissi ‘d condan-a contra Israel e lë spantiament për ël mond dl’Evangeli cristian. L’istess a sarìa capità për la mòrt ëd Gesù Crist ans na cros: na tragedia, ma ‘d valor anfinì për la salvëssa ‘d coj ch’as confido an chiel. A dis la Paròla: “col òm ... an essend ëstàit tradì conforma ‘l propòsit predeterminà e precognission ëd Nosgnor, vojàutri i l’eve massalo ancioandlo a na cros për man ëd gent ch’a rispeta nen la lej ëd Dé” (At 2:23) ma: “An Chiel i l'oma la redension për Sò sangh, ël përdon dij nòstri pecà second le richësse 'd Sòa grassia” (Efesian 1:7).

3. Ëd segn premonitòri. Le conseguense negative dij pëccà a càpito nen a l’improvista, ëd còlp, coma s’a fussa na surprèisa. ma a son sèmper prevenù da ‘d marche, da ‘d segn premonitòri. Ij dissépoj ëd Gesù a lo savìo. A l’é për lòn ch’a-j ciamo a Gesù: “Magister, quand l’é-lo, donca, che ste còse a l’han da rivé? E che segn a-i sarà-lo quand cole còse a l’avran da rivé?” (7). Tanme le bestie a l’han la sensibilità, la përcession d’un teramòt ch’a l’é ‘n camin a rivé e i l’oma da scoteje, parèj nojàutri i l’oma da esse sensibij ai “segn dël temp” e dzurtut a j’avertiment ch’an dà Nosgnor ant soa Paròla e pijela an sël sério për pijene ‘d precaussion: a son savi coj ch’a lo fan.

4. Le marche a podrìo ‘dcò anganene. Contut, i l’oma ‘dcò d’avèj ëd disserniment, përché le marche, ij segn, a podrìo ‘dcò anganene. A l’é për lòn che Gesù a-j dis ëdcò: “E chiel a l’ha dije: “Pijeve varda ‘d nen esse dëstradà, përchè diversi a vniran a mè nòm an disand: ‘A l’é mi che son ël Crist’ e ‘Ël temp a l’é rivà!”, ma chërdje nen, andeje nen dapress. Quand ch’i sentireve ‘d guère e d’arvire, sbaruveve nen, përchè a venta che cole còse a-i rivo anans, ma la fin a-i sarà nen tant prest”.Peui a l’ha giontà: “Na nassion as leverà contra n’àutra nassion, e un regn contra n’àutr regn. E a-i sarà dij gran taramòt daspërtut, ëd famin-a e ‘d pestilense an diversi pais, e a-i saran ëd fàit afros e ‘d gran segn ant ël cel” (8-11).

Ancora ancheuj a capito d’aveniment naturaj, sociaj e polìtich ch’a buto an agitassion tanti ch’a-j dan da ment a d’ansidite predission da ‘d gent ch’a l’han la fama d’esse ‘d profeta. A peul desse ch’a parlo dla fin dël mond ch’a sarìa vzin-a a rivé. La fin ëd tute le còse, contut, a vnirà mach e ‘d manera esclusiva conforma la sequensa dj’aveniment ch’a son fortì da le Scriture Sante, e nen an n’àutra manera. Parèj, i l’oma gnun motiv d’esse an agitassion: i l’oma da conòsse le Scriture! Lòn ch’i l’oma da fé, contut, dàit che Gesù un bel dì a sarà d’artorn, coma ch’a l’ha promëttulo, a l’é d’ess-ne sèmper pront parèj che, quand ch’a vnirà, Chiel an trovrà coma che Chiel a veul, a l’euvra, coma ‘d gent ch’a viv ant la fiusa e ant l’ubidiensa a Soa Paròla. A l’é bin da disse, peui, che l’artorn ëd Gesù a ciaperà tuti ‘d surprèisa, visadì, a-i saran nen ëd marche, ëd segn premonitòri. La Bibia, an efet, a dis: “Ora, rësguard ai temp e a la sequensa 'd lòn ch'a l'ha da rivé, mè frej e seur, a l'é nen da bzògn ch' un av n'a scriva, përch' i seve bin che 'l Dì ‘d Nosgnor a vnirà coma 'n làder ëd neuit. Quand che la gent a dirà: "I vivoma 'n pas e sicurëssa!" antlora la ruina a-j pijerà a l'improvista com' ij dolor ëd na pajolanta, e a l'é sicur ch'a la podran nen schivié. Ma voi, frej e seur, i seve nen ant ël top, parèj che col dì-là iv pija a l'improvista coma 'n làder, përchè voi i seve fieuj 'd la lus e fieuj dël dì. I soma nen ëd la neuit né dël top. Noi i l’oma nen deurme coma j'àutri, ma vijé e sté sòbri. Coj ch'a deurmo, a deurmo 'd neuit, e coj ch'as ancioco, as ancioco 'd neuit” (1 Tessalonian 5:1-6).

5. Ëd përsecussion inevitabij. N’àutra predission che Gesù a fà ambelessì a l’é cola dle përsecussion ch’a patiran ij dissépoj ëd Gesù, ij cristian. A dis: “Ma anans ch’a-i rivo tute ste còse, av buteran le man adòss, e av përseguiteran. Iv rabasteran ant le sinagòghe e iv butran an përzon. Av mneran dëdnans a ‘d rè e a ‘d governator për càusa ‘d mè nòm. (...)  I sareve ‘dcò bandonà da vòsti pare e da vòstre mare, e da vòsti frej, e da vòsti parent, e da vòsti amis; e a na faran meuire diversi an tra ‘d voi. I sareve an òdio a tuti për càusa ‘d mè nòm” (12,16).

L’arferiment ch’a fà a l’é nen mach j’aveniment dël temp ëd Gesù, ma la situassion ch’a-j van ancontra sèmper tuti coj ch’a son fedej a Gesù coma ‘l sò Signor ëd lor. Purtròp, a peul nen esse divers, përchè ‘l mond a l’ha an ghignon Nosgnor e la vrità, e a peul nen toleré ‘d gent ch’as sogeta nen ai fàuss signor ëd cost mond, ch’a vorìo avèj ël podèj pien. Darera ëd lor, stërmà, a-i é peuj ël nemis për ecelensa ‘d Nosgnor, Sàtana, ch’a vorìa chiel esse ‘l dé dj’uman. Ij cristian fedej a avran da soporté - a dis Gesù - për amor ëd Chiel e dla vrità, fin-a l’aversion e l’esclusion da part ëd soa famija ‘d lor e dj’amis, lòn ch’a l’é l pì malfé da soporté. Fin-a ancheuj, an tut ël mond, doemila agn apress la vnùa ‘d Gesù an sla tèra, ij cristian a son përseguità da pì che an tùit j’àutri sécoj. Ij cristian, contut, as fan coragi, përchè sossì a l’é ‘dcò ël segn che l’artorn ëd Gesù a l’é davzin. A sarà Chiel ch’a-j rendrà giustissia e a-j darà d’arlass.

6. La përsecussion a l’é n’ocasion ëd testimoniansa. La përsecussion e ij patiment dij cristian, për amor ëd Gesù, a servirà nen për feje sté ciuto e chiet (coma ch’a vorìo ij sò përsecutor) ma a servirà për fé chërse la fòrsa ‘d soa testimoniansa midèma. Gesù a dis: “Cola-lì a sarà n’ocasion për rende testimoniansa ‘d vòstra fèj” (13). A l’é la testimoniansa a la vrità ant un mond ëd busiardarie!
“Lòn ch’i avròma da dì ai nòstri përsecutor?” a-j ciamo a Gesù. E chiel a-j rëspond: “Sagrineve nen ëd lòn ch’i l’avreve da rësponde, Mi medésim iv darà n’eloquensa e na saviëssa che gnun ëd vòstri aversari a saran bon ëd resistje o ‘d parleje contra” (14-15). Gesù an dà la promëssa ch’a sarà lë Spirit Sant medésim a buteje an boca le paròle e la sapiensa ch’a l’avran da manca per deje glòria e dësvergonié j’aversari’d lor. A dëscheurveran coma la testimoniansa che parèj a daran a sia fòrta e che gnun a podrà arzistla - coma dimostra la stòria dla cesa antica e dij martir.

7. A-i son ëd pressiose promësse. A la fin, i trovoma ant lòn che Gesù a dis ambelessì, ëd promësse pressiose. A dis:“Contut, gnanca ‘n cavèj ëd vòsta testa a sarà perdù” e “Con vòsta përseveransa i salvreve vòstra vita” (18,19). La prima promëssa a l’ha nen da esse comprèisa ant ël sens che ai dissépoj ëd Crist a-j capiterà mai gnente 'd mal - përchè tanti, an efet, a l'han faje patì 'd maniera afrosa e a son ëstàit massà. Ant ël contest, a l'é vera che ij cristian, avertì da la profëssia 'd Gesù, a son riussì a scapé anans che ij Roman a dëstruisso Gerusalem e a massèisso la pì part dij sò abitant. An general, contut, ël cristian a peul esse sicur che Nosgnor a-i conced fòrsa, passiensa, consolassion e n’arcompensa: ij don ëd la providensa, ansema a la vita eterna an Crist, a-i fà nen lòn ch'a-j càpita an cost mond! Gesù ambelessì a parla ‘d përdission. ëd gent perdùa: e bin, lor, për grassia ‘d Nosgnor, a lo saran nen. La sconda promëssa,“Con vòsta përseveransa i salvreve vòstra vita”, a veul dì che Nosgnor a-j acòrda ‘l don ëd la përseveransa, d’arsziste fin-a a la fin, ëd nen arneghé Nosgnor - e perdse për la strà, ëd marcé an sël senté dla vita cristian-a e ‘d rivé fin-a al traguard, l’ariv.

Conclusion

Ancheuj i l’oma considerà ‘l discors profètich che Gesù a fà ai sò dissépoj a propòsit ëd la dëstrussion dël templ ëd Gerusalem, orgheuj dël pòpol d’Israel e ‘l dësbergiairament dij cristian che, avertì dë scapé anans a coj fàit, a l’avrìo spantià ‘l messagi dl’Evangeli për ël mond. A l’era na tragedia che Nosgnor a l’avrìa cambiala ant na benedission. L’istess, la mòrt ëd Gesù Crist an sla cros, a sarìa nen ëstàita la dërota, la dësfàita dël moviment cristian, ma la fondassion medésima ëd la salvëssa eterna ‘d tuti coj ch’a l’avrìo fidasse a Chiel. Vera, esse cristian con coerensa a l’ha d’amplicassion ch’a peudrìo esse bin dzagreàbil, ma a mérita la pen-a, ma, coma ch’a dis Gesù: “Ma che profit a farà-lo mai col òm ch’a vagna tut ël mond ma peuj ch’a perd l’ànima? O còsa podrà mai l’òm dé an cambi ‘d soa ànima?” (Maté 16:26).

