Sota lë scur ëd n’eclisse (Duminica 12 ëd Giugn 2106)

Check this out on Chirbit

I l’eve mai vardà n’eclisse dël sol? N’eclisse a l’é ‘n fenòmeno ch’a-j riva ‘d ràir, andoa che la lun-a as buta antrames la tèra e ‘l sol e a lo stërma. Antlora, ant ël còno d’ombra ch’as fòrma, tut a ven ëscur, sòmber, e fin-a frèid. A dura nen tant, ma a fà sò efet. Un cit satélit a l’é pro da bloché la lus d’un grand àster coma ‘l sol. Pensoma a còs a sarìa se cola scurità, col top, a durèissa nen mach des minuta ma për un bel pò ‘d temp. Sensa la lus dël sol, la vita midema a sarìa pì nen possibil. Për lòn I podrìo pensé, magara, a na s-ciassa capa ‘d nivole scure ch’as na va mai vìa e ch’a rend tut ëscur e frèid, ël top ëd la mòrt.

Përchè ch’iv diso tut sòn? Mach për fé la considerassion che për tanta gent ancheuj a l’é Nosgnor, ël Dé ver ch’a viv, ch’a l’é eclissasse da soa vita ‘d lor. Nosgnor a l’é parèj ëd la lus dël sol, përchè ch’a l’é la sorgiss ëd la vita e ‘d tut lòn ch’a l’é bon e bel. Lor-lì a son tant costumasse a vive ant la scurità e ant ël frèid che nen mach a san pì nen lòn ch’a sìa vive an comunion con Nosgnor, ma fin-a a lo mepriso e a lo arnego.

La “lun-a” e le s-ciasse “nivole” ch’a lo stërmo da soa vita ‘d lor a l’ha un nòm precis. Ëdcò col tèrmin-lì a l’é eclissasse da soa cossiensa ‘d lor, a lo dovro pì nen o, s’a lo dovro, a l’intendo pì nen coma ch’as dovrìa. Cole nivole nèire ch’a në stërmo Nosgnor e ch’an separo da Chiel a së s-ciamo “ël pecà” o “pëccà”. Ël pecà a l’é na question tant séria, tant grèva, ch’a podrìa disse la maledission pr’ ecelensa ch’a pèisa dzura dla società uman-a e dzura dla testa ‘d mincadun ëd nojàutri uman, përchè ch’a l’é la sorgiss ëd tùit ij sagrin ch’i l’oma. Pensomje bin! Ëd sòn l’Evangel a veul fene rendse cont. E a l’é pròpi për liberene da la maledission dël pecà ch’a l’é vnùit and cost mond ël Salvator Gesù Crist.

Ant l’episòdi dl’Evangeli ch’i lesoma ancheuj, i trovoma na fomna che Gesù a l’avìa dëscariala da ‘n grev pèis ch’a l’avìa an sle spale, ch’a l’avìa liberala da na vita che chila a podìa pì nen sustnì. Tanta ch’a l’era la gòj e l’arconossensa che për lòn che Gesù a l’avìa faje che… Vardé ‘n pò lòn ch’a fà. Lesoma cost tòch dl’evangeli e peuj i faroma na quaj considerassion an s’ lòn ch’a l’é ‘l pecà.

"Ora, un dij farisé a l’ha anvità Gesù a mangé con chiel. Gesù a l’é intrà a ca dël farisé e a l’é butasse a tàula. A-i era ant la borgià na fomna ch’a l’era [considerà] na pecatriss [ëd prima categorìa]. Cand ch’a l’ha savù che Gesù a l’era a tàula a ca dël farisé, a l’ha portaje n’àmola d’albaster pien-a ‘d përfum ëd gran valor, peuj, an piorand, a l’é anginojasse darera ‘d chiel. Soe lerme a cascavo giù an sij pé ‘d Gesù, e chila a-j suvava con ij sò cavèj e a j’onzìa con ël përfum ch’a l’avìa portà. Ël farisé ch’a l’avìa anvità Gesù, an vëdand lòn, a l’ha pensà: “Se sto-sì a fussa ‘n profeta, ëd sicur a savrìa che sòrt ëd fomna ch’a l’é cola ch’a lo toca e che vita ch’a fà: a l’é “na pecatriss”. Gesù a-j dis al farisé: “I l’hai da dite na ròba”. Chiel a-j rëspond: “Dime pura, magister”.  “Un creditor a l’avìa doi debitor; un ëd lor a-j dovìa sinch-sent dné, e l’àutr sinquanta. Coma ch’a l’avìo nen ëd che pagheje, a l’a armëttuje a tuti e doi ij sò débit. Dime ‘n pò: col ch’a l’é ëd coj doj ch’a-j vorà pì bin?”. Simon a-j rëspond: “I penso ch’a sìa col ch’a l’avìa ‘l débit pì grand”. Gesù a-j dis: “Bin dit!”. Antlora, virandse vers la fomna, a dis a Simon: “Vëddes-to sta fomna? I son entrà a toa ca e ti tl’has nen dame d’eva për laveme ij pé; ma chila a l’ha bagname ij pé con soe lerme, e a l’ha suvaje con ij sò cavej. Ti ‘t l’has nen arsevume con un basin, chila, a l’opòst, apress ch’i son intrà, a l’ha nen chità ‘d baseme ij pé. Ti tl’has nen onsume la testa d’euli, ma chila a l’ha onzume ij pé con ëd përfum. Për col motiv it diso ch’ij sò pecà, ch’a son tanti, a-j son armëttuje: a l’é për lòn che chila a l’ha mostrà tant amor, e col che pòch a l’é armëttuje, a mostra pòch amor. E peuj a dis a la fomna: “Ij tò pecà at son përdonà”. E coj ch’a l’ero ansem a chiel a tàula a son butasse a dì fra ‘d lor: “Ma chi é-lo sto-sì ch’a përdon-a fin-a ij pecà?”. Gesù, a la fin, a l’ha dije torna a la fomna: “Toa fej a l’ha salvate: vatne an pas!”.

Lòn ch’a l’é ‘l pecà? Nòstra coltura a l’ha dëstorzune e minimisà soa significassion. As pensa, magara, ch’a sìa n’eror, na fala, na cantonà ch’i pijoma o ‘d sernìe fàusse ch’i foma ant la vita e ch’an dan ëd conseguense grame. A podrìa ‘dcò esse lòn, ma ‘l pecà a l’é motobin da pì ‘d lòn. Ël pecà a l’é na trasgression dla moral, dij criteri ogetiv ëd condòta che Nosgnor. ël Creator, a l’ha sogetane coma soe creature uman-e e ch’a l’ha dane la responsabilità d’essje an conformità për ël bin ëd nojàutri e Soa glòria.

Ant la Bibia, ël pecà a l’é prima ‘d tut un débit, peuj a l’é n’espression ëd nemicissia e, a la fin, un crimen, un delit. Ant ël prim cas, nojàutri ch’i soma ‘d pecator i soma mostrà tant me ‘d debitor ch’a peudo nen paghé ‘l débit ch’a l’han. Ambelessì, contut as parla nen ëd finanse, ma ‘d moral, ëd débit moral. Nosgnor a l’ha ‘l dret sovran d’impon-e dj’òbligh a soe creature. Quand che nojàutri i falisso d’osserveje, i dventoma ‘d debitor anvers a Nosgnor. Ës débit a l’é nòst faliment, un faliment moral.

La sconda manera ch’ël pecà a l’é rapresentà ant la Bibia a l’é n’espression ëd nemicissia. Vardandlo parèj, ël pecà a l’é nen mach n’assion ch’a trasgrediss na lej divin-a, ma dzurtut na motivassion dël cheur cissà da nemicissia ancreusa contra ‘l Dé dl’univers. Le creature uman-e, coma ch’as treuvo adess, a son nemise ‘d Nosgnor për natura. An nòstra nemicissia contra ‘d Chiel i vorsoma gnanca avèjlo an ment. Sto contegn ch’i l’oma a l’é na contrarietà anvers ël fàit istess che Nosgnor an comanda l’ubidiensa a Sò volèj. A l’é për sòn che ‘l Testament Neuv soens a fà la descrission dla redension ant ij tèrmin d’arconciliassion. Un-a dle condission necessarie për l’arconciliassion a l’é ch’a venta essje na precedente nemicissia antra due o pì part. A l’é costa nemicissia ch’a l’é la premëssa ‘d l’euvra ‘d redension ëd nòst Mediator, Gesù Crist, ch’a bat costa dimension ëd nemicissia.