Ij përsonagi dla granda rapresentassion dla stòria d’ës mond a saran tòst dësmentià, ma coj ch’a son ëscrit ant ël lìber dla vita ‘d Nosgnor a saràn mai dëscancelà, përchè, për la grassia ch’a l’é stàita dàita an Gesù Crist, a son ëd gent ch’a apartniss a Chiel për sémper. É-lo che vòst nòm a l’é marcà an sël lìber dla vita ëd Gesù Crist?

13 ‘d Novèmber 2016 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 26 

Test da lese: Isaia 65:17-25;  2 Tessalonian 3:6-13; Luca 21:5-19

Orassion: Nosgnor benedet! Chi’it l’has fàit che tute le Scriture Sante a sio scrite për dotrinene; acòrdane ‘d scuteje, lesje, marcheje, amprendje, e digerije ant l’interior, për ch’i peussa ambrassé e tense strèit a la beata speransa dla vita eterna che Ti ‘t l’has dane an nòst Salvator Gesù Crist; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sul Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

Chi ch’a sara trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt? (Duminica 6/11/2016)

Për tanta gent dël dì d’ancheuj a-i é gnun-a d’àutra realità che cola ‘d cost mond. A diso o a penso che lòn ch’as ciama ‘l dëdlà, “l’àutr mond”, a sìa mach n’ilusion, na fantasìa, na consolassion a bon mërcà; che quand ch’as meuir a-i resta pì gnente, mach l’arcòrd ëd coj ch’an dzurvivo e ch’an vorìo bin. Nen chërde al dëdlà, contut, a l’é nen mach un fenòmeno modern, ma a-i era ‘dcò ai temp ëd Gesù. Ant l’episòdi dl’evangel ch’i consideroma ancheuj (Luca 20:27-38) Gesù a rëspond a ‘d gent che a arfudava la dotrin-a dl’arsurression dij mòrt e d’un dëdlà e che për lòn a lo contestava. Cos é-lo che Gesù a-j rëspond? I trovroma coma Gesù a deurba ‘dcò për nojàutri ëd prospetive amplie an sl’esistensa, ëd prospetive ch’a peudo cambié nòst present e nòst avnì.

Sta vita-sì, é-lo tut lòn ch’i l’oma?

Për tanta gent dël dì d’ancheuj a-i é gnun-a d’àutra realità che cola ‘d cost mond. A diso o a penso che lòn ch’as ciama ‘l dëdlà, “l’àutr mond”, a sìa mach n’ilusion, na fantasìa, na consolassion a bon mërcà; che quand ch’as meuir a-i resta pì gnente, mach l’arcòrd ëd coj ch’an dzurvivo e ch’an vorìo bin. A diso che chërdje a sìa mach d’ampacc a gòde na vita pien-a e realisà ambelessì, e fin-a na distrassion dal compiment ëd nòstre responsabilità an cost mond. A diso ch’i dovoma aceté l’idèja dla mòrt coma la fin completa ‘d nòstra vita e ch’i l’oma mach da pensé a l’ardità ch’is lassoma dré e ch’a l’ha da esse ‘l pì possibil ëd pèis. A l’é për lòn che chi ch’a dis o a pensa parèj soens a arfuda “la religion” o ch’a pensa che la religion ’a sìa al màssim na manera për cissé a fé ‘l bin, për fé coragi, o për selebré ij moment dla vita o j’arcòrd. É-lo che vojàutri i pense ‘dcò parèj? A l’é na përsuasion che ancheuj a së spantia.

La fej cristian-a, contut, cola ch’a l’é fedel a lòn ch’a mostra ‘l Testament Neuv - ch’a l’é Paròla ‘d Nosgnor - a l’ha na vision amplia e bin echilibrà dl’esistensa: a dà ‘d valor a la vita d’ancheuj për vivla bin con amor e giustissia, conform a la volontà ‘d Nosgnor, e a varda con susta ‘d podèj intré, grassie al Salvator Gesù Crist, ant ant na dimension diversa dl’esistensa an pien-a comunion con Nosgnor quand ch’a sarà terminà nòst temp an sla tera. Lolì a l’é lòn ch’an mostra Nosgnor Gesù Crist, ch’a l’é arsussità dai mòrt, “ël prim an tra tanti frej”. A l’é pròpi l’arsurression, l’euvra e le sicure promësse ‘d Gesù ch’an dan la fòrsa, lë slans e la motivassion tant ëd vive bin che ‘d meuire bin, përchè ch’a l’é Chiel ch’a l’é ‘l sens ùltim ëd nòstra esistensa, n’esistensa ch’a finiss nen ant la dimension ch’i la vivoma ancheuj. Ël destin ch’i l’oma coma d’uman a l’é nen ëd terminé an póer e dësparì, ma, conform a lòn ch’an dis ciàir Nosgnor, a l’é vive con Chiel e për Chiel la vita che për nojàutri Chiel a l’ha vorsù fin dal prinsipi ëd nòstra creassion. S’i arfusoma cost destin-sì, ël nòst a sarà bin d’àutr e nen lòn ch’i chërdoma...

Nen chërde al dëdlà, contut, a l’é nen mach un fenòmeno ëd nòstra “modernità”, ma a-i era ‘dcò ai temp ëd Gesù. Ant l’episòdi dl’evangel ch’i consideroma ancheuj, Gesù a rëspond a ‘d gent che, an efet, a arfudava la dotrin-a dl’arsurression dij mòrt e l’esistensa d’un dëdlà, e che për lòn a lo contestava fòrt. A pensavo che la dotrin-a dl’arsurression a l’avèissa gnun sens, e për dimostrèjlo a-j buto dëdnans un cas ch’a pensavo che chiel a podèissa nen arzolve. Scuté:

“Peui quajdun dij saducé, ch’a nego ‘d pianta l’arsurression, a son avzinasse e a l’han proponuje costa dificoltà: “Magìster, Mosè a l’ha lassane për ëscrit che se ‘l frel ëd quajdun a l’é mòrt avend na fomna, e ch’a sia mòrt sensa masnà, sò frel a pija soa fomna e ch’a daga ‘d masnà a sò frel. Ora a-i é staje set frej, dont ël pì vej a l’ha pijà na fomna, e a l’é mòrt sensa avèjne ‘d masnà. E ‘l second a l’ha pijala e a l’é mòrt ëdcò chiel sensa avèj ëd masnà. Peui ël ters a l’ha pijala, e parèj tùit ij set; e a son mòrt sensa lassé na quaj masnà. A la fin, apress ëd tuti lor, la fomna a l’é ‘dcò mòrta. Parèj, donca, quand ch’a sarà ‘l temp dl’arsurression, ëd chi, tra coj set, chila a na sarà la fomna?”. E Gesù a l’ha rësponduje: “A l’é coj ch’a vivo an cost mond-sì ch’as marido. Tutun, coj ch’a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt, lor a pijeran nì fomna nì marì, përchè a podran pa pì meuire, dagià ch’a saran parèj dj’àngej, e ch’a son fieuj ëd Nosgnor. Ora, ch’ij mòrt a arsussito, Mosè medésim al l’ha falo vëdde davzin al busson afoà, quand che chiel a ciama Nosgnor: ël Dé d’Abraham, e ‘l Dé d’Isàch, e ‘l Dé ‘d Giacòb. Ora, Nosgnor a l’é nen ël Dé dij mòrt, ma d coj ch’a son viv, përchè tùit a vivo grassie a chiel”. E quajdun dij magìster ëd la Lej a l’ha dije: “Magister, tl’has rëspondù bin”. E gnun a l’ha pì nen ancalasse a feje ‘d chestion” (Luca 20:27-39).

Col ch’a l’era-lo l’eror dij Saducé? A l’era che lor a consideravo le  còse, la realità dë sto mond (an col cas-lì ël matrimòni), parèj ch’i lo conossoma ancheuj, coma s’a fussa quajcòsa d’assolut, ch’a peul nen esse divers. Vera, ël matrimòni, l’aleansa ‘d vita an tra n’òm e na fomna, a l’é n’istitussion ch’a l’ha stabilìa Nosgnor, ch’a l’ha ‘d bu precis, ch’a deuv esse onorà, goernà e arsanà quand ch’a l’é an crisi, ma ‘l matrimòni a riguarda mach la vita an ësto mond.  A sarà nen l’istess ant ël mond ch’a vnirà. Ant na diversa manera d’esiste, cola ch’a riguarda “ël dòpo”, ël matrimòni (e motobin d’àutre còse) a sarà pi nen da manca. Ij Saducé a l’avìo da slarghé ij sò orisont ëd lor, a j’ero ‘d gent ëd prospetive limità, da la vista curta.

Sto-sì a l’é l’eror che ‘dcò a fan tanti ancheuj. A considero esse la nòrma lòn ch’a vëddo, lòn ch’a-i é ancheuj, ij fenòmeno d’ancheuj. An efet, la nòrma, lòn ch’a l’é da consideresse “normal”, ël criteri ‘d comparision, a l’ha da esse fòra da nojàutri - a l’ha da esse lòn che Nosgnor a l’ha arvelà, ij sò propòsit, ij sò proget dla creassion. Ancheuj tut a dëscad e a meuir, nojàutri comprèis. Tutun, la decadensa e la mòrt, a l’é nen l’ùltima paròla, “la nòrma”, përchè për nojàutri Nosgnor a l’ha progetà bin d’àutr. Nosgnor Dé a l’é ël Dé ch’a viv, ël Dé ch’a l’é vita e ch’a dà ‘d vita. Nosgnor a l’é nen ël Dé dla mòrt!

Ij Saducé a conossìo nen Nosgnor Dé coma ch’a chërdìo ‘d conòsslo - e a conossìo nen l’òm, la creatura uman-a. A tnisìo nen an considerassion coma che Nosgnor ’a l’avìa creà j’uman fin dal prinsipi, coma ch’a son dventà e coma ch’a l’avrio da esse. Ël destin dj’uman a l’era nen la mòrt, ma la vita. La mòrt a l’é l’arzultà dël pëccà, l’arzultà ‘d lòn ch’i soma slontanasse da Nosgnor. La mission ëd Gesù a l’é butene torna an comunion, an comunicassion con Nosgnor, e coj ch’arsòlvo ‘l problema dël pëccà grassie a l’euvra ‘d Gesù, as ancamin-o vers la vita, la vita ch’a finiss pì nen, cola dl’arsurression! Gesù a podìa nen esse ampërzonà, sarà ‘ndrinta, dla mòrt përchè Chiel a l’è n’òm an përfeta comunion con Nosgnor. A l’é për lòn ch’a l’avìa promëttù d’arsussité e ch’a l’é arsussità dai mòrt. L’istess destin a l’han tuti coj ch’as fido an Chiel: un destin d’arsurression a la vita ch’a finiss pì nen.