La tersa manera che la Bibia a parla ‘d pecà a l’é ant ij tèrmin ëd trasgression dla lej. Ël pecà a l’é nen conformesse a la lej ëd Nosgnor, soa trasgression. Ël pecà a peul dividse an disubidiensa passiva e atìva. Parèj, i parloma ‘d pecà ‘d comission (coj ch’i comëttoma) e d’omission (ël nen fé lòn chi l’oma da fé). Quand ch’i falisso ‘d fé lòn che Nosgnor an ciama ‘d fé, i vëddoma costa mancansa ‘d conformità a Sò volèj. Contut, i soma nen mach colpèivol ëd falì ‘d fé lòn che Nosgnor an comanda, ma i fasoma ‘dcò ‘d manera ativa lòn che Nosgnor an proibiss. A l’é parèj che ‘l pecà a l’é na trasgression a la lej ëd Nosgnor, un crimen.

Ël pecà a l’é, dë sta manera-sì, na ròba motobin séria, greva, a l’é n’arvira, i soma ‘d flon, ëd traditor dël regn ch’i na soma i soget, ëd criminaj. Ël pecà a l’é ‘n crimen contra ‘n Dé sant e contra Sò regn. Nòstri pecà a son nen ëd virtù, ma ‘d vissi, e minca transgression contra ‘l Dé sant a l’é vissiosa për definission. A l’é quand ch’i comprendoma chi ch’a l’é Nosgnor, che përdabon i comprendoma la gravità, la serietà dël pecà. Pròpi përchè i vivoma an tra ‘d gent pecatriss, andova ch’i criteri dla condòta uman-a a son ëstabilì da la coltura ch’a në stà dantorn, am paress che nòstra trasgression a sio nen série. Contut, quand ch’i comprendoma la natura ‘d Nosgnor e i comparisionoma nòstre assion pa nen a criteri relativ dj’àutri uman ma scond i tèrmin assolut ëd Nosgnor, Sò caràter, e Soa lej, antlora i comensoma a dësvijene e a vëdde ‘l caràter përvers e da canaje coma ch’i soma, ëd nòstra arvira.

A sarà quand ch’i pijoma an sël sério Nosgnor ch’i pijeroma an sël sério ‘l pecà. Se, contut, i arconòsso ël caràter ëd giustissia ‘d Nosgnor, antlora tant me i chërdent dël passà, i quatëroma nòstra boca con nòstre man e i pijeroma la strà del pentiment.

Ant la conta dl’Evangel la fomna a l’ha arconossusse “pecatriss” e a l’ha dëscarià tut sò péis dëdnans al Salvator Gesù Crist, a l’é stàita përdonà, e pien-a ‘d gòj e d’arconossensa a l’ha comensà na vita neuva. Nen parèj ël Farisé ch’as considerava “a pòst”. A chi i smijoma nòjàutri? A cola pecatriss përdonà e ch’a l’avìa comensà na vita neuva o al Farisé ch’a pensava d’esse “a post”, ma che a restava sota l’ombra dl’eclisse o dle nivole nèire ‘d sò pecà, ch’a-j stërmava Nosgnor?

Leture bìbliche dël lessionari - Duminica 12 'd Giugn - Quarta Duminica Apress Pancòsta

1 Re 21:1-10, (11-14), 15-21a; Salm 5:1-8; Galat 2:15-21; Luca 7:36-8:3

Orassion: Nosgnor! Goerna toa famija, la Cesa, fissa ant la fej e l'amor, e ch'a peuda per toa grassia nunsié toa vrità con coragi e serve toa giustissia con compassion; për nòst Salvator Gesù Crist, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Doe procession ch'a së scontro [Duminica 5 'd Giugn 2016]

A podrìa bin disse che ij fabricà dle cese cristian-e a sìo ‘d figure ‘d nòsta vita: a son ëd leugh andoa ch’as pòrto le masnà për feje batesé, andoa ch’as fan ëd mariagi e ‘dcò ‘l leugh da ‘ndova che peuij a-j seurto le procession dij funeraj. Chi ch’a nas, chi ch’as marida, chi ch’a meuir: la gòj ëd na gran festa e ij pior dël deul. As lo vëd fin-a ant ij film. I m’arcòrdo d’un film ch’a ‘rmarcava na cesa andova ch’a j’era ‘d gent d’un funeral ch’a na seurtiva e ‘d gent d’un mariagi ch’a n’intrava, e l’efet còmich nèir dla confusion ch’as na fasìa.

Contut, a-i é quajcòsa ‘d pì ch’a l’é figurà ant un fabricà ‘d na cesa cristian-a. Për coj ch’ant na cesa a j’intro nen mach ant j’ocasion dij batèsim, dij mariagi o dij funeraj, ma dzurtut la duminica, ël dì ‘d Nosgnor, për scoté Soa Paròla, ël fabricà ‘d na cesa a l’é motobin da pì che ‘l leugh andoa ch’as selebro ij moment ëd la vita. Pr’ ij chërdent, ël fabricà ‘d na cesa a l’é ‘l leugh pr’ ecelensa ch’a n’arciama a la ment Nosgnor Gesù Crist, ël prinsi dla vita. A l’é Chiel, an efet, ch’a dà ‘d sens e ‘d significassion a tuta nòstra esistensa e che, a la vita, a dà ‘d prospetive eterne. A l’é Chiel ch’a provëd dë speransa efetiva e concreta për coj ch’a n’han gnun-a, e ‘d vita pr’ ij mòrt, ij mòrt ant lë spirit e ant ël còrp.

Ël vangeli dë sta Duminica an conta ëd lòn ch’a l’é capitaje quand ch’a son ancontrasse doi procession, cola gioiosa dla gent ch’a ‘ndasìa dapress a Gesù e cola dolorosa dla gent ch’a seguitava na vidua an lerme ch’a l’era mòrtje sò fieul ùnich e ch’andasìa për sotrelo. Lesoma lòn ch’an dis ël vangel conform a Luca al capìtol 7.

Arsurression dël fieul ëd na vidoa. “Ël dì dapress a l’é rivà che Gesù as n’andasìa ant na borgià për nòm Nain. Diversi dij sò dissépoj e motobin ëd gent a l’avìa compagnalo. Coma ch’a s’avzinava a la pòrta dla borgià a l’han ancontrà na procession d’un funeral. A l’era mòrtje ‘l fieul ùnich ëd na vidua. Motobin ëd gent a companiava cola mare. Quand che ‘l Signor a l’ha vëddula, a l’é stàit pià da la compassion për chila, e a l’ha dije: “Piora nen!”. Peui Gesù a l’é avzinasse al mòrt e a l’ha tocalo. Coj ch’a lo portavo a son fërmasse, e Gesù a-j dis: “Giovnòt, it diso: Àusste!”, e ‘l mòrt a l’é aussasse drit e a l’é butasse a parlé. Parèj Gesù a l’ha rendujlo a soa mare. Sù lòn tuti a son ësbaruvasse e a dasìo glòria a Nosgnor, an disand: “A l’é sicur che un gran’ profeta a l’é levasse an tra ‘d noi; për sicur Nosgnor a l’ha fàit visita a sò pòpol!”. E la vos ëd lòn ch’a l’era capità a l’é spantiasse për tuta la Giudea e për tut ël pais dantorn” (Luca 7:11-17).

Gesù a vëd motobin ciàir ij patiment e ij sagrin dël mond. Na fomna ch’a së spetava gnun-a liberassion da sò deul, a vëd sò fieul ùnich ristabilì për la gran compassion e potensa ‘d Gesù. A l’è për compassion che Gesù a l’é vnùit an ësto mond. Chiel “a l’é portasse an sle spale ij nòstri sagrin e le nòstre tribulassion” e për ristabiline a la vita.

An nòstra conta, Gesù a l’era vnùit da Cafàrnao compagnà da na gran furfa an festa, entusiàstica për tut lòn ch’a l’avìa veduje fé. An passand për la borgià ‘d Nain, as podrìa disse ch’a l’avìo “scontrasse” con na procession d’àutra gent, dont ij sentiment a j’ero bin diferent dai sò. A l’era ‘d gent neca ch’a pijava part al deul ëd na vidoa ch’a l’avìa përdù sò fieul, ch’a l’era l’ùnich soa sostenta dij sentiment e dla vita material.

Coma ch’a l’era la costuma antlora, cola vidoa a marciava dnans dij porteur dël catalet con ël mòrt dëdzora coatà për un ninseul e dla compagnà neca. Cola fomna a piorava dësconsolà e, ëd sicur, gnun a l’avrìa dësturbala. An efet, la gent ch’a seguitava Gesù, quand ch’a l’han vëddù cola procession a son ëstàit tuti bele che ciuto. Gesù, contut, a l’ha nen ësbassà la testa tant me j’àutri n passand pì anans da l’àutra banda dla stra. Gesù, quand ch’a l’ha vëddù ‘l deul ëd cola fomna, pien ëd compassion a l’ha fërmà la procession, e a l’ha dije a cola fomna: “Piora nen!”.

Ma coma? Ancalesse a dije na ròba parèj? Ma che ‘d sens ch’a l’ha? Nen mach lòn. Gesù a l’é avzinasse al catalet e a l’ha tocà ‘l mòrt. Na ròba parèj antlora pròpi as podìa nen fesse, nen mach për bel deuit, ma ‘dcò përché toché ‘n mòrt a l’era considerà na contaminassion. Mach Gesù, contut, a podìa përmëttse ‘d fé lòn.

La compassion ëd Gesù a passa dnans a tute le convension dla società e dla religion. As rend bin cont d’avèj an chiel istess la potensa dla vita, la potensa dla creassion! A la stërma nen e gnanca a ciama a cola fomna s’a l’é na chërdenta o s’a l’ha l’ titol o ‘l mérit a l’antervension ëd Nosgnor. Gesù a-j dà a gratis tut lòn ch’a l’ha: a trasferiss soa potensa ‘d vita an col fiolin mòrt. Coma ch’a lo fa? Con l’autorità ‘d Nosgnor e ‘l comand ëd Soa paròla, tant ‘me ch’a l’avìa falo al moment ëd la creassion dël mond. L’espression ëd soa volontà ant ël comand ëd soa paròla a l’ha la fòrsa ‘d fé vnì dal gnente tut lòn ch’i vëdduma ant ël creà. L’istess, l’espression ëd Soa paròla a dà torna la vita.

Gesù a-j dis: “Giovnòt, it diso: Àusste!”, e ‘l mòrt a l’é aussasse drit e a l’é butasse a parlé”. Gesù, a cola mare, a-j dà andarera sò fieul, viv! E sù lòn tuti a son ëstupisse. Ëd pì, a son ësbaruvasse e a dasìo glòria a Nosgnor, ch’a l’é degn d’arsèive nòstra adorassion e làude. Cola gent as rendìo ancora nen bin cont ëd chi ch’a l’era col òm che a l’improvista a l’era presentasse dëdnans a lor e a diso:  “A l’é sicur che un gran’ profeta a l’é levasse an tra ‘d noi; për sicur Nosgnor a l’ha fàit visita a sò pòpol!”. A l’é ‘dcò bin parèj. An Gesù ‘d Nasareth Nosgnor Dé al’ha fane vìsita.

Vàire ch’a-i son ancora ancheuj ch’as na rendo nen cont o ch’a lo chërdo nen! Contut, la testimoniansa ‘d soa identità e potensa a l’é spantiasse për ël mond antregh. I l’oma pì nen da manca d’àutri salvator. Gnun d’àutri che Gesù a séguita a esse për nòst mond consolassion e speransa génita. Vardomse da j’imitassion! Gesù a l’ha nen mach ëd compassion, ma a l’ha la fòrsa ‘d porté consolassion, pas e speransa.

A l’é soa gran compassion ch’a l’ha portà Gesù a meuire an sna cros për paghé chiel ël pressi che nojàutri i l’avrìo da paghé për nòstra salvëssa eterna. Nòstra consolassion a l’ha ‘d rèis an lòn che Chiel a l’ha compì quand ch’a l’é mòrt an sna cros e peuj a l’é arsussità a la vita, coma n’ara, n’anticip dël destin che ‘dcò nojàutri i l’avroma s’i butoma mach an Chiel nòstra fiusa. L’arsurression ëd col fiolin a l’era ‘n segn ëd lòn che Gesù a veul e a peul fé ‘dcò për nojàutri, për ti ch’it scote coste mie paròle ancheuj! Quand che noi is fidoma an chiel tut a cambia an nòstra vita, ancheuj e për l’eternità, tant che, coma ch’a l’ha fàit Chiel, i podoma andé con compassion anvers j’àutri për deje ‘dco a lor ëd segn ëd solidarietà e ‘d speransa!

La mòrt e Gesù Crist a son nen dj’amis. Quand Gesù a së scontra con la mòrt, chiel a l’anvërsa. Quand Gesù a va a’n funeral, col-lì a resta pì nen un funeral. Ij vangej an fan vëdde tre vire, tre ocasion durant la vita ‘d Gesù andoa Chiel a ven a contat con ëd mòrt. Minca vira ‘l mòrt a l’é portà torna a la vita. Gesù a fà arsussité ‘l fieul ëd na vidoa (i l’oma vëddulo ancheuj); a l’ha arsussità la fija ‘d Giàiro (Luca 8:41-42; 49-56); e a l’ha arsussità Sà amis Lazàr (Gioann 11:1-44).

Quand che Gesù a toca lòn ch’a l’é mòrt, a-j rend la vita. Përchè? Përché Gesù a l’é la vita an përson-a! Chiel a viv! Për conseguensa, rende ‘l servissi e l’adorassion a Nosgnor a l’é serve e adoré ‘l Dé ch’a viv! Costa-sì a l’é la rason përché ai cristian ëd Efeso, l’apòstol Pàul a-j dis che “Dé ... ch'a l'é rich an misericòrdia e ch'an veul tant bin, bele s' i j'ero mòrt për motiv ëd nòstri pecà, a l'ha dane vita quand ch'a l'ha 'rsussità Crist dai mòrt. (A l'é mach për la grassia 'd Nosgnor ch'i seve stàit salvà!). Chiel a l'ha fane arviscolé ansema a Crist e l'ha fane sté setà con Chiel ant ij cej, përchè a l'ha butane 'n comunion con Gesù Crist” (Efesin 2:5-6). A l’é për lòn ch’i chitoma nen, bele ancheuj, ëd nunsié e ‘d dé glòria a Gesù Crist!

Leture bìbliche dël lessionari - Duminica 5 ëd giugn - Tersa Duminica apress Pancòsta
1 Re 17:8-16 (17-24); Salm 146; Galat 1:11-24; Luca 7:11-17

Orassion: Nosgnor! Da Ti a ven minca bin. Acòrdane che, për Toa ispirassion, noi i peuda pensé a lòn ch'a l'é giust e, për Toa guida misericordiosa, ëdcò felo; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Lòn ch’a l’é l’Evangel? [Duminica 29/5/2016]

Check this out on Chirbit

Lòn ch’a l’é l’Evangel? Ëd sòlit a s’arferiss a l’Evangel, l’evangeli o al vangel com a la stòria ch’a conta dla vita ‘d Gesù Crist, lòn ch’a l’ha fàit e lòn ch’a l’ha mostrà. Sossì a l’é bin giust. S’i vorsoma specifiché mej, a-i son quatr evangej canònich ch’a conto ‘d Gesù da 'd prospetive diverse, l’é a dì: Maté, March, Luca e Gioann. Sossì a l’é ‘dcò bin giust, ma la significassion pì importanta dël tèrmin “evangel” a l’é n’àutra, visadì “bon-a neuva”, na notissia ch’a l’é bon-a, ch’a dà ‘d gòj a chi l’arsèiv.

Ij giornaj a son pien ëd neuve grame, ch’a conto ‘d ròbe cative, ëd dësgrassie, ëd maleur. L’Evangel, contut a l’é na bon-a neuva, l’anunsi ‘d na notissia ch’a dà ‘d gòj. Ancheuj sossì a lo comprend quasi pì gnun. Ancheuj a-i son ëd coj ch’a chërdo ch’a-i sia pì gnente ch’a peussa consideresse na bon-a neuva. A van fin-a a la mira ‘d dì che a-i sia ‘dcò gnente ch’a peussa consideresse ‘d vrità, che vrità a l’é quajcòsa ‘d “relativ”, ch’a esist nen. S’a fussa vera lòn, però, gnanca lòn ch’a l’han pen-a dit, che la verità a esist nen, a podrìa nen esse considerà na vrità e costa afermassion midema a sarìa fàussa, da nen chërdse… La lògica, tutun, ancheuj a l’é nen ëd mòda, coma la rasionalità, ch’a l’é pitòst ràira. An efet a’i é tanti ancheuj ch’a vivo soa vita coma se gnente a l’avèissa pì ‘d significà. A diso: “Mangia, bèiv, e gòd-te la vita fin-a ch’it peudes, tant doman i l’avroma da meuire”.

Gesù a disìa: “Ël temp a l'é compì e 'l regn ëd Nosgnor a l'é davzin: convertive e chërde a l'Evangeli" (March 1:15).