A fà gnun-a surprèisa che tanti a chërdo nen a ‘d prospetive ch’a van dëdlà ‘d lòn ch’i conossoma ancheuj! A son doe le rason për sossi. An prim leugh, i vivoma coma ant na scàtola sigilà: tant nòstri sens che l’arserca sientifica a peudo nen seurtne fòra - con ij nòstri mojen. I podoma nen conòsse lòn ch’a n’é fòra, dëdlà, da noi istess: i podoma mach avèjne d’intuission. An tra nojàutri e lòn ch’a-i é dëdlà a-i é coma ìn precipissi, n’abim. A lo dis Gesù medésim an la paràbola dlë sgnor e ‘d Lasàr, quand ch’a buta ‘n bòca a Abraam le paròle: “Pì ‘d lòn, a-i é ‘n gran abim an tra nojàutri e vojàutri, ëd manera che coj ch’a vorìo passé da sì a lì con vojàutri a peudo nen; nì da lì passé ansissì’” (Luca 16:26). I l’oma da manca ‘d n’arvelassion da l’estern ëd lòn ch’a j’é “là fòra”. A l’é ‘n pò coma cola stòria ch’a imagina doi binej ant la pansa ‘d soa mare ch’as ciamo: “A-i sarà ‘d vita apress la nàscita? È-lo ch’a-i è n’àutr mond fòra da sì?”.

An ëscond leugh, la përcession ch’i l’oma ‘d Nosgnor e dël trassendent a l’é oscurà da la testarda nòstra arvira e nemicissia contra ‘d Chiel. A l’é sossì ch’an rend dij nemis nen mach ëd Soa Përson-a, ma ‘dcò ‘d Soa Paròla d’arvelassion, e ch’a na rend  insensibil, frèid, dur, indiferent. A l’é lòn ch’a buta an evidensa l’Apostol quand ch’a scriv: “Iv diso, donca, e iv domando da part dël Signor, ëd comporteve pì nen coma ch'a fan ij pagan ch'a van mach dapress a 'd pensé ch'a l'han gnun valor.  Soa anteligensa 'd lor a l'é ant lë scur e a stan da leugn da la vita 'd Dé an càusa dla durëssa 'd sò cheur ch' a-j mantniss ant la gnoransa. Insensìbil coma ch'a son, a l'han dasse al libertinagi fin-a al pont ëd comëtte sensa fren d'ògni sòrt ëd saloparìa. Vojàutri, contut, a l'é nen sossì ch'i l'eve amprendù dal Crist” (Efesin 4:17-20).

Lòn che nojàutri i vëddoma nen o ch’i vorsoma nen vëdde, a l’é Nosgnor Gesù Crist ch’an n’ha arvelalo quand che - i podrìo dì - a l’ha campà giù na part dël mur ch’an sara an nòstra “përzon cognitiva” për intrene e fene conòsse Nosgnor e ‘l “dëdlà”; coma che Chiel a dis: “për motiv ch'i son sortì da Dé e ch'i ven-o da Chiel. I son pa vnù për mè cont: a l'é Chiel ch'a l'ha mandame” (Gioann 8:42). A-i é gnun mej che Gesù ch’a l’abia conossù diret Nosgnor e ch’an peussa dëspieghenlo. A l’ha falo e peui a l’é artornà an cola dimension da ‘ndoa ch’a l’é vnù. Ambelessì a l’ha riscatà d’òm e ‘d fomne  - e a lo fa ancora ancheuj për ël mojen dl’Evangel - ch’as fido ‘d chiel, ch’a-j van dapress e ch’a-j porterà con chiel ant cola dimension. Gesù a-j giuta a pensé an n’àutra manera, a dovré d’ categorie diverse da cole ‘d cost mond, a slarghé le prospetive. Nojàutri i l’oma na vision tròp limità, i l’oma la vista curta. I l’oma da slarghela, i l’oma da cambié ‘d sana pianta!

Chi ch’a son cole përson-e che Gesù Crist a-j deurb j’euj e a-j porterà con chiel “ant ël dëdlà”? A lo dis chiel pròpi an ël test d’ancheuj: “Coj ch’a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt - lor a pijeran nì fomna nì marì, përchè a podran pa pì meuire, dagià ch’a saran parèj dj’àngej, e ch’a son fieuj ëd Nosgnor”.

An efet, a-i é an cost mond doe categorìe ‘d përson-e ch’a son armarcà da le paròle ‘d Gesù ch’i trovoma ambelessì: “ij fieuj ëd cost mond” e “ij fieuj dl’arsurression”, ij fieuj ëd Nosgnor. Ij prim a son coj ch’a son ampërzonà ant le categorìe ‘d ës mond-sì e ch’a vëddo nen pì anans; jë scond a son coj ch’a arsèivo la grassia dla salvëssa an Gesù Crist, coj ch’a na son liberà, da costa përzon, për l’euvra ‘d Gesù Crist. Coma ch’a dis l’Apòstol: “...përchè, coma i l'hai dive sovens e adèss iv diso torna con ëd larme, a son tanti coj ch'a vivo da nemis ëd la cros dël Crist. La fin ëd coj-lì a sarà la perdission. A l'han për sò Dé la pansa. As vanto 'd lòn ch'a dovrìa pitòst esse soa onta e a penso mach a le còse dla tèra. Nòstra sitadinansa, nopà, a l'é an cél e d' ansilà i spetoma 'dcò 'n Salvator: ël Signor Gesù Crist. Chiel a cambierà ‘l còrp ëd nòstra umiliassion e a lo rendrà conform a Sò còrp glorios, pr’ ël mojen ëd cola potensa che Chiel a dovra për sogetesse tute le còse” (Filipéis 3:18-21).

Nen tuti a saran trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ant l’arsurression dij mòrt. A-i sarà na giusta discriminassion!

La domanda da fesse, contut, a l’é chi ch’a sarà-lo trovà degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà, dait ch’i soma tuti ëd malfator, d’arviros, dij nemis ëd Nosgnor, condanà a resté “an përzon” da la giustissia ‘d Nosgnor? Ò bela! Ma coj ch’arsèivo la grassia dla liberassion, dla salvëssa, da la benevolensa dël Ré dij rè. Sens’ avèjne ‘d mérit, a-i son ëd malfator tanme nojàutri ch’i lo soma tuti, e ch’a arsèivo la grassia dla salvëssa.

Pensé a lòn ch’a l’era capità anans che Gesù a meuirèissa an sla cros. Gesù a l’era stane anciodà ansema a doi àutri, ch’a j’ero ‘d malfator, e ch’a l’ero stàit ëdcò mnà an cola ocasion për feje meuire ansema a Gesù. Visevne ‘d la stòria? “E un dij malfator ch’a l’ero pendù a lo ingiuriava disand: “Se ti ‘t ses ël Crist, salv-te da ti midem, e nojàutri con ti. Ma l’àutr malfator, pijand la paròla, a lo rimprociava fòrt, disandje: “L’has-to gnanca ‘n pò ‘d timor ëd Nosgnor, tì ch’it patisse l’istessa pen-a? A l’é con giusta rason che nojàutri i soma ambelessì, përchè bin i meritoma sti patiment për motiv dël mal ch’i l’oma fàit, ma stossì a l’ha fàit gnente ch’a dovèissa nen fé”. Peuj a l’ha dit a Gesù: “Gesù, arcòrdte ‘d mì quand ch’it rivras an tò Regn”. E Gesù a l’ha dije: “An vrità it diso, che ancheuj it saras ansem a mi an paradis” (Luca 23:39-43).

A-i ero doi malfator, doi criminaj, ma mach a un ëd lor Gesù a-j dis: “Ancheuj it saras ansem a mi an paradis”. Col malfator a sarìa stàit purificà dai sò pëccà e rendù  degn ëd pijé part dël mond ch’a vnirà e ch’a l’é present ant na diversa dimension dlë spassi e dël temp. Soa vita a l’era nen ëstàita diferenta da l’àutr malfator e as meritava gnun-a atension. Còs é-lo ch’a l’era rivà? Che col malfator a l’era dësvijasse a la vrità: a l’avìa arconossù la giustissia ‘d soa condan-a, a l’avìa nen arvirass-ne e a l’avìa arconossù Gesù Crist, nossent, coma ‘l Salvator. A l’avìa ciamà la grassia ‘d podèj intré ant ël regn ëd Nosgnor, ël paradis, e con ëd pentiment e ‘d fej a l’ha arseivula, bele ant j’ùltim moment ëd soa vita! A l’era stàit tocà da la grassia ‘d Nosgnor! Gnun-a euvra meritòria, gnun-e sirimònie, gnun-a pretèisa. A podìa gnanca slonghé soa man, përchè ch’a j’era fissà a la cros. Con ël pòch fià ch’a-j restava a l’ha arconossù la giustissia ‘d soa condan-a e che Gesù a l’é ‘l Signor e ‘l Salvator. A l’avìa bandonà la testardaria, l’orgheuj e le bëstëmmie che sò compagn a l’avìa nen arnunsiaje gnanca an pendenda da na cros - e a l’é stàit salvà. A l’ùltim moment! Nojàutri, ch’i soma ‘dcò ‘d malfator dëdnans a Nosgnor, é-lo ch’i lo arconossoma, o ...som-ne dispòst a ‘ndé a përdission ma nen a ‘rnunsié a nòst orgheuj - gnanca mòrt? A l’é sossì ch’a fà la diferensa, ch’a l’é “ël discriminant” an tra “ij fieuj ëd cost mond” e “ij fieuj ëd Nosgnor”.

An ësto mond pien ëd gent arvirosa a Nosgnor e nemisa dij sò giust ordinament, gnun ëd nojàutri a méritrìa la minima considerassiom da part ëd Nosgnor - mach soa giusta condan-a. Ëdcò ‘l pì cit dij nòstri pëccà,an efet, a l’é tanme na spussa, na fiàira afrosa ch’a dà ‘d nàusia - dëdnans a Nosgnor - n’ofèisa, n’insolensa - për Soa majestà e santità.

Cola ch’a sarà-la toa rispòsta dëdnans a la përson-a ‘d Gesù Crist ch’a l’é vnù për dovertene j’euj, për slarghé nòstre prospetive, per ristabilì nòstra vita guastà dal pëccà a sò destin ëd vita? Chiel a ha falo për ël mojen ëd soa vita, ‘d soa mòrt e ‘d soa arsurression. Seguitras-to a d’esse teston e orgojos, an avend pì car lë scur ëd toa borgnarìa e dla mòrt? Chërd nen che tut a sarà finì për ti al moment ëd toa mòrt. Se ti ‘t të ten-e nen bin strèit a Gesù da ancheuj, an giontand tò destin al sò, toa ànima a sarà perdùa për sèmper ant ël top pì afros. E gnanca fate gnun-e ilusion ch’a-i sio d’àutre speranse ch’a sio nen confortà da lòn ch’a dis ël Signor Gesù Crist, përchè chiel a conòss pì che qualsëssìa d’àutri coma ch’a stan le ròbe. A l'é motobin savi col ch’as fida ‘d chiel, la via. la vrità e la vita. I prego ch’a peussa esse parèj për ti ch’it l’has seguità a scoteme fin-a sì. Ch’a peussa esse la toa la benedission che l’Apòstol a scriv ant na soa litra:

“Frej e seur amà da Nosgnor! I l’oma sèmper da dije grassie a Dé për vojàutri, già che chiel a l’ha sernuve an tra ij prim për acordeve la salvëssa - na salvëssa ch’a l’é vnùa për ël mojen dlë Spirit ch’av rend sant e për la fej ant la vrità. Dé, për ël mojen dl’Evangeli ch’i l’oma nunsiave, a l’ha ciamave a possede la glòria ‘d Nosgnor Gesù Crist. Donca, frej e seur, tnive bin ferm e l’àbie da bon cont le dotrin-e ch’i l’oma mostrave ‘d përson-a e për litra. Ora, chiel istess Gesù Crist, ël Signor nòstr, e Dé, nòst Pare, ch’a l’ha vorsune bin e ch’a l’ha acordane, për soa grassia, na consolassion eterna e na bon-a speransa, ch’a confòrta vòstri cheur e ch’av rinfòrsa con d’ògni sòrt d’euvre bon-e e ‘d bon-e paròle” (2 Tessalonian 2:13-17).