Lòn ch’a l’é l’Evangeli? I trovoma la rispòsta ant 1 Corinti 15:3-4 “I l'hai passave lòn ch'a l'è dl'importansa la pì granda e ch' a l'é stàit passà prima a mi, l'é a dì, che Crist a l'é mòrt pr' ij nòstri pecà, pròpi coma a diso a le Scriture; ch'a l'é stàit sotrà, e ch'a l'é 'rsussità 'l ters dì, pròpi com' a diso le Scriture”.

Gesù Crist, ël Fieul etern ëd Nosgnor, a l’é dventà n’esse uman për salvene dai nòstri pecà. Costa-sì a l’é la bon-a neuva! Gesù a veul salvene! Chiel a savìa bin che nojàutri i j’ero nen a pòst coma ch’i soma e che i l’avrìo podù nen salvene da nojàutri medésim. “Dé a l'ha salvave për grassia quand ch' i l'eve chërdù: a l'é nen quejcòsa ch'i l'eve merità an na quaj manera, ma a l'é 'n don che Dé a l'ha fave. La salvëssa a l'é nen n'arcompensa për avèj fàit cheicòs 'd bon: gnun a peudrìa vantess-ne!” (Efesin 2:8-9).

La Bibia an mostra ciair che la salvëssa a l’é ‘n don, un present. A l’é nen quajcòsa ch’i l’abio da travajé për podèila oten-e. As travaja nen për oten-e un cadò. I arsèive ‘n present e i dise grassie a col ch’a l’ha davlo. Sossì a veul dì che rivé an paradis a la presensa ‘d Nosgnor a ven nen për conseguensa ëd quant bin noi i vivoma. Tute le religion fàusse a mostro che rivé an paradis a sia quajcòsa che a s’oten se noi i seguitoma ‘d regole moraj o religiose. Sossì, contut, a l’é nen lòn ch’an mostra la Bibia. La Bibia a dis che se noi i l’avèissa da rivé an paradis ëd conseguensa dla manera ch’i vivoma, gnun a-i rivrìa mai, përchè gnun a l’é bon bastansa, o a l’avrìa l’abilità ch’a-j serv.

Fin-a ‘l mej ch’i podoma fé a sarà mai bastansa për Nosgnor: “I soma tùit anfetà e antamnà dal pecà. Fin-a i nòstri mej ësfòrs, dëdnans a Ti, a son gnent' àutr che dë strass anfià 'd grass” (Isaìa 64:6).

Sto-sì a l’é ‘l motiv che la Bibia an dis che a j'euj ëd Nosgnor “A-i é gnun ch'a sia giust, gnanca un. A-i é gnun ch'a l'abia d'inteligensa, gnun ch'a serca Nosgnor. Tùit a son ësperdusse, tùit ansema a son rendusse dësùtil; a-i é gnun ch'a fasa 'l bin, gnanca un sol” (Roman 3:10-12). A-i é përdabon da dësperesse! A l’é pa në schers! S’it pense ‘d podèj esse bastansa bon e che Nosgnor a t'arseivrà volenté o ch’at përdonrà fàcil, it ses an eror!

La bon-a neuva a l’é che ti’t l’has nen da serché d’esse bastansa bon. La bon-a neuva a l’é che ‘l Fieul ëd Nosgnor, Gesù Crist, a l’é chiel ch’a l’é stàit bastansa bon a nòst nòm, për nojàutri. Gesù a l’é vnùit an sla tèra e a l’é nassù da la vergin Marìa për fé lòn che nojàutri i l’avrìo mai podù fé da noi medésim. Gesù a l’ha vivù na vita ‘d përfeta, completa comunion con Dé ‘l Pare. A l’ha mai comëttù ‘d pecà, né ant ël pensé, né ant le paròle o con soa condòta. Pì ‘d lòn, soa mòrt an sla cross a l’é stàita ‘l sacrifissi ch’a l’ha smon-ù na vòta për tute për liberene dal castigh che ij nòstri pecà a mérito. Lòn ch’i l’oma da fé a l’é arconòsse ‘d cheur ch’i soma ‘d pecator ch’a mérito giust “la massima pena” da part ëd Nosgnor e ch’i l’oma gnun-a speransa ‘d salvëssa a part dla grassia ch’a n’é oferta an Gesù Crist, e ch’i lo suplicoma ch’an sìa dàita për soa misericòrdia. I soma ciamà a chërde ‘d cheur che ‘l Salvator Gesù Crist a l’ha fàit tut për nojàutri, e i arseivroma vita eterna tant 'me ‘n don, un present.

A l’é nen mi ch’i lo diso, ma la Paròla ‘d Nosgnor: “Iv diso la vrità: coj ch'a dan da ment a mia Paròla e ch'a chërdo a Col ch'a l'ha mandame, a l'han vita eterna e quand ch'a-i sarà 'l Giudissi a saran nen condanà, përchè già a son passà da la mòrt a la vita” (Gioann 5:24). I l’oma da fé nen d’àutr che lòn pr’ esse arconcilià con Dé. É-lo pa nen costa-sì na bon-a neuva?

S’a l’é parèj, fòrsi ch’i l’oma pì nen da sagrinesse ‘d vive na vita giusta e onesta? Fòrsi che sossì a veul dì che i l’oma nen da rende ubidiensa a Nosgnor? Ëd sicur che 'd nò! Gesù Crist a l’ha dit: “S'i scoteve ij mè comandament i restreve an mè amor, tal coma mi i scoto ij comandament ëd mè Pare e i resto an Sò amor” (Gioann 15:10).

Se nòstra fèj an Crist an pòrta nen a l’ubidiensa, antlora i l’oma nen na vera fej ant ël Crist. L’apòstol Giaco a dis: “Mè frej e seur, còsa servirà-lo se quajdun a dis ch'a l'ha la fej, s'a lo dimostra nen con j'euvre? La fej da sola podrìa-la salvelo? Se un frel o na seur a l'ha gnente da butesse adòss e a-j manca lòn ch'a l'é necessari ogni dì për vive, e quajdun ëd vojàutri a-j dis: "Va 'n pas, e mangia fin-a ch'it n'àbie pro", e ch'i-j daghe nen le còse necessarie pr' ël còrp, a còsa a-j servirà-lo dije ste paròle? Për l'istess ëdcò la fèj, s'a l'é nen dimostrà dai fat, la fèj da sola a l'é mòrta” (Giaco 2:15-17). Na vera fej an Crist a pòrta sèmper d’ubidiensa a Crist.

Contut, la motivassion ch’i l’oma pr’ esse ubidient a l’é nen cola ch’i l’oma tëmma d’esse campà giù ant l’infern. A l’opòst, i arseivuma ‘l Crist për amor e përchè i vorsuma dije grassie për avèjne salvà për soa grassia. Un fieul a ubidiss a sò pare nen pr’ esse acetà da chiel, ma përché a l’é già acetà da sò pare e ch’a-j veul bin e a veul feje piasì.

Ancheuj i l’oma 'dcò da fé motobin d’atension a j’evangej fàuss ch’a sio nen coma ch’a l’é dit ciàir ant ël Testament Neuv për boca dj’apòstoj:

“Im stupisso fòrt ëd la manera ch’i l’eve bandonà Nosgnor, col ch’a l’avìa ciamave për la grassia ‘d Crist, e ch’i sìe passà sì tòst a n’àutr Evangeli. Contut, ël fàit a l’é che n’àutr Evangeli a-i é pa, ma a-i é ‘d gent ch’av përturba e ch’a vorìa dëstòrze l’Evangeli dël Crist. I lo diso ciair: se quajdun a riva e ch’av nunsia n’Evangeli divers da col ch’i l’oma nunsiave nojàutri, s’a fussa fin-a mi medésim o n’àngel calà giù dal cél, ch’a-j casca adòss na maledission!  I l’hai dilo e iv lo diso torna: se quajdun a riva e av nunsia n’Evangeli divers da col ch’i l’eve già arseivù, ch’a-j casca adòss na maledission! Lòn ch’i faso mi a l’é nen për fé piasì a la gent, ma për fé piasì a Nosgnor. S’i volèissa fé piasì a la gent, vanieme sò favor, i sarìa nen un sërvent ëd Crist” (Galati 1:6-10). 

Vera, a-i son dj’àutri evangej che soens an presento e ch’a son nen conforma a lòn ch’a diso le Scriture Sante. A son sogetà a na maledission përché a diso che la mòrt ëd Gesù Crist an sla cros o a l’é nen necessaria o ch’a basta nen, a l’é nen pro, per porté na person-a an paradis. Lòn ch’a l’ha fàit Gesù Crist a l’é complet e a l’ha nen da arsèive na gionta, nè da nojàutri, nè da quajdun d’àutri, a-i fà nen chi ch’a sìa.

Peuj, tuti j’àutri evangej a son sogetà a na maledission përchè a pòrto via la consolassion dal pòpol ëd Nosgnor. A vorìo che la gent as fidèissa nen tant o nen mach a Gesù Crist, ma an sl’esecussion ëd quajcòsa che d’àutri a farìo.

An ters leugh, j’autri evangel a son sota na maledission përchè a diso nen la vrità e coj ch’as fido a coj-lì a saran nen salv. Coj “vangej” lì a dan a la gent la fàussa sicurëssa che le còse a sìo diverse da lòn ch’a diso le Scriture Sante. Ant ij temp ëd Gesù a j’ero coj ch’a pensavo d’esse pro bon da lor istess e ch’a l’avìo nen da manca ‘d Gesù, che lor a j’ero bastansa bon e ch’a séguitavo già ‘d régole religiose ch’a chërdìo bastévol. As ciamavo ij Farisé. Contra ‘d lor Gesù soens a së scontrava e a-j disìa paròle ‘d feu! Anchej a-i é tanta gent ch’a l’ha ‘d presunsion ch’a son nen basà an sle paròle ciàire dle Scriture Sante, le paròle ciàire dl’Evangel bìblich. Se nojàutri i podèisso esse salv da noi istèss, antlora Gesù a sarìa mòrt për gnente!

Antlora i l’oma da serne an tra lòn ch’i pensoma nojàutri e lòn ch’a l’é fondà an sla vrità che Nosgnor a l’ha arvelane ciàira an soa Paròla scrita. I podoma nen sbaliesse. A l’é nen na question d’antërpretassion o d’opinion. La Paròla ‘d Nosgnor i l’oma da conòss-la. I l’oma da verifiché sèmper se lòn ch’i pensoma o lòn ch’i sentoma a sia giust o nò.

I l’oma da fé tant coma coj ëd Berea, dont ël lìber dj’At dj'Apòstoj an conta: “I frej a l’han peuj mandà fòra Pàul e Sila për andé a Berèa. Quand ch’a son rivaie, a son intrà ant la sinagòga dj’ebreo. Àor, sti-sì a j’ero mej dispòst a ‘mprende che coj ëd Tessalònica, përchè volenté a l’han arseivù la Paròla e a vardavo bin le Scriture tùit ij dì për controlé che le còse a fusso prope com a-j lo disìo.  A l’é për lòn che vàire ‘d lor a l’han chërdù, ansema a ‘d fomne greche ‘d distinsion e d’òm an nùmer passàbil grand” (At 17:10-12).

Orassion: Nosgnor! Toa providensa ch'a faliss mai a l'ha butà a pòst le còse tant an cél che ant la tèra: Gava vìa da nojàutri, it suplicoma, tut lòn ch'an fà 'd mal e dane cole còse ch'an profit. Fà ch'i gavoma la fiusa a tut lòn ch'a l'é nen conform a Toa Paròla scrita; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Leture bìbliche dël lessionari - Duminica 29 'd Magg - Sconda 'd Pancòsta: 1 Re 18:20-21, (22-29), 30-39; Salm 96: Galatian 1:1-12: Luca 7:1-10

Sapiensa antica [Duminica 22/5/2016]

Check this out on Chirbit

Se ij giovo a savèisso e ij vèj a podèisso! Bele s’a l’é pro vera che “la sapiensa a sta nen ant la barba”, coma ch’as dis, na vòta ij vèj a j’ero tenù an gran considerassion e onor. As disìa: “Consèj da vej e agiut dai giovo”. Sta considerassion a l’era dzurtut për soa esperiensa ‘d lor, dal fàit che lor a l’avìo amprendù “coma ch’a l’é la vita”, lòn ch’a pì a conta ant la vita, amprendù a fé le ròbe coma ch’as dev, e vìa fòrt. Vera, a son mach ëd fòj coj ch’a mepriso la sapiensa antica.

Quaj d’ann fà i l’hai catà ‘n lìber ch’a l’ha për tìtol “La sapiensa antica dla nòstra gent” e ch’a conten tanti proverbi piemontèis dël passà ch’a son përdabon un tesòr e ch’a son ancheuj squasi dësmentià. Darmagi! I dovrìo bin passeje anans a nòstra gioventù. Contut, cand che mi i j’era giovo i l’hai arseivù da quajdun n’àutr liber, un tesòr ch’i chërdo ch’a sia ancora pì pressios e ch’a l’ha mai pì lassame. A l’é un lìber ëd sapiensa antica ch’a và motobin pì andarera dij proverb ij pì vej ch’a-i sio an Piemont: a l’é la Bibia, la Paròla ‘d Nosgnor tramandà da generassion a generassion dal pòpol ëd Nosgnor. Tanti a la mepriso ma, grassie a Nosgnor, d’àutri a la ten-o an bon cont, a-j l’han cara, e a vivo confòrma lòn ch’a mostra coma ch’a fasìa Nosgnor Gesù Crist, përché la Bibia an deurb la pòrta ch’a men-a a la salvëssa. A l’é antica ma sèmper d’ancheuj.

La vos ëd la sapiensa, o saviëssa, a ‘rsona ancora ancheuj, coma c’ha dis una dle leture bibliche arservà për ësta Duminica.

Dal liber dij Proverbi:

“L'eve nen sentù la ciamada ch'a fà la Saviëssa e l'Inteligensa ch'a fà 'rsoné daspërtut soa vos? Vardela là an sij pòst elevà dacant le strà; a l'é piassasse pròpi a la crosiera dle vie. Vardela là a le pòrte dla sità e a l'intrada dij quarté, là ch'a dis a àuta vos: ‘I faso n'apel a tuti vojàutri, mia vos as adressa a tuta la gent, gnun-e 'cession’ (...) Nosgnor a l'ha dame fòrma fin-a dal prinsipi, prima 'ncora ch'a s'ancaminèissa la creassion. A l'ha instalame da l'eternità, dal comensament, prima ch' ël mond a esistèissa. I son nassùa prima ch'a-i fusso le profondità dj'océan, prim' ancora che le surgìss a gargojèisso d'eva. I son nassùa prima che le montagne e le colin-e a seurtisso fòra, prima che Dé a l'avèissa fàit ël mond e ij camp, o ch'a fussa seurtì fòra la prima póer midèma dla tèra. Cand che Nosgnor a l'ha stabilì ij cej, prima che Chiel a trassèissa l'orisont ëd dj'océan, i j'ero già là. Già i esistìo prima che le nivole a fusso butà là 'n àut, prima ch' a fusso scavà bin ancreuse le surgiss. I j'era già là prima ch' a fussa butà 'n lìmit ai mar përch' a 'ndèisso nen pì 'd dlà dij sò confin. Quand che Nosgnor a l'ha trassà le fondassion dla tèra mi i j'ero l'architet ch'a-j stava a le còste. Mi i l'hai sèmper compiasuje e i l'hai mai chità d'arlegreme 'd Soa presensa. I j'ero pròpi contenta quand ch' ël mond a l'é stàit creà e i son arlegrame tant ëd l'umanità” [Proverbi 8:1-4; 22-31].

A l’é për lòn ch’a son beà coj che la Bibia a la mepriso nen, ch’a l’han cara e ch’a la studio con soagn. A lor lë Spirit ëd Nosgnor a-j deurb j’euj e la ment për ch’a la comprendo. Sossì a l’é lòn ch’a dis Nosgnor Gesù Crist ai sò dissépoj. I lo trovoma ant un tòch dl’Evangeli ch’a l’é la sconda letura biblica dë sta Duminica.

Dal vangeli scond Gioann:

“A-i é diverse còse ch'i l'hai 'ncora da dive, ma i peude ancora nen capije. Ma quand ch'a sarà vnù lë Spirit ëd la vrità, Chiel av menerà an tuta la vrità, përchè a parlerà nen për sò cont, ma a dirà tut lòn ch'a l'avrà sentì, e av nunsierà le còse ch'a l'han da vnì. Chiel am glorificherà, për motiv ch'a pijerà dël mè e ch'av lo dirà. Tut lòn ch'a l'ha mè Pare a l'é mè: a l'é për lòn ch'i l'hai dit ch'a pijerà dël mè e ch'av lo dirà” [Gioann 16:12-15].