6 ‘d Novèmber 2016 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 25

Test da lese: Agé 1:15b-2:9; Salm 145:1-5, 18-22; 98; 2 Tessaloniani 2:1-5, 13-17; Luca 20:27-38

Orassion: Nosgnor! Dont tò Fieul benedet a l’é vnùit an cost mond për dëstrùe j’euvre del diav e rendne fieuj ëd Dé e ardité dla vita eterna: Acòrdane che, con costa speransa, i peuda netiene tanme Chiel a l’é pur; a la mira che, quand Chiel artornrà con potensa e gran’ glòria, i peuda esse rendù tanme Chiel ant sò Regn etern e glorios; anté ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, on sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

“Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca” (30/10/2016)

Ant ël dì d’ancheuj soens as fan passé për cristian-e e “evangéliche” tante ideje che, an efet, a lo son nen, e la gent a-j chërd mach përchè ch’as pija nen la briga ‘d controlé s’a sìa parèj përdabon. A smijo a d’idèje cristian-e e a son còmode da chërdse, an rangio: a l’é për lòn ch’a angan-o.

Un-a ëd coste idèje a l’é che la salvëssa, visadì l’esse acetà e përdonà da Nosgnor, a sìa quajcòsa ch’as peul nen butesse an discussion përchè a la fin tùit a saran salvà. Ancheuj a l’é quajcòsa ch’as dà për ëscontà, quajcòsa “d’automàtich”, përchè Nosgnor - as dis - a l’è bon e misericordios anvers ëd tuti sensa ‘d distinsion. Tùti, a la fin, a saran salvà. É-lo vera? Beh, che Nosgnor a sìa bon e misericordios a l’é vera - la Bibia a lo dis ciàir - ma a l’é nen vera che Chiel a salva tuti sensa ‘d  distinsion! Nosgnor a salva da le conseguense eterne e da la maledission dël pëccà, an acordandje la grassia dla salvëssa, mach coj che chiel, sovran, a decid ëd dèjla, cola grassia, ch’a-j la conced. “Përchè a dis a Mosè: "I l'avraj compassion ëd col ch'i l'avraj compassion e i faraj misericòrdia ‘d col ch'i faraj misericòrdia" (Roman 9:15). E sossì a passa ëd necessità dal pentiment e da la fèj ant ël Salvator Gesù Crist. Tuti j’àutri, për càusa ‘d soa arvira ‘d lor e trasgression, a resto condanà coma che Chiel a l’ha stabilì autërtant ant Soa Lej, përchè Nosgnor a l’é ‘dcò giust - Nosgnor a l’é giustissia e nen mach amor. Pì ‘d lòn, la salvëssa, a l’é quajcòsa ch’a l’ha da esse arseivùa, ch’a l’ha da “intré an nòstra ca”, e sensa dubi, ch’a l’ha da vëddse ciàira an soe conseguense pràtiche, ij sò efet, visadì ant la condòta dla përson-a ch’a l’ha arseivula.

Sti prinsipi-sì, coj ch’i l’hai giusta mensionà, a treuvo amplia testimoniansa, na ciara evidensa, daspërtut an le Scriture Sante, coma ch’a l’é ‘l cas dl’episòdi evangelich ch’i lesoma e comentoma ancheuj, ch’a parla dël rescontr an tra Gesù e un përsonagi ch’as ciama Zaché.

Scotoma prima ‘d tut st’episòdi dël vangel, ch’as treuva ant ël capìtol disneuv ëd Luca, al prinsipi.

Gesù e Zaché. “Gesù a l’é intrà a Gerico e travërsava la sità. A-i era lì n’òm ch’as ciamava Zaché. A l’era ‘l cap dij gablé e a l’era në sgnor. A sercava ‘d vëdde chi ch’a l’era Gesù, ma a podìa nen an càusa a la pien-a ‘d gent ch’a-i era, përchè a l’era pcit dë statura. Antlora, për podèjlo vëdde, a l’é butasse a core anans për la vìa andova che Gesù a l’avìa da passé, e a l’é montà an sù n’erbo ‘d sicomor. Quand che Gesù a l’é rivà an col pòst ansilì, a l’ha vardà an sù, a l’ha vëddulo e a l’ha dije: “Zaché, cala giù sùbit, përchè ancheuj a venta che im fermo a toa ca!”. Zaché a l’é calà giù an pressa e a l’ha arseivulo con gran’ piasì. Lolì, contut, a l’é nen piasuje a la gent, ch’a mormorava e ch’a disìa che Gesù a l’era intrà ant la ca ‘d n’òm ëd cativa reputassion për logèje. Ma Zaché. drit dëdnans al Signor, a l’ha dije: “Varda, Signor, mi i dago la metà dij mè beni ai pòver, e s’i l’hai fàit ëd tòrt a quajdun an quajcòsa, i-j n’a rendo ‘d quat vòlte tant!”. E Gesù a l’ha dije: “Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca, përchè ‘dcò sto-sì a l’é fieul d’Abraam. Përchè ‘l Fieul ëd l’òm a l’é vnùit a serché e a salvé lòn ch’a l’era perdusse” (Luca 19:1-10).

La fama ‘d Gesù a l’era fasse bin granda ant ël temp ëd costa stòria. Daspërtut ch’as n’andasìa a s’assamblava na gran furfa mach për podèjlo vëdde, o për ij pì “fortunà” ch’a podìo avzinessje, për ciameje na quaj grassia. Gesù a l’era dventà nen mach la granda speransa dla gent ëd na nassion crasà, ma col ch’a savìa rësponde ai bzògn ësvarià ‘d coj ch’a-j s’aprociavo. Col dì-lì, an tra cola furfa antrigà ch’a spetava ‘d podèj vëdde Gesù, a-i era Zaché, ch’a fasìa ‘l gablé, visadì l’impiegà nominà ‘d cheuje le taje amponùe a la gent dai Roman, ch’a la fasìo da padron an Israel. Zaché a l’avìo tuti an ghignon përchè, ëd soa profession, chiel ëdcò as na profitava da sfacià an dësfraudand la gent e vnisend chiel sèmper pì sgnor. Zaché tuti a lo schiviavo ‘l pì possibil e a lo consideravo un tra ij pì pes pecator. A l’era n’òm ëd cativa arputassion. Contut, chiel, ant col dì-lì. a vorìa ‘dcò chiel vëdde Gesù. Mach na curiosità? A peul desse, - gnun a l’avrìa mai podù chërde che chiel a l’avrìa anteressasse “ëd religion”. Fòrse ch’a vorìa vëdde coma ch’a l’avèissa podù profitess-ne ‘dcò ‘d Gesù? I lo savoma nen, ma col Gesù, tant divers da coma ch’a l’era chiel, a l’intrigava. Zaché a l’era n’òm “realisà” dal punt ëd vista dë sto mond, ma a l’avìa ‘dcò chiel na cossiensa ch’a-j dava ‘d sens ëd colpa e, dzurtut, a l’avìa drinta “un veuid” che gnente e gnun a l’avrìa podù ampinilo, sedësnò Nosgnor. Zaché a l’avìa ‘d sòlit gnun ëscrùpoj moraj ant lòn ch’a fasìa, ma col Gesù, dont a l’avìa tant sentì parlé, a-j dasìa lë splin ëd lòn che chiel, Zaché, a l’avrìa podù esse e ch’a l’era pa. A-i era, ant col dì-lì, na gran massa ‘d gent ch’a vorìa vëdde Gesù e dàit che chiel, Zaché, a l’era pitòst cit dë statura, a savìa che a l’avrìa avù gnun-e speranse ‘d podèj vëdde Gesù mentre ch’a passava. Antlora, për podèjlo vëdde, a l’é butasse a core anans për la vìa andova che Gesù a l’avìa da passé, e a l’é montà ans n’erbo.

Gesù a riva anvironà da cola tanta gent e, an passand sota col erbo, as ferma, a leva j’euj e a ved lassù Zaché e a-j dis: “Zaché, cala giù sùbit, përchè ancheuj a venta che im fermo a toa ca!”. I peude bin imaginè la surprèisa, lë stupor, ëd Zaché, ch’a ven magara tut ross e ch’as ciama: “Ma coma ch’a fà col Gesù a conòss-me fin-a për nòm? I soma mai ancontrasse anans!”. Zaché a sa pròpi pì nen còsa disne. Antlora Zaché a cala giù an pressa e a lrsèiv Gesù con gran’ piasì a soa ca.

I peude ‘dcò imaginé la reassion dla gent, che ‘dcò a l’avria mai spetasse na ròba parèj.. “Gesù a conòss Zaché? Sa-lo nen lòn ch’a fà Zaché e dla catìva riputassion ch’a l’ha?”. Pura Gesù a-j n’anfà gnente ‘d lòn ch’a dis la gent, dle mormorassion ch’a j’ero surtìe da la gent  - ch’as rend nen cont ëd chi ch’a l’é Gesù e dzurtut ëd soa mission “ëd recùper”. Gesù a l’aceta ‘dcò l’arzigh ëd perde Soa istessa riputassion e a va a nunsié la salvëssa, la bon-a neuva dla grassia e dl’arneuv dla vita pròpi a Zaché, che ‘d sicur a l’avrìa nen meritass-lo. Përchè? Përchè, a l’è ciàir, Zaché a l’era un ëd coj pecator che Nosgnor Dé a l’avìa sernù da l’eternità d’acordeje la grassia dla salvëssa. Gesù, ch’a l’era Nosgnor Dé an ësto mond, a ciama Zaché a la salvëssa. A l’é na ciamada, na vocassion, d’efet, che gnente e gnun a la peul arziste e Zaché, a Gesù, a-j deurb ël cheur, a-j deurb soa ca. A ventava ch’a fussa parèj, përchè la salvëssa ‘d Zaché a l’era stàita stabilìa da l’eternità. Nosgnor a conòss precis ël nòm ëd coj che Chiel a sern.