Arsèive Gesù Crist coma nòst Signor e Salvator, ant ij sò tèrmin, an dà motobin ëd profit. Scoté lòn ch’a scriv l’apòstol Pàul (e costa-sì a l’é nòstra tersa letura biblica):

“Ora, donca, già ch’i soma stàit diciarà giust për la fej, i soma an pas con Nosgnor grassie a nòst Signor Gesù Crist. Për sò mojen an son ëstàite dovertà le pòrte a costa condission ëd grassia anté ch’i stoma bin ferm e adess i spetoma con fiusa e ‘d gòj ël dì ch’i pijeroma part a la glòria ‘d Nosgnor. E nen mach lòn! Fin-a ant le tribulassion i trovoma ‘n motiv për arlegrene, përchè i savoma che la tribolassion a fà chërse nòstra costansa, e la costansa l’esperiensa, e l’esperiensa la speransa. E costa speransa a l’é bin fondà përchè i savoma bin coma ch’a sia grand l’amor che Nosgnor a l’ha për nojàutri, l’amor dont lë Spirit Sant ch’i l’oma arseivù a l’ha ampinìne ‘l cheur” [Roman 5:1-5].

Terminoma con la letura d’un Salm, ël nùmer 8. An cost imn al sovran creator, l’autor a làuda la maestà ‘d Nosgnor e as maravija che Nosgnor a l’abia dàit a l’umanità ‘d podèj dominé an sla creassion.

“Nosgnor! Nòst Sovran! Tò nòm maestos a ampiniss la tèra. Toa glòria a l’é pì àuta dël cél! It l’has mostraje ai pcit e a le masnà, ëd conté ‘d toa fòrsa! It l’has fàit sté ciuto ij tò nemis e tuti coj ch’a s’arviro contra a ti. Cand ch’i vardo ‘d neuit al cél steilà e ch’i vëddo l’euvra ‘d toe man, la lun-a e le stèile ch’it l’has butaje, i’m diso: “Còsa mai ch’a son j’uman përché ti tl’àbie d’arcordete ‘d lor? Còsa mai ch’a son ij mortaj përchè ti’t l’abie da tenje an considerassion? Pura, it l’has faje nen tant da meno che j’àngej1, it l’has coronaje ‘d glòria e d’onor. It l’has fàit ch’a podèisso dominé toa creassion: it l’has butà tut ai sò pé ‘d lor; jë strop e le mandrie e tute le bestie sarvaje; j’osej ant ël cél, ij pëss dël mar, e tut lòn ch’a noata ant ij senté dj’ocean. 8:9 Nosgnor! Nòst Sovran: tò nòm maestos a ampiniss la tèra!”

Pregoma con n’orassion ch’armarca la festa ch’as selebra costa Duminica, visadì cola dla Trinità.

Orassion - Nosgnor tut-potent e etern! It l'has dàit a nojàutri, ij tò sërvent, për la confession ëd na vera fej, la grassia d'arconòsse la glòria dla Trinità eterna e, ant ël podèj ëd toa divin-a maestà, ëd adoré l'unità: Ten-ne costant an costa fej e adorassion e pòrt-ne a la fin a vëdd-te an Toa ùnica e eterna glòria, ò Pare; che con ël Fieul e lë Spirit Sant a viv e regna, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Duminica 22 'd Magg - Prima Duminica apress Pancosta - Duminica dla Trinità - Proverbi 8:1-4, 22-31; Roman 5:1-5; Gioann 16:12-15; Psalm 8

Nosgnor a l'é sovran

Pancòsta: la sorgiss ëd la fòrsa pacifica dël pòpol ëd Nosgnor [Duminica 15/5/2016)

Check this out on Chirbit

I vivoma ant n’época ch’a paress che la pì part ëd la popolassion a viva mach për l’ancheuj: la stòria dj’àutre generassion, la stòria ‘d soa gent,  a pàiro gnanca pì ‘d conòssla: a l’é quaicòsa ‘d passà e a diso che d’amportansa a n’àbia bin pòca. As arcòrda un pò, magari, ëd lòn ch’a l’avìo mostraje a scòla, cola stòria ch’a l’era pì o meno bin mostrà, ma ch’a l’era cola ofissial, cola “autorisà” da lë stat, al servissi ëd “l’ideologìa dominante”. Na quaj sèira fà a l’é capitame ‘d vardé an television un documentari d’arserca a propòsit ëd na quàich popolassion ëd l’Asia ch’a fasìo part ëd l’Union Soviètica. L’ideologia comunista, con soe ambission d’omogeneisé la gent sogetà a sò “amperi”, a l’avìa dëscancelà ‘d manera artifissiosa ij vej confin, tramudà e mës-cià ‘d gent diversa, ma ‘dcò sofocà, fàit fòra ‘d manera “sientifica” soe lenghe, colture e tradission për rende tuti, coma ch’a disìo, “j’istess”, uguaj. Dëscancelà soa memòria stòrica ‘d lor, proibìe e crasà soe lenghe, ëd popolassion antreghe a l’avìo perdù soa identità dl’origin për ciapé cola che ‘l partì comunista a j’amponìa. Apress la croa dl’Union Soviètica (tant coma ch’a crodo tùit j’amperi con soe ideologie e pretèise), cole popolassion, dòp d’avèj campà giù lë statue e ij simboj dël vej regim, con ëd gran pen-a a amprendo torna la lenga dij sò grand, soa coltura, soe tradission, sò drapò e dj’eroe ‘d soa gent. Conòsse la stòria e le tradission ëd nòstra gent, arpjé nòstra identità che quajdun a pretendìa ëd dëscancelé, a l’é ‘d gran pèis, përchè a veul dì conòsse ch’i ch’a soma e d’andoa ch’i vënoma. Na generassion ch’a conòss nen soa stòria as gava la tèra da sota ij pé e a peul gnanca avèj n’avnì, a l’avrà mach col che quajdun a veul deje për ij sò tornacont e ambission.

Autërtant pòch conossùa, e magari ëdcò dëstorzùa, a l’é la stòria ch’as podrìa disse paralela a cola dle nassion, visadì la stòria dël pòpol ëd Nosgnor, la stòria ‘d cola gent sernùa për rendje testimoniansa e servissi ant ël mond. A l’é la stòria ‘d coj ch’a son fedej al Dé ver e viv ch’a s’arvela ant la Bibia, ch’a part da l’antichità la pì da leugn e ch’a travërsa ij sécoj. Conosseve-la? A l’é la stòria antica dël pòpol ch’a l’é ciamà d’Israel, cola ch’a treuva sò segn ant la nassita, vita, mòrt e arsurression ëd Nosgnor Gesù Crist, dont ij sò dissépoj a son ëspantiasse an tut ël mond. L’aveniment ch’a l’ha rendù possibil së spantiament a l’é lòn ch’a l’é capità ant ël dì dla prima Pancòsta, cand ël prim grup dij dissépoj ëd Gesù Crist a l’ha arseivù da lë Spirit Sant ëd Nosgnor la potensa ‘d rendje testimoniansa. La Pancòsta a l’é lòn ch’i foma la selebrassion sta Duminica. Lesomne la conta, coma ch’i la trovoma ant ël lìber dj’At dj’Apostoj al capìtol 2. A l’é na fòrsa ch’a nass da le promësse ch’a l’avìa fàit Gesù (nòstra sconda letura).