Armarché coma la ciamada, la vocassion ëd Gesù a sia d’efet nen mach al prinsipi, ma ‘dcò dapress. An cola  ca, a-i riva quajcòsa dë strasordinari: a l’é intraje Gesù e ‘l cheur ëd Zaché, soa ànima, a l’é trasformà, arnovà, tant che apress s’avèj arseivù la grassia ‘d Gesù, cola trasformassion as dà a arconòsse, a l’ha n’efet. Ël test a dis: “Ma Zaché. drit dëdnans al Signor, a l’ha dije: “Varda, Signor, mi i dago la metà dij mè beni ai pòver, e s’i l’hai fàit ëd tòrt a quajdun an quajcòsa, i-j n’a rendo ‘d quat vòlte tant!”. Quand che la grassia a toca ‘l cheur ëd na përson-a tut a l’é trasformà, a resta pì nen l’istess d’anans. Zaché, da ambrojon e profitator ch’a l’era, a vniss n’òm neuv e a promet ëd fé la restitussion ëd tut lòn ch’a l’avìa trassà e fin-a paghene j’anteresse, ij dann! Strasordinari, nen vera? Éh, strasordinari, ma ‘dcò ordinari, përchè collì a l’é lòn ch’a càpita quand l’Evangel ëd Gesù Crist a l’é nunsià coma ch’as deuv. Nosgnor Dé a lo deuvra per trasformé la realità dë sto mond, ël cheur ëd col ch’a l’é stane tocà. L’Evangel ëd Gesù Crist a l’é nen ëd paròle veuide, ma la potensa ‘d Nosgnor per la salvëssa ëd tuti coj ch’as fido al Signor e al Salvator Gesù Crist.

Bela stòria, nen vera? Èh, a l’é na bela stòria, ansi, a l’é la bon-a neuva dl’Evangel, quajcòsa ch’a resta ‘dcò al dì d’anchej l’istess: l’istessa la sostansa, l’istessa la potensa, j’istess j’efet. Quand? Quand ch’a l’é nunsià fedel e nen slongà da l’eva ‘d tradission uman-e e d’ideologìe ch’a lo sfàusso, quand ch’a l’é nunsià precis coma ch’i lo arseivòma da la predicassion apostòlica ch’a ven a nojàutri ant l’Evangel.

L’istess che ant la stòria ‘d Zaché a podrìa bin rivé ancheuj, bele an cost moment-sì për ti ch’i më scotes ant ës messagi filmà o ch’i lese costa riflession. It podries bin esse ti, col Zaché dont it l’has sentine la stòria. It podrie bin esse ti col òm carià ‘d pecà coma i lo soma tuti, ch’a sent ël veuid ch’a l’ha an soa vita e che gnente e gnun a lo peul ampinì an ësto mond. I podries gnanca ti esse n’òm religios o na fomna religiosa. It podries mai avèj avù d’anteresse per lòn ch’a riguarda Gesù o l’Evangel, pura quajcòsa o quajdun at t’ha tirà, anciarmà, a sente parlé dël Salvator Gesù Crist. Antlora a podrìa bin esse Nosgnor ch’at ciama ancheuj përchè a sarìa bin possibil che ‘dcò ti a sia da conté an tra ‘d coj che - sens’ avejne ‘d mérit - Nosgnor Dé da l’eternità a l’ha sernù për arsèive la grassia dla salvëssa. It podries bin esse ti che Nosgnor a ciama ancheuj d’avzinesse a Gesù Crist con fèj për arsèive Sò përdon. Na trasformassion ëd tò cheur a l’é già comensà e as na seurtirà ‘d manere che mi i le conòsso nen e as darà a vëddse tanme ant ël cas ëd Zaché con ël propòsit ëd fé amenda dij tò pëccà.

Antlora as peudrà bin dì, ëdcò an tò cas, che Gesù a sclama: “Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca. Përchè ‘l Fieul ëd l’òm a l’é vnùit a serché e a salvé lòn ch’a l’era perdusse”. A l’é mè vòt e preghiera che la salvëssa, visadì la përson-a ‘d Gesù Crist, a intra ancheuj an toa ca, an toa vita, an tò cheur, e ch’a pòrta ‘d ‘d frut bondos coma ch’a l’ha avùne ant ël cas ëd Zaché, për la glòria ‘d Nosgnor.


Ancheuj la salvëssa a l’é intrà an costa ca... by paolo-castellina


Leture bìbliche dël lessionari - 30 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 26

Abacuch 1:1-4; 2:1-4; Salm 119:137-144; 2 Tessalonian 1:1-4, 11-12; Luca 19:1-10

Orassion: Nosgnor tut-potent e misericordios! A l’é mach për Tò don che Tò pòpol fedel at smon-a un servissi ver e laudàbil: Acòrda che nojàutri i peussa core sensa antrapesse për oten-e Toe promësse dël cél; për Gesù Crist, nèst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spiri Sant, un sol Dé, ora e për sèmper.

La paràbola dël farisé e dël gablé (23/10/2016)

Chi é-lo dij doi ch’a l’é seurtiss-ne giust dëdnans a Nosgnor? 

“Còsa 't chërde d'esse?” as dis a coj ch’as dan d’àrie, coj ch’a pretendo d’esse lòn ch’a son nen. A-i son ‘dcò dij proverbi colorìj che, a sto pròposit, a diso: “Chërde d’esse a caval e trovesse a pé”, o “Chërde d’esse la Regin-a ‘d Taitù”.

Ij vangej a conto ‘d na famosa paràbola ‘d Gesù ch’a l’ha për tìtol: “La paràbola dël farisé e dël gablé”. Lesomla, e peuj i faroma na quaj considerassion.

“Gesù a l’ha proponù n’àutra paràbola a certidun ch’a chërdìo d’esse giust e a meprisavo j’àutri: Doi òm a son montà al templ për preghé; un a l’era ‘n farisé e l’àutr un gablé. Ël farisé tenend-se da banda, a pregava an tra chiel ëd sta manera: ‘Nosgnor! It ringrassio ëd lòn ch’i son nen parèj dj’àutri, ch’a son ëd làder, ëd gent nen giusta e ch’a comëtto d’adulteri. Ëd sicur i son nen coma col gablé là giù an fond. Mi i faso digiun doi dì a la sman-a e i dago ‘l décim ëd tut lòn ch’i vanio o ciapo’. Tutun, ël gablé, tenend-se da leugn, a s’ancalava gnanca d’aussé j’euj anvers al cél, ma as dasìa ‘d bòte an slë stòmi disand: ‘Nosgnor! Përdonme, ch’i son un pecador’”. Iv diso ch’a l’é sto-sì, ël gablé, ch’a l’é tornass-ne a soa ca giustificà, pitòst che l’àutr; përchè chionque as eleva a sarà sbassà, e chionque as ësbassa a sarà elevà” (Luca 18:9-14).

Për comprende bin costa paràbola, ch’a l’ha ‘d rilevansa ‘dcò për ël dì d’ancheuj, a venta comprende chi ch’a j’ero antlora, ant ël temp ëd Gesù, cole categorìe ‘d gent ch’as ciamavo ij Farisé e ij gablé.

Ëd sòlit ancheuj i dovroma ‘l tèrmin “farisé” coma n’àutra paròla për “ipòcrita”, na përson-a ch’a dà a vëdd-se d’esse religiosa ma ch’a l’é fàussa, ch’a lo contradiss an sò comportament ëd minca dì; un bigòt, un bërlicabalustre ch’a pòrta mach na mascra ‘d religion. Ant ij vangej i vëdoma Gesù che për lòn soens a-j condanava. Contut, a l’era nen sèmpre parèj. Ant l’Israel dël prim sècol ij Farisé a j’ero na congregassion motobin rispetà dël Giudaism, ch’a l’avìo për sò bu ‘d lor d’esse motobin diligent an tùit ij dover che la fej ebràica a stabilìa, ëd fé l’ubidiensa ‘d manera meticolosa a tut lòn che Nosgnor a l’ha comandà e fin-a da pi ‘d lòn. Ij Farisé a j’ero ‘dcò dij savant ch’a studiavo la Lej arvelà ‘d Nosgnor e la tradission ebràica ‘d manera scrupolosa. A l’avìo dë scòle motobin apressià. Ij Farisé a vorìo përdabon “fé na diferensa”, esse diferent da la massa ‘d gent ch’a pija la religion an manera, disoma, “coma ch’a càpita”. Ij Farisé a j’ero ‘d përson-e “angagià”, ch’a vorìo esse série e fedej. An sossì a j’ero, sensa dubi, degn ëd làuda e da tanti antlora a j’ero fin-a invidià për soa determinassion ëd lor. A j’ero considerà “ij pì brav”.

A l’opòst, coj ch’a j’ero considrerà “ij catìv”, a j’ero “ij gablé”, coj che antlora a l’avìo l’incombensa ‘d cheuje le taje. Ël problema a l’era che Israel a l’era sota la dominassion dl’Imperi dij roman, dij foresté ch’a crasavo e sfrutavo j’israelita, sò teritori e soe arsorse con la fòrsa dj’arme. Ij gablé a j’ero d’Israelita ch’a l’ero butasse al servissi dla potensa roman-a e che për lor a cojìo le taje. Për lon a j’ero considerà dij traditor dla nassion ebràica. Tuti a-j j’avìo an ghignon nen mach për lon, ma përchè soens as na profitavo ‘dcò ‘d sò servissi ‘d lor për ampinisse le sacòcie, an ciamand a la gent da pì ‘d lòn ch’a l’avìo da ciameje. A l’era ‘d gent sensa gen-a, sensa scrùpoj dla moral, ch’a pensava mach a dventé rica a spèise dla povra gent. Dla religion, lor, a-j n’anfasìa bin pòch, bele se la vocassion dël pòpol ebràich a l’era ‘d serve Nosgnor Dé an dasend la testimoniansa d’essje fedej.

Ant la paràbola ‘d Gesù dël farisé e dël gablé i soma dëdnans a n’arvërsament: un farisé as dimostra cativ e ‘n gablé as dimostra bon. Lolì nen përchè a Gesù a-j piasìa fé ‘l Bastian contrari e dësfidé ‘l sens comun. A chiel a-j anteressava nen, o almanch nen sùbit, fé ‘d critica dla società e rasoné për categorìe sociaj. Gesù a andasìa bin pì ancreus ant le question ch’a son da tachesse, s’as veul arsòlve ij problema dla condission uman-a. Esse diligent e seri coma ch’a vorìo fé ij Farisé, Gesù a lo butava nen an question coma ‘n valor génit, e ‘d sicur la condòta dij tanti gablé a l’era da arprocésse.

Ant lòn che Gesù a conta ant Soa paràbola, col gablé a l’era trovasse ant na posission pì bon-a dël Farisé përchè ch’a l’avìa dëscheurvù la corussion ancreusa dël cheur ëd l’òm, ëd sò cheur, e lolì a l’avìa mnalo a ciamé a Nosgnor, a suplichelo, ch’a lo përdonèissa e ch’a lo arsanìssa. Ël Farisé, combin ch’a l’avèissa ‘d bon-e intension, a vëddìa nen la corussion ancreusa ëd sò cheur (ch’a l’era nen mèj ëd cola dël gablé) e, pijandse ‘n bàilo an soa vera situassion, as chërdìa d’esse n’òm giust, vantandse dl’oservansa ch’a fasìa ‘d régole esterior e comparisionandse a d’àutri.

Ël gablé a l’era rendusse cont dla corussion ëd sò cheur e a l’avìa suplicà Nosgnor ch’a lo rendèissa n’òm giust “da drinta”, e lolì a l’avrìa ancaminalo a dventé n’òm giust ëdcò “da fòra”. Ël Farisé as chërdìa d’esse n’òm giust “da fòra” anans d’esse rendù giust “da drinta”. Ël Farisé as chërdìa “a pòst”, ma a l’era nen “a pòst” përdabon, përchè “la giustissia”, “l’esse giust” dël cheur - lòn ch’a pì a conta - a l’é nen quajcòsa che l’òm a peussa rivene con ij sò sfòrs, con soa “bon-a volontà”, e gnanca con l’oservansa ‘d régole, ma quajcòsa ch’a ven da Nosgnor quand ch’i lo suplicoma an arconossenda nòstra miseria e corussion. Le régole, ij comandament ëd Nosgnor a son da oservesse con diligensa, ma se ‘l cheur, nòst cheur, a l’é nen trasformà, arnovà ëd manera ancreusa, anans ëd tut, nòstra “giustissia” a dventa mach n’angann, na tromparìa ch’i foma contra nojàutri medésim.

Conòsse e fé l’ubidiensa dla Lej arvelà ëd Nosgnor, scotela, a l’é bon e degn ëd làude. Contut, s’i foma nen d’atension, as podrìa passé fàcil da anteressesse a seguité la Lej a chërde che un a l’àbia na posission pì avantagià dëdnans a Nosgnor grassie a soa ubidiensa. Collì a l’era ‘l trabucet ch’a-i cascavo drinta la pì part dij Farisé. Vàire ‘d lor, tanme ‘l Farisé dla paràbola ‘d Gesù, “a chërdìo d’esse giust e a meprisavo j’àutri”.

An costa paràbola Gesù a fà n’arpròcc fòrt a coj ch’as fido dla giustissia ch’a chërdo d’avèj da lor istess dëdnans a Nosgnor. A l’é na sòrt d’ironìa, na schergna, che Gesù a na concluda ch’a l’era nen l’oservant divòt dla Lej ch’a l’avìa seurtine giustificà - diciarà giust - dëdnans a Nosgnor, ma ch’a na seurt giustificà, diciarà giust, col ch’a ‘rconòss ch’a l’é nen na përson-a giusta, col ch’ a ‘rconòss soa mancansa ‘d giustissia e ch’a sùplica la misericòrdia ‘d Nosgnor.

Ël Farisé dla paràbola a falìa përché ch’a comprendìa pa lòn ch’a l’é ‘l criteri, ël méter, dla giustissia stabilì da Nosgnor. Nosgnor a buta nen la gent an sna scala ‘d na graduatòria, ëd na classìfica. A l’opòst ëd lòn ch’a chërdìa ‘l Farisé, a l’é nen che Nosgnor a arsèiva na përson-a pì che n’àutra përchè un a l’abia comëttù men-o pëccà grev che l’àutra. E Nosgnor gnanca a giustifica na përson-a, e pa nen n’àutra, përchè la sconda a l’é stàita pì scrupolosa dla prima. Nò. S’i vorsoma esse giustificà - diciarà giust - da l’oservansa dla Lej, ël criteri, ël méter, a sarìa na giustissia assoluta. A l’é nen pro l’oservansa mach d’un o ‘d pòchi comandament për esse diciarà giust da Nosgnor, it l’avrìes da oserveje tuti a la përfession. L’apòstol Pàul a scriv: “I lo fortisso torna: s’i sercheve ‘d trové ‘l favor ëd Nosgnor an sogetandve a la sirconcision, i l’eve ‘dcò l’òbligh ëd fé ubidiensa a tut lòn ch’a stabiliss la lej ëd Mosè. Ma ch’a sìa ciàir: vojàutri ch’i chërde che l’ubidiensa a la lej av renda giust dëdnans a Nosgnor, i seve tajave fòra dal Crist! I l’eve butave fòra da la grassia” (Galat 5:3-4). Sta-sì, për dij pecator coma nojàutri, a l’é na propòsta ‘d mòrt, përché gnun pecator a podrìa mai fé l’ubidiensa dla Lej ëd Nosgnor ëd manera përfeta.

Përchè é-lo ch’a l’era ‘l gablé a d’esse giustificà, e nen ël Farisé? Përché ël gablé a l’avìa arconossù onest ch’a l’era nen n’òm giust e ch’a l’era nen bon a rendse giust e agradì dëdnans a Nosgnor, e ch’a l’avìa suplicà grassia e misericòrdia. Cola-lì a l’é la sola manera përchè un pecator a peussa esse giustificà. Cola ch’a l’é vòstra situassion? É-lo ch’i chërde d’esse “a pòst” përchè ch’i l’eve comëttù men-o pëccà d’àutri, o ch’i séguite ‘l criteri ‘d giustissia stabilì da la società, dla religion organisà, da la tradission o ‘l criteri ‘d giustissia che vojàutri medésim i l’eve butalo an pé e i chërde bon?

Nosgnor Dé a l’ha mandà ‘l Salvator Gesù Crist an ësto mond pròpi përchè gnun ëd nojàutri, da noi istess, a l’avrìo mai podù esse giustificà dëdnans a Nosgnor, acetà da Chiel e salvà. Gesù a l’ha fàit lòn che gnun ëd nojàutri a l’avrìa mai podulo fé: vanié chiel për nojàutri la giustissia ch’i n’oma da manca. Gesù a l’ha falo quand ch’a l’ha vivù na vita ‘d përfeta giustissia e a l’é mòrt an sna cros për paghé chiel ëd pressi ëd nòstra salvëssa. Collì a l’é “ël capital” che Chiel a veul dene për soa grassia e misericòrdia, ël capital ch’i l’oma da arsèive për anvestilo an nòstra vita e ch’a peul trasformela. A l’é për lòn ch’it l’has da arnunsié a tute toe pretèise d’esse a pòst e giust confòrma ai tò criteri, arconòsse la corussion ancreusa ‘d tò cheur, toa impotensa a fé e a d’esse da tì istess lòn ch’it dovries fé e d’esse, e arsèive con fiusa la përson-a e l’euvra ‘d salvëssa ‘d Gesù Crist.

A col dij përsonagi dla paràbola é-lo ch’it smijes da pì: a col Farisé o a col gablé? Nosgnor Gesù Crist a dis: “Iv diso ch’a l’é sto-sì, ël gablé, ch’a l’é tornass-ne a soa ca giustificà, pitòst che l’àutr; përchè chionque as eleva a sarà sbassà, e chionque as ësbassa a sarà elevà”.

23 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 25. 

Test biblic da lese: Gioèl 2:23-32; Salm 65; 2 Timòt 4:6-8,16-18; Luca 18:9-14

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! Aumenta in nojàutri ij don ëd la fej, dla speranza e dl’amor; e perch’i oten-o lòn ch’it promëtte, fà ch’i l’oma d’amor per lòn ch’it ën comanda; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Paràbola dël giùdes e dla vìdoa [Duminica 16/10/2016]

[A-i é na version vìdeo, varda al fond]

Ancheuj i l’oma sota j’euj na bela paràbola ‘d Gesù ch’a l’ha për titol “La paràbola dël giùdes e dla vidoa”. Scotomla sùbit, ch’a l’ha tant da mostrene - coma tut lòn che Gesù a l’avìa dije ai sò dissépoj e ch’a resta sèmper d’atualità!

“Gesù a l’ha ‘dcò proponuje na paràbola për feje vëdde ch’a venta sèmper preghé sensa strachess-ne. Al’ha dije: “A-i era ant na sità un giùdes ch’a l’avìa gnun timor ëd Nosgnor, nì ‘d considerassion për j’àutri. Ant l’istessa sità a-i era na vidoa ch’a andasìa soens a trovelo për dije: ‘Fame giustissia contra l’òm ch’i l’hai faje na plenta’. Durant un pes, col giùdes a l’ha vorsune fé nen ëd cola plenta. Tutun, apress ëd lòn, a l’ha dit an tra chiel: ‘Bele s’i l’àbia gnun timor ëd Nosgnor nì ‘d considerassion për j’àutri, mach përchè costa vidoa am dà fastidi i-j rendrai giustissia: parèj a vnirà pì nen sì a romp-me ij ciap’. E’ l Signor a l’ha dit: “Sté a sente lòn ch’a dis sta canàja ‘d giùdes. Forsi che Nosgnor a-j rendrà nen giustissia ai sò sernù ch’a lo prego dì e neuit? É-lo che chiel a-j farà speté për nen? A l’é sicur che Nosgnor a-j rendrà giustissia dlonch. Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”  (Luca 18:1).

Ij giùdes a dovrìo esse al servissi dla giustissia, nen vera? Contut, ant un mond tanme ‘l nòstr, andova la corussion moral a guasta tùit ij setor dla società, a l’ha nen da esse na surprèisa che ‘dcò ant la magistratura a-i sìa ‘d corussion, che la giustissia a sìa nen onorà e ch’a sìa ‘d soens përvertìa. A podrìa disse che Ij giudes giust a sio n’ecession! Fomse gnun-e ilusion.

Ëd situassion parèj a j’ero bin conossùe ant ij temp ëd Gesù, e chiel istess, an costa paràbola a na dà n’esempi. A-i ero ‘d giùdes parsiaj ch’a dasìo ij sò favor dzurtut a coj ch’a podìo pagheje bin. Coj ch’a j’ero pòver e ch’a podìo nen “onze le roe” dla giustissia, a podìo bin speté: cole roe për lor a restavo ferme. A cola sòrt ëd giùdes a n’anfasìa pòch ëd coj ch’a-j podìo nen profitess-ne.

An ësta paràbola a peul desse che Gesù as riferissa a ‘n fàit ëd crònaca che la gent già a na parlava. Donca, a l’era capitaje che d’un giùdes corompù, na pòvra vidoa a l’avìa dovù fene na vira l’esperiensa. “A-i era na vidoa ch’a andasìa soens a trovelo për dije: ‘Fame giustissia contra l’òm ch’i l’hai faje na plenta’”. Durant un pes, col giùdes a l’ha vorsune fé nen ëd cola plenta”.