Lë Spìrit Sant e ‘l Dì dla Pancòsta. “Rivà ch'a l'era 'l dì dla Pancòsta, a l'ero tùit ansema ant ël midem leugh. A l'improvista a l'han sentù 'n son dal cel coma s'a fussa d'un vent ch'a bofava fòrt e a l'ha 'mpinì tuta la ca andoa ch'a l'ero setà. E a-i é comparìje ëd lenghe coma 'd feu ch'a son spartisse an s'ognidun ëd lor. E a son ëstàit tùit ampinì dë Spìrit Sant e a l’han comensà a parlé an lenghe forëstere, conforma che lë Spìrit a-j fasìa parlé. An col period a-i era a Gerusalem motobin dj'ebreo ch'a-i s'antërtenisìo (për l'ocasion dla festa), gent divòta da tute le nassion ch'a-i è sota 'l cel. Cand ch'a l'é fasse col son, motobin ëd gent a l'é assemblasse (dëdnans a la ca) e a l'ero tùit dëstornà për che ognidun a-j sentìa parlé an soa pròpria lenga. D'autut sbalordì, a disìo l'un con l'àutr: "Ma tuti sti-sì ch'a parlo, a son-ne pa dla Galilèa? Com é-lo donca che mincadun ëd nojàutri a-j sent parlé la lenga dël paìs andoa ch’i soma nà?”. Parti, Medi, Elamiti, e nojàutri ch'i stoma ant la Mesopotamia, an Giudea e an Capadòcia, ant ël pais del Pont e ant la provinsa dl'Asia, an Frigia e an Panfìlia, an Egìt e ant ij quarté dla Libia, ch'a l'é davzin ëd Cirene, e nojàutri ch'i stoma a Roma? J’ebreo tantme ij prosélit, ij cretèis e j’àrabo, i-j sentoma parlé dle maravìje ‘d Nosgnor ognidun an nòstra lenga? A l'ero donca tùit dëstornà e a savio pì nen còsa pensesse d' lòn, e as disìo l'un con l'àutr: "Còsa veul-lo dì sòn?". Ma d'àutri, a-j sbefiavo e a disìo: "A l'é ch'a son pien ëd vin doss". Ma Pè, an presentand-se ansema a j’óndes, a l’ha aussà la vos, e a l’ha dije: “Vojàutri gent ëd Giudèa e tuti coj ch’i seve a Gerusalem, scoté sossì e fé 'tension a mìe paròle. Malgré tut lòn ch’i pense, sti-sì a son nen cioch, perchè a l’é mach neuv ore dla matin, ma a l’é lòn ch’a l’avia dit ël profeta Gioèl: ‘A-i rivrà ant ij dì darié - Nosgnor a dis - ch’i spantierai mè Spìrit an sù tuta la mia gent, e vòsti fieuj e vòste fije a profetisëran; vòsta gioventura a vëddrà ‘d vision e ij vòsti vej a sugnëran dij seugn. Ëdcò an sij mè servidor, sia òm che fomne, i spantieraj mè Spìrit, an coj dì là, e lor a profetisëran. E mi i farài ‘d còse maravijose dzor ant ël cel, e ‘d prodissge an sla tèra giù-sì, ëd sangh e ‘d feu, e ‘n vapor ëd fum. Ël sol a sarà cambià an top, e la lun-a an sangh, dë' dnans che col grand e glorios Dì dël Signor a ven-a. Antlora tuti coj ch’a 'nvocran ël nòm dël Signor a saran salv’ (At 2:1-21)

Le promësse ‘d Nosgnor. “Flip a-j dis: “Signor, fane vëdde ‘l Pare, e për nojàutri tant a basta”. Gesù a l’ha dije: “A l’é tant ëd col temp che mi i son ansema vojàutri e ti ‘t l’has nen conossume? Flip, col ch’a l’ha vëddume, a l’ha vëddù mè Pare. Com’ é-lo ch’ it dise: 'Fa-ne vëdde ‘l Pare?' Chërdes-to nen ch’i son an mè Pare e mè Pare a l’é an mi? Le paròle ch’iv diso, i-j diso nen daspërmì medésim, ma ‘l Pare ch’a sta an mi a l’é col ch’a fà soe euvre miracolose. Chërdme ch’i son ant ël Pare e ‘l Pare a l’é an mi, sedësnò chërdme për motiv dj’euvre miracolose ch’i faso. An vrità, an vrità iv diso: Col ch’a chërd an mi, a farà j’euvre ch’i faso mi, ansi, a na farà ‘d pì grande ancora che ste-sì, për motiv ch’i vado al Pare. E qualsëssìa còsa ch’i ciame a mè nom, i la farai, parèj che ‘l Pare a sia glorificà dal Fieul. S’im ciame queicòsa a mè nòm, i la farai. S’im veule bin, fé lòn ch’iv comando. Antlora i pregrai mè Pare, e Chiel av darà n’àutr Consolator për sté ‘nsema voi për sèmper; lë Spìrit dla vrità che ‘l mond a peul nen arsèive përchè a lo vëdd nen e a lo conòss nen. Vojàutri, contut, i lo conòsse përchè a sta ‘nsema voi e a sarà an voi” (Gioann 14:8-17).

L’apòstol Pàul a dëscriv parèj lë Spirit Sant ch’a l’é dane:

“Përchè tuti coj ch'a son mnà da lë Spirit ëd Nosgnor a son fieuj 'd Nosgnor. Përch' i l'eve nen arseivù në spìrit ëd servitù ch'av men-a torna a la pàu, ma i l'eve arseivù lë Spirit d'adossion ch'an fà crijé "Abba, Pare". A l'é col istèss Ëspirit ch'an rend la testimoniansa ch'i soma ‘d fieuj 'd Nosgnor. E s'i soma 'd fieuj, antlora i soma 'dcò d'ardité (visadì d’ardité 'd Nosgnor ardité ansema con Crist) se përdabon i patìoma con Chiel për esse 'dcò glorificà con Chiel” {Roman 8:14-17}.

A la fin, pregoma con le paròle dël Salm 104:

“Ò Signor, che gran' varietà 'd ròbe ch'it l'has fàit! Ti 't l'has faje tute con sapiensa. La tèra a l'é pien-a 'd toe creature. Vardé-là l'océan, grand e largh, ch'a formiola 'd creature d'ògni sòrt, sia grande che pcite. Vardé ij bastiment ch'a lo sorgo, e 'l Leviatan ch'it l'has falo përché a-i s'amusa.  A dipendo da Ti për ël nutriment ch'a l'han da manca. Quand che Ti a-j lo procure, lor a l'archeujo. Ti 't doverte la man për deje da mangé e lor a na mangio. Tutun, s'it ët slontan-e da lor, a droco 'nt lë sparm. Quand ch'it jë 'rtire lë spirit, lor a meuiro e 'rtorno a la póer. Quand ch'it jë das Tò respir, as crea la vita e Ti 't arnova la facia dla tèra. Che la glòria 'd Nosgnor a dura për sèmper! Lòn ch'a l'ha fàit a-j dà tant ëd piasì al Signor.  La tèra a tërmola a Sò sguard; le montagne a fumo quand che Dé a-j toca. I cantrai al Signor fin tant ch'i vivo. I lauderai 'l Signor fin-a a l'ultim mè respir! Che tùit ij mé pensé a-j sio agradì, përch' am arlegro ant ël Signor! Che tùit ij pecator a dësparisso da la facia dla tèra; che coj ch'a son gram a scomparisso për sèmper. Che tut lòn che mi i son a làuda 'l Signor! Laudé 'l Signor! [Salm 104:25-35, 37].

Orassion: Nosgnor tut-potent! An ës dì-sì Ti 't l'has dovertà 'l senté dla vita eterna a minca rassa e nassion për ël don promëttù dlë Spirit Sant: Arvërsa con abondans, it pregoma, sto don për tut ël mond pr' ël mojen dla predicassion dl'Evangeli, parèj ch'a vagna fin-a ij confin pì da leugn dla tèra: për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spiri Sant, un son Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Duminica 15 'd Magg - Dì 'd Pancòsta - At 2:1-21 o Genesi 11:1-9; Roman 8:14-17 o At 2:1-21; Gioann 14:8-17, (25-27); Salm 104:25-35, 37

Per approfondire il messaggio di queste letture, leggere questa predicazione in italiano.

Na domanda ch’i l’oma bin da fesse [Duminica 8 'd magg 2016)

Check this out on Chirbit

Ancheuj a-i é fin-a n’industria ch’a l’ha coma sò bu col ëd antërtniss-ne, d’amusene, ëd fene divertì, d’ampedine ‘d pensé. A l’é nen mach ëstudià për fé che nojàutri i sio ampedi ëd “désturbé ‘l manovrator”, ma soens a n’é bin còmod për nen dovèj pensé tròp a le domande ancreuse ch’a rësguardo nòstra vita, an sël sens da desse a la vita, nòstra vita. Coste domande, a l’é pro vera, an dan ëd sagrin, e fin-a d’angossa, përché i soma nen bon a deje na rispòsta. E peuj, a venta ‘dcò dilo, a paress che ‘d rispòste ch’ant ël mond as dan a cole domande, a na sio bin vàire e i savoma nen cola ch’a sia la pì’ giusta e i pairoma nen (o i l’oma nen ël temp, la veuja o, i disoma, l’abilità) ëd confronteje. Antlora a l’é mej ëd nen penseje su tant e ...ch’a vada com a vada! A l’é për lòn i l’oma da manca ‘d quajcòsa ch’a peussa dëstornene, svariene. Coste domande a’n tormento e sagrin-o dzurtut ant ij moment ëd crisi coma na maladìa o ‘n deul. Contut, a riva ‘l moment che le distrassion an servo a pòch, coj moment ch’i podoma pì nen scapeje, ëd schivié la domanda: “Còsa venta-lo ch’i fassa pr’ esse salv da sta vita inùtil e grama? Antlora a son beà coj ch’a ‘rsèivo volenté e a la pijo an sël sério coma ch’a mérita, la rispòsta concreta che mach l’Evangeli ‘d Gesù Crist a peul dene, cola ch’a l’é përdabon na bon-a neuva. Sossì a l’é lòn ch’a seurt da la prima letura biblica dë sta Duminica. N’òm disperà pr’ ij motiv ch’i vëdroma pì anans, a cambia soa prospetiva ‘d vita e as sent ampinisse ‘d gòj e dë speransa.