Cost giùdes-lì a l’avìa ‘l cheur goregn e dëspassionà, indiferent. Feje giustissia a cola vidoa? “Quand ch’i l’avrai temp…”. Ma col temp a vniva mai… A l’avrìa fàit gnente për chila se cola fomna a l’avèissa nen csì tant ansistù da felo rivé a l’esasperassion. Cola fomna a l’avìa tant sgonfialo, tormentalo o, coma ch’as dis, sëccaje le miole, che col povrom a l’era rivà a pensé: “Coma ch’i l’hai da fé për gaveme dai pé cola sgonfiadòira ...a podrìa fin-a riveme antëcà a pijema a s-giaf!”. La rispòsta, ëd sicur, a l’era: Fé lòn ch’at ciama e ch’a sarìa sò drit che it jë fasèisse.. An efet, a séguita la paràbola: “apress ëd lòn, a l’ha dit an tra chiel: ‘Bele s’i l’àbia gnun timor ëd Nosgnor nì ‘d considerassion për j’àutri, mach përchè costa vidoa am dà fastidi i-j rendrai giustissia: parèj a vnirà pì nen sì a romp-me ij ciap’”!

Costa sì a l’é la stòria. As podrìa pensé che Gesù a l’abia contà costa paràbola-sì për denunsié j’ngiustissie dla società e j’armedi ch’a l’han da pijé coj ch’a le patisso për fé valèj ij sò drit. A l’é nen parèj, o a l’é nen parèj an st’ocasion-sì. A l’è armarcàbil che Gesù a mension-a stò fàit nen për denunsié n’angiustissia ma për dé na lession an sla preghiera e an sla fej an Nosgnor: “E’ l Signor a l’ha dit: “Sté a sente lòn ch’a dis sta canàja ‘d giùdes. Forsi che Nosgnor a-j rendrà nen giustissia ai sò sernù ch’a lo prego dì e neuit? É-lo che chiel a-j farà speté për nen? A l’é sicur che Nosgnor a-j rendrà giustissia dlonch. Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”.

A l’é nen che për Gesù combate j’ingiustisse a sia nen important, ma Gesù a-j sta a cheur dzurtut che nojàutri i capisso l’importansa e “ël potensial” ëd nòstra relassion con Nosgnor Dé e a la pràtico coma ch’as deuv. Gesù a fà pròpi l’opòst ëd lòn ch’i farìo nojàutri: nojàutri i pensoma mach a le còse dë sto mond, coma s’a fusso tùt, e i rivoma a cambié gnente. Gesù a pensa prìma a le còse dlë spirit, a mostra a butesse an relassion con Nosgnor Dé ...e le còse dë sto mond a cambio përdabon.

A-i é, donca, tre còse che l’evangelista Luca a buta al prinsipi dë st’episodi e ch’a l’é ‘l but ëd costa paràbola ‘d Gesù: (1) a venta sèmper preghé; (2) a venta preghé sensa strachess-ne; (3) Nosgnor a l’é sicur ch’ a-j rendrà giustissia ai sò sernù; (4) La fej a l’é ‘n valor ràir ma pressios.

(1) A venta sèmper preghé. Preghé a l’é nen përnunsié na litanìa ‘d paròle religiose a ripetission o d’arpete dj’orassion già confessionà coma s’a fusso na “fòrmula màgica” ch’as chërd “d’efet sicur” dëdnans a na divinità coma ch’a fan ij pagan. Gesù a dis: “Quand ch'i preghe, parle nen tant për parlé coma ch'a fan ij pagan ch'a penso che con soa ciàciara as faran scoté. I l'eve nen da smijé a lor, përchè vòst Pare a sà bin còsa ch'i l'eve da bzògn dëdnans ch'i-j lo ciame” (Maté 6:7-8).

Preghé a l’é esse an relassion con Nosgnor Dé, na relassion viva, parèj ch’a l’avìa da esse quand che Chiel a l’ha creà j’uman. L’òm, l’esse uman, a l’é stàit creà për esse an relassion costant con Nosgnor. Ristabilì, arpijé, nòstra relassion (ch’a l’é blocà), con Nosgnor Dé a l’é ‘l bu, ël motiv, la càusa përché ‘l Salvator Gesù Crist a l’é vnùit an ësto mond. Gesù a l’ha mostrane che Dé a l’é nòst Pare dël cél, e nojàutri i soma ij sò fieuj d’adossion. A l’é për lòn che preghé a l’é nen mach dì ‘d paròle, ma resté an relassion cossienta, informà, con Nosgnor.  “Sèmper preghé” a veul nen dì sté sèmper an ginojon a recité, a dì, “d’orassion”, ma scoté con fiusa lòn che Dé nòst Pare an dis ant Soa Paròla, essje dovert për feje ubidiensa. A veul dì ëdcò duverteje nòst cheur ëd manera spòtica coma ch’a fà ‘n fieul con sò pare, e coma ch’a fan doe përson-e ch’as veulo bin; a veul dì buteje dëdnans sensa tëmma tut lòn ch’i l’oma ant ël cheur, ch’a podrìa bin esse d’arceste, ma ‘dcò ‘d ringrassiament e ‘d làude - d’espression d’amor. Un pare con sò fieul o doi ch’as veulo bin as parlo nen con ëd fòrmule, ma ‘d manera spòtica për vive ansema an relassion, an na relassion “creativa”. A l’é parèj ch’i l’oma da “preghé sèmper”. A veul dì pa mai chité la relassion ch’i l’oma con Nosgnor, lassé che gnente mai as buta an mes për bloché costa relassion përché a l’é ant lòn ch’a consist nòstra vita.

(2) A venta preghé sensa strachess-ne. Doi ch’as veulo bin podrìo-ne strachess-ne ‘d soa relassion ëd lor? An ësto mond a podrìa bin capité quand che l’amor a finiss, a-i é pì nen, quand ch’a ven a manché përchè un dij doi a ciapa na delusion fòrta, o ch’a l’é tradì. Contut, l’amor ëd Nosgnor a ven mai a manch për coj ch’a-j son ligà da soa aleansa e promësse, për coj che, për salveje dal pecà, a l’ha dàit Sò Fieul a meuire an sna cros.

L’Apòstol a scriv: “Se Nosgnor a l'é për noi, chi é-lo ch'a sarà contra 'd noi? Sensa dubi, col ch'a l'ha nen sparmià Sò ùnich Fieul, ma ch'a l'ha dalo a la mòrt për tùti nojàutri, com ne darà-lo pa 'dcò ògni àutra còsa con Chiel? Chi mai podrìa-lo porté d'acuse contra ij sernù 'd Nosgnor? Nosgnor medésim a l'é col ch'a-j giustifica. Chi mai podria-lo condaneje? Crist a l'é col ch'a l'é mòrt, e quajcòsa 'd pì, col ch'a l'é arsussità, ch'a l'é 'dcò a la drita 'd Nosgnor e che fin-a a prega për noi. Chi é-lo ch'a podria mai separene da l'amor ëd Crist? Peulo esse ij sagrin, o l'aflission, o la persecussion, o la famin-a, o la nudità, o 'l pericol, o la spa? Coma ch'a lé scrit: "I andoma 'ncontra a la mòrt tùit ij dì; i soma considerà tanme 'd feje da masel". Al contrari, an tute ste còse i l'oma completa vitòria gràssie a Col ch'a l'ha vorsune bin!” (Roman 8:31-37).

Ëd n’amòr parèj i podrìo mai vnine strach! E se Nosgnor a rëspond nen a nòstre preghiere? Beh, s’a rëspond nen a-i é sèmper na bon-a rason! I l’oma da serchene ‘l motiv! ...e la manera për serchene ‘l motiv a l’é ...për ël mojen dla preghiera! Ciamomje ‘l përchè! Ch’a sia ciàir, contut, che cola rason a l’é nen përchè Nosgnor a l’abia tròp da fé o ch’a sìa vnù strach e ch’a sìa partì për na vacansa! A l’é nen përchè, coma cola canaja ‘d giùdes, a l’àbia ‘d motivassion d’anteresse o ‘d ròbe parèj. Ël Dé ver e viv a l’é nen parèj dij dio fàuss, caprissios e bisar, e fin-a maléfich, dij pagan. S’at parèiss ch’at rësponda nen, Nosgnor a l’ha sèmper un bon motiv. Nosgnor, a toa preghiera, a peudrìa dite: “Éh, a va bin, It l’acòrdo”, ma coma ‘l bon Pare ch’a l’é, a podrìa dìte: it l’acòrdo nen sùbit, ma pì tard, quand ch’i chërdo ch’a sia mej. Nosgnor a l’é un Pare savi, e un pare savi a dà nen sèmper ai sò fieuj tut lòn che lor a veulo! Nosgnor a veul nen ëd fieuj vissià! A dà lòn ch’a l’han da bzògn quand ch’a chërd ch’a sìa giust ëd dèjlo! Pì ‘d lòn, Nosgnor a podrìa bin d’ che ‘d nò a na preghiera, quand ch’a chërd ch’a sia mej ëd nen dene lòn ch’i l’oma ciamaje, përchè për nojàutri Chiel a l’ha d’àutri mej proget!

(3) Nosgnor a l’é sicur ch’ a-j rendrà giustissia ai sò sernù. L’artard a rësponde a na preghiera, dlà ‘d lòn, a podrìa bin avèj na fonsion pedagògica, visadì, për mostrene për ël mojen dl’artard, quajcòsa d’important. A podrìa desse ch’i l’oma un pëccà da dësbarassess-ne; a podrìa desse ch’i l’oma da manca ‘f fé vnì pì ancreusa nòstra relassion con Nosgnor e Chiel a veul mostrene ch’i l’oma da parleje tùit ij dì e con ansistensa, e nen mach an manera spòtica. A podrìo esse vàire le rason dl’artard ëd Nosgnor ant ël rësponde a nòstre preghiere, ma Chiel a l’è e a sarà mai tantme cola canaja ‘d giùdes ch’i l’oma sentì ant la paràbola, përchè Nosgnor Dé a l’é un Pare ch’as pija ‘d soen dij sò e che ant lon a faliss mai. Ij sò! Coj ch’a-j aparten-o! Ij sò sernù! Coj ch’a l’ha piane la decision, da l’eternità, d’acordeje la grassia dla salvëssa! Coj ch’a veul tiré fòra da la miseria dël pautass dë sto mond ëd gent arvirosa e maléfica. Che bela ròba esse an tra “ij sò sernù”, përchè a lor (bele se a l’avìo nen meritass-lo) Nosgnor Dé a l’ha daje la grassia dla giustissia an Gesù Crist, ch’a-j rend degn d’esse an comunion con Chiel; la giustissia ‘d Gesù Crist ch’a-j lìbera dai sò pecà! E se ant le paròle ‘d Gesù, për “rende giustissia” a veul dì ch’a saran liberà da tùit ij sagrin ëd cost mond ch’a-j fan crijé a Chiel d’ess-ne liberà, a l’é sicur ch’a na saran liberà. Nosgnor a l’é ‘n Dé fedel! Ij sò nemis ëd lor a saran butà an deròta tantme a l’é stàit batù, anientà, da l’arsurression ëd Gesù Crist, l’ùltim nemis ch’i l’oma: la mòrt. Nosgnor Dé a l’é fedel a soe promësse.

(4) La fej a l’é ‘n valor ràir ma pressios. Tutun, Gesù, a la fin dë sta paràbola a fà la costatassion: “Contut, ël Fieul ëd l’Òm, quand ch’a sarà d’artorn an sla tèra, trovrà-lo ancora ‘d fej?”. La promëssa ‘d Nosgnor Gesù Crist a l’é che Chiel un dì a sarà d’artòrn. Trovrà-lo ‘d gent coma nojàutri che a l’han goernà ant ël cheur la fèj ant la certëssa ‘d Soe promësse? La fej and soa Paròla ch’a l’é scrita ant la Bibia? Gent ch’a l’é restaje fedel e ch’a l’é nen andà dapress a j’ilusion dë sto mond? Trovrà-lo (tant për fé ‘n gieugh ëd paròle) në strop ëd feje ch’a lo speto con fej e d’ubidiensa përchè Chiel a l’é sò ùnich Bergé ‘d lor? A-i sarà ‘d sicur në strop parèj, bele se col ëstrop ’a sarà nen tant grand…

I spero che Nosgnor a dia la grassia, a vojàutri ch’i seve rivà fin-a a sto pont-sì dla conversassion d’esse tuti ansema a deje ‘l bin rivà e ‘d podèj dì, coma ch’a dis l’apòstol Pàul: “I l’hai fàit un bon combatiment; i l’hai finì la corsa; i l’hai goernà la fej. A l’é conservà për mi un premi - la coron-a dla giustissia, che Nosgnor, ël giust Giudes, am darà ant ël dì ‘d sò artòrn. Ël premi a l’é nen mach për mi ma për tuti coj ch’a speto con impassiensa che chiel a comparissa” (2 Timòt 4:7-8).

16 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 24

Geremìa 31:27-34; Salm 119:97-104; 2 Timòt 3:14-4:5; Luca 18:1-8

Orassion: Nosgnor tut-potent e etern! An Crist Ti’t l’has arvelà Toa glòria an tra le nassion; Goerna j’euvre ‘d Toa miseicòrdia, përchè Toa Cesa për ël mond a peuda përseveré con fej costanta an confessand Tò nòm; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Mostré d'arconossensa [Duminica 9 d'Otòber 2016)

I lesoma ancheuj n’episòdi dl’evangel anté ch’i vëddoma Nosgnor Gesù Crist ch’a variss des òm ch’a j’ero malavi ëd na maladìa afrosa: la lebra. Antlora për lor a j’era gnun-a speransa: a j’ero slontanà, isolà da la società për l’arzigh ëd contagg ch’a rapresentavo, e bandonà a sò destin ëd lor. Na speransa, contut, coj-lì a l’avìo trovala: Gesù, l’ùnich ch’as prendìa ‘d soen ëd la gent. A-j van a l’ancontr e Gesù a l’avrìa nen daje na delusion. La conta a parla dl’importansa dl’arconossensa. Lesomla an Luca, capìtol dissét, dal vers ùndes.

“Mentre ch’a l’era an marcia vers Gerusalem, Gesù a l’é rivà al confin tra la Galilèa e la Samarìa. Coma ch’a intrava ant na borgià, des òm ch’a j’ero ‘d lebros a-j son vnùje a l’ancontr, a son fermasse a na certa distansa da chiel e a son butasse a crijé: “Gesù, magìster, àbie ‘d compassion ëd nojàutri!”. E tòst ch’a l’ha vëdduje, a l’ha dije: “Andé a feve vëdde dai sacerdòt”.  E a l’é rivà che damentre ch’as n’andasìo a son ëstàit purificà da la lebra. Contut, un ëd lor, an rendense cont d’esse stàit varì, a l’é tornà andré e, a àuta vos, a dasìa glòria a Nosgnor. A l’é prostërnasse ai pé ‘d Gesù con la front a tèra e a-j disìa grassie për lòn ch’a l’avìa faje. Col òm a l’era da la Samarìa. Gesù a l’ha dije: “Ij des son-ne pa stàit tuti purificà? E j’àutri neuv dova son-ne? A l’é staje mach ësto foresté ch’a sìa tornà për dé glòria a Nosgnor?”.  Antlora a l’ha dije: “Àuss-te e vatne, toa fej a l’ha salvate!” (Luca 17:11-19).

Col ch’a l’é ‘l pëccà pì grand ch’a podrìa imaginesse? La Scritura Santa a n’ha gnun dubi a sto rësguard: ël pëccà pì grand, ël prim ch’i foma e ch’a sta a la rèis ëd tuti nòstri maleur, a l’é ‘d nen rende a Nosgnor Dé l’onor e la glòria ch’a jë speta. Ël second pëccà ch’i foma a l’é la mancansa d’arconossensa, ël nen dije grassie për tut lòn ch’a l’ha fàit e ch’a séguita a fé për tuti nojàutri, lòn ch’i foma finta ‘d nen vëddlo tirand fòra nòstre sòlite scuse.

L’apòstol Pàul, quand ant ël prim capìtol dl’epìstola ai Roman a parla dla tragica condission uman-a, a scriv: “Vera, a conosso Nosgnor ma as arfudo 'd rendje onor e 'd dije grassie coma ch'a meritrìa. Bin al contrari, as angagio ant ëd rasonament sensa criteri (...) tant ch’a n'arzulta che soa ment ëd lor a dventa nebiosa e confusa” (Roman 1:21). Tanme ‘l pëccà ‘d manché ‘d rendje onor, a l’é pròpi la malarconossensa anvers a Nosgnor ch’a l’é la càusa ‘d tute j’àutre forme ‘d malissia ch’a dan dë spetacol ant la condòta uman-a.

Coma l’eror ch’i comëttoma ant ël disonoré Nosgnor, a l’é nen malfé da vëddse coma la malarconossensa a sìa la motivassion ëd na massa d’àutri maj. Pr’esempi, s’i soma nen arconossent a Nosgnor për tute le benedission ch’a l’ha dane, a-i vorerà nen tant ch’i comensoma a pensé d’esse stàit trassà an na quaj manera, d’avèj nen arseivù lòn ch’i chërdoma ‘d merité. Sossì a dësbocrà ant l’anvìa, ant ël desideri invidios për lòn ch’a l’han dj’àutri ch’i pensoma ch’a sìo stàit pì benedì che nojàutri. E peuj i podrìo bin andé anans fin-a a comëtte na ladrarìa o n’adulteri, quand ch’is ampadronioma ‘d lòn ch’a l’é nen ël nòstr.

Al cheur dl’ética dla Bibia a-i è l’arconossensa, la gratitudin, përchè ch’a l’é sèmper l’arconossensa anvers a Nosgnor ch’a l’é la prima motivassion ëd nòstra ubidiensa. Sossì a l’é bin ciàir ant la strutura, ant ël tié, dle conte dla Bibia. Quand che Nosgnor a parla a Sò pòpol apress la Croa, anans ëd deje Soa Lej coma régola ‘d soa condòta moral ëd lor, sèmper Chiel a-j arciama a la ment lòn ch’a l’ha fàit për lor. Ij Des Comandament a son dàit a j’israelità dl’antichità mach d’apress che Nosgnor a l’ha liberaje da la s-ciavensa an Egit (Surtìa 20:1-17). Ant j’epistole, Pé, Pàul e j’àutri apòstoj, an general, an mostro le grande vrità dla redension anans d’apliché cole vrità an ëd question pràtiche, étiche. Dal prinsipi a la fin, l’arconossensa a l’é un-a dle pì grande cissure ch’a ancoragio, dan l’andi, a la vera ética cristian-a.

Conform a la Paròla ‘d Nosgnor, l’arconossensa a l’é nen mach quajcòsa ch’as sent, ma quajcòsa ch’i l’oma da dimostrela a j’àutri - an pràtica. Quand ch’as conta l’episòdi ch’i l’oma lesù al prinsipi, Gesù ch’a variss des lebros, ëd sòlit as arciama l’atension a la distinsion ch’a-i é antra col ùnich lebros ch’a l’é dimostrasse arconossent e j’àutri ch’a parëss ch’a j’ero stàit malarconnosent. Sossì, contut, a l’é nen pròpi lòn ch’i vëddoma ant la conta. I l’oma gnun-e rason për chërde che ij neuv ch’a l’avìo nen ringrassià Gesù a la minuta per soa varision ëd lor, a l’avèisso nen sentì d’arconossensa. É-lo nen che nojàutri i sarìo corù tut sùbit a ca për feje savèj a nòstra gent la bon-a neuva ‘d nòstra varision da cola maladìa afrosa? Sossì as lo capiss, a vnirìa spòtich. Sossì i lo podoma bin fé con ël sens d’arconossensa ant nòst cheur për col ch’a l’ha varìne. La vera diferensa an tra col ch’a l’era artornà da Gesù e ij neuv ch’a l’avìo nen falo a l’é che col ch’a l’era artornà a l’avìa dimostrà, esternà, fàit vëdde, soa arconossensa, antant che j’àutri a l’avìo tnila an lor istèss. L’arconossensa cristian-a a l’é cola ch’as fà vëdde, ch’as esterna, ch’as manifesta an quajcòsa ‘d bon ch’i foma e con d’espression verbaj ëd grassie.

Vardé mach lë spetacol ch’as presenta a l’apòstol Gioann quand che Nosgnor a-j dà la vision ëd lòn ch’a fan le ànime an cél: a dan n’espression gloriosa ‘d soa arconossensa ‘d lor për la grassia dla salvëssa che Nosgnor a l’ha acordaje an Gesù Crist: “Damentre che coj esse vivent a dasìo glòria e onor e rendiment ëd grassie a col ch’a l’era stà an sël tròno, ch’a viv pr’ ij sécoj dij sécoj, ij vintequat ansian a së prosternavo an adorassion ëd col ch’a l’era stà an sël tròno, ch’a viv pr’ ij scoj dij sécoj, e a campavo soe coron-e ‘d lòr dëdnans al tròno an disand: “Ti’t ses degn, Nosgnor, d’arsèive la glòria, l’onor e ‘l podèj, dagià che ti tl’has creà tute le còse, e ch’it l’has vorsù ch’a esistèisso” (Arvelassion 4:9-11).

É-lo ch’i sareve ‘dcò vojàutri an tra ‘d lor ant col dì lì? E ancheuj, an che manera i dimostreve d’arconossensa a Nosgnor për lòn ch’a l’ha fàit për nojàutri an Gesù Crist? Nen mach lòn: an che manera i dimostroma d’ arconossensa për coj ch’a travajo për nojàutri - pijandlo nen për dëscontà?



9 d’Otóber - Domenica apress Pancòsta ch’a fà 23

Leture bibliche: Geremìa 29:1, 4-7; Salm 66:1-11; 2 Timòt 2:8-15; Luca 17:11-19

Orassion: Nosgnor! I pregoma che Toa grassia a peuda sèmper ven-e anans e dapress ëd nojàutri, përchè i sio sèmper dedicà a d’euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.