Pàul e Sila ampërzonà a Filippi. “Ora a l’é rivà che, damentre ch’i andasìo al leugh ëd la preghiera, a n’é vnuje ancontra na serva ch’a l’era ampossessà da në spirit ch’a la fasìa strologhé e ch’a disìo ch’a l’era lë spirit ëd Piton. Për lòn ch’a disìa, cola fomna a fasìa fé ‘dij grand guadagn ai sò padron. A l’é capità ch’ a l’é butasse a venine dapress, a Pàul e nojàutri. A crijava e a disìa: “Sti òm a son ij sërvent dël Dé pì-àut e av nunsio coma ch’i peude esse salvà!”. E a l’ha fàit lòn durant diversi dì. A la fin Pàul, che lòn a-j dasìa pitòst fastidi, a l’é virasse e a l’ha dije a lë spirit: ‘It comando an nòm ëd Gesù Crist, ëd seurte da sta fìa’, e tut sùbit lë spirit a l’é seurtine. Ij padron ëd cola serva, vëdand che la speransa ‘d fé ‘d guadagn a l’era andass-ne, a l’han pijà Pàul e Sila e a l’han rablaje ant la piassa pùblica dëdnans ai magistrà. E a l’han presentaje ai governator, disand: “Costi-sì a son dj’ebreo ch’a veulo buté sot-dzora nòstra sità,  përché a mostro ‘d costume che a nojàutri chi soma ‘d roman, a l’é nen consentì d’aceté né ‘d seguité!”. Ëdcò ‘l pòpol a l’é solevasse contra ‘d lor e ij governator, avendje fàit s-scianché le veste, a l’han comandà ch’a fusso foatà. E dòp d’avèje dàit diverse foatà, a l’han butaje an përzon, dasandje ordin al consergi ëd goerneje al sicur. Ël consergi, con n’òrdin parèj, a l’ha butaje al fond ëd la përzon, e a l’ha strenzuje ij pé ant ij sèp. Ora, sù la mesaneuit, Pàul e Sila a pregavo, cantand ëd làude a Nosgnor, ëd manera ch’ij përzoné a-j sentìo. E tut d’an colp a l’é fasse un grand taramòt, tal che le fondamente dla përzon a son socrolà, e su ‘l moment tute le pòrte a son deurbisse, e le caden-e ‘d tuti a son dëstacasse. Sù lòn, ël consergi a l’é dësvijasse e, an vedand le pòrte dla përzon doverte, a l’ha tirà fòra soa spa e a vorìa massesse, chërdand ch’ij përzoné a-j fusso scapaje. Ma Pàul a l’ha crijà fòrt disand: ‘Fate gnun mal, përché i soma tuti ansissì. Antlora, avend ciamà ‘d ciàir, ël consergi a l’é corù andrinta e, tut tërmoland, a l’é campasse ai pé ‘d Pàul e Sila. E avendje mnà fòra, a l’ha dije: ‘Monsù, còsa venta-lo ch’i fassa pr’ esse salv?”. Lor a l’han dije: “Chërd al Signor Gesù Crist, e ‘t saras salv, ti e tùit ij tò!”. E a l’han nunsiaje la Paròla ‘d Nosgnor, a chiel e a tuti coj ch’a j’ero an soa ca. Pròpi antlora, ant ël pì bel mes ëd la neuit, ël consergi a l’ha lavaje soe piaghe ‘d lor e, sùbit dòp, a l’é stàit batesà ansema a tuti coj ëd soa ca. Peuj a l’ha portaje andrinta da chiel, e a l’ha servije da mangé, e a l’é arlegrasse përché ansema a tuta soa gent a l’avìa chërdù a Nosgnor” [At 16:16-34].

“Vardé, i son an camin ch’i rivo4. I pòrto con mi da dé l’arcompensa e rende a mincadun conform a soe euvre. I son l’Alfa e l’Omega, ël prim e ‘l darié, ël prinsipi e la fin. A son beà coj ch’a l’han avù la ròba netià. A lor a-j sarà consentì d’intré për le pòrte dla sità e ‘d mangé ‘l frut dl’erbo dla vita. (...)  “Mi, Gesù, i l’hai spedì mè àngel përchè a renda testimoniansa dë ste còse ant le cese. Mi i son tant la rèis ëd David che l’ardité ‘d sò tròno. Mi i son la stèila matinera ch’a splendriss”. Lë Spirit e la sposa a diso: “Ven!”, e coj ch’a scoto ch’a diso: “Ven!”. Chi ch’a l’ha sèj ch’a ven-a; chi ch’a veul, ch’a pìja pura dl’eva dla vita, ch’a l’é a gràtis. (...) Col ch’a fà fede ‘d tut sossì, a dis: “Éh, i ven-o tòst”. Amen! Ven, Signor Gesù! Che la grassia ‘d Nosgnor Gesù Crist a sìa con tuti vojàutri!” [Arvelassion 22:12-14,16-17,20-21].

Gesù a prega për ij chërdent dontsessìa. “Ora i prego nen mach për lor, ma ‘dcò për coj ch’a chërdran an mi për ël mojen ëd soa paròla. Përchè a sio tùit un, pròpi coma Ti, Pare, t’ses an mi e mi an Ti. I prego che lor a sio an nojàutri, përchè ‘l mond a chërda che Ti ‘t l’has mandame. I l’hai daje la glòria ch’it l’has dame, përch’i sio un, tanme nojàutri i soma un – Mi an lor, e lor an mi - ch’a sìo un an manera completa, parèj che ‘l mond a conòssa che Ti ‘t l’has mandame e ch’it jë veule bin, tanme Ti ‘t l’has vorsùme bin. Pare, mè desideri për coj ch’it l’has dame a l’é che andoa ch’i son mi, a sio ‘dcò lor, parèj che lor a vëddo mia glòria, cola ch’it l’has dame motobin anans la creassion dël mond.  Pare giust, ël mond a l’ha nen conossute, ma mi i l’hai conossute, e sti-sì a l’han conossù ch’a l’é Ti ch’it l'has mandame, e i l’hai faje conòsse Tò nòm, e i seguitrai a felo conòsse, përchè l’amor ch’it l’has avù për mi a sia ‘n lor e mi i sia an lor” (Gioann 17:20-26).

Salm 97 - L’autor a pitura Nosgnor coma ‘l rè giust e sovran dël mond ch’a ven anans an Soa glòria për rende giustissia ai Sò dëdnans a coj ch’a-j son nemis.

“Nosgnor a l’é rè, la tèra as n’arlegra! Che fin-a le tère pì da leugn a n’argiojisso! Èd nivole fosche a-j stan dantorn; drit e giustissia a sostnisso sò tròno. Da ‘dnans a chiel un feu a-j va anans e a brusa tùit ij sò nemis. Soe losne anlùmino l’univers. La tèra a lo vëd e a l’é pijà da lë sparm. Le montagne a slinguo tanme ‘d sira dëdnans a Nosgnor, dëdnans al Signor ëd tuta la tera. Ël cél a proclama Soa giustissia e tùit ij pòpoj a miro Soa glòria. Ch’a n’àbio onta tuti j’idolatra, ch’as vanto ‘d divinità ch’a son nen; tùit ij dé a l’han da tombé2 a tèra dëdnans a Chiel! Gerusalem as n’arlegra a sente sossì; a son an festa le sità ‘d Giuda për motiv ëd Toa giustissia, o Signor! Përchè Ti ‘t ses ël Signor, ël Pì-àut dzura tuta la tèra. Ti’t ses esaltà dzura tùit ij dé. Vojàutri ch’i veule bin a Nosgnor, i l’eve an ghignon ël mal. A l’é Chiel ch’a goerna la vita ‘d coj ch’a-j son fedel e ch’a-j libera da le man dj’ingiust. La lus a sponta pr’ ij giust, e la gòj për coj ch’a son drit ëd cheur. Che tùit ij giust a s’arlergro an Nosgnor e ch’a làudo Sò nòm sant!” (Salm 97).

8 ëd Magg 2016 - Duminica 'd Pasca ch'a fà set - At 16:16-34; Arvelassion 22:12-14,16-17,20-21; Gioann 17:20-26; Salm 97

Orassion: Nosgnor, rè 'd glòria!| It l'has esaltà Tò Fieul ùnich Gesù Crist con ëd grand trionf a Tò Regn an cèl: lass-ne nen sensa consolassion, ma manda Tò Spirit Sant për dene fòrsa, e esaltane a col leugh anté che nòst Salvator Gesù Crist a l'é andàit anans; ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ant na glòria eterna. Amen.