Ël Crist, é-lo sogetà a 'n copyright? (53. March 9:38-41)

Ël copyright a marca chi ch'a l'é l' padron d'un nòm, ëd n'ideja, o 'd n'imprèisa e gnun d'àutri a peul dovreje pr'ij sò bu sensa ch'a n'abia l'autorisassion, che 'd sòlit as la paga. La përson-a 'd Gesù Crist, dl'Evangel, la Bibia o fin-a na gesia, é-la sogetà a 'n copyright tant ch'a aparten-a mach a na dàita organisassion religiosa, e gnun d'àutri a peul dovrela legalment? Ij dissépoj ëd Gesù a pensavo 'dcò antlora parèj, ma Gesù midem a-j contradiss. Vëdoma.

"Gioann a l'ha pijà la paròla e a l'ha dije: "Magister, i l'oma vëddù quaidun ch'a dovrava tò nòm për tapairé via 'd demòni, ma i l'oma antërdijlo, përché a l'é nen un ch'an ven-a dapress". Ma Gesù a l'ha dije: "Lassejlo fé! Përché a-i é gnun ch'a fassa 'n miràcol an mé nòm ch'a peussa sùbit dòp parlé mal ëd mi. Chi ch'a l'é nen contra 'd noi, a l'é për noi. In vrità iv diso che chionque av darà da bèive un bicer d'eva a mè nòm, mach përché ch'i seve dij cristian, a l'é sicur ch'a perdrà nen soa arcompensa" (March 9:38-41).

A l'é sèmper ëstàita na tentassion ant le gesie e ant ij moviment cristian, cola 'd pretende d'esercité un contròl ëstrèit sù tuti coj ch'a prédico l'Evangel o a parlo dël Crist, për avèj "la garansìa" ch'a rispeto le régole che lor a son dasse. A l'é na sòrta d'autenticassion, d'un imprimatur coma col che la gesia catòlica roman-a na vira a pretendìa për "autorisé" la publicassion ëd na Bibia, d'un lìber religios o d'àutre sòrt. S'a l'avìa pa d'imprimatur, visadì, s'a rispetava nen le dotrin-e 'd cola gesia, s'a l'avìa pa l'autorisassion dl'autorità religiosa vatican-a, col liber-lì a l'era proibì, a podìa nen nì vendse, nì esse legiù: a l'avìa da esse brusà. L'istess a podrìa disse për nòstra tradussion ëd la Bibia, ch'a l'é n'inissiativa privà e ch'a l'é nen "sponsorisà" da na gesìa stabilìa: quaidun a podrìa dì: "i peude nen felo sensa nòstra autorisassion!". L'avriom-ne da sogetesse a col diktat? Tut curt, peul-lo avejsse un copyright për Gesù Crist? As podrìa dì che chèich vòta a podrìa bin esse da manca për ampedì j'abus, ma la pretèisa 'd na gesia o d'un grop religios d'avèj ël monopòlio 'd Gesù Crist, a l'é da arziste, nen mach, ma a condanelo a l'é 'l Crist medésim.

"L'om-ne da antërdilo?", "Nò, lassejlo fé!". I l'oma sì un Gesù liberista ante litteram! A podrìa bin esse ch'a-i sia quaidun ch'a parla dël Crist ëd na manera nen pro bon-a, ma s'a lo fà, a l'é nen dìt ch'a vada contra 'd chiel! A podrìa bin desse che a-i sia quaidun ch'a predica n'Evangel che, a nòst giudissi, a l'é "difetos", scars, o fin-a "strabondos". A-i é ancheuj, an efet, chi ch'a dis ch'a prédica "l'Evangel pien" ...e mach lor! Tutun, chi é-lo ch'a stabiliss coj ch'a dovrìo esse ij criteri 'd "pienëssa" o d'ortodossìa? Forse na gesia ch'a l'ha 'd gran pretèise d'esse la sola e la vera, o che lë Spirit Sant a parla mach per sò mojen? A-i na son vàire ch'a diso parèj, com a fan tùit ij ragrupament ëd tendensa setària. Tut, nopà, as peul sèmper discute.

Vera, l'Evangel a l'ha da esse conform a lòn ch'a mostra 'l Testament Neuv. An sossì l'apòstol Pàul a l'é franch rigoros: "Im ëstupisso fòrt ëd la manera ch’i l’eve chità Nosgnor, col ch’a l’avìa ciamave për la grassia ‘d Crist, e ch’i sìe passà sì tòst a n’àutr Evangeli. Contut, ël fàit a l’é che n’àutr Evangeli a-i é pa, ma a-i é ‘d gent ch’av përturba e ch’a vorìa dëstòrze l’Evangeli dël Crist. I lo diso ciair: se quaidun a riva e ch’av nunsia n’Evangeli divers da col ch’i l’oma nunsiave nojàutri, s’a fussa fin-a mi medésim o n’àngel calà giù dal cél, ch’a-j casca adòss na maledission! I l’hai dilo e iv lo diso torna: se quaidun a riva e av nunsia n’Evangeli divers da col ch’i l’eve già arseivù, ch’a-j casca adòss na maledission!" (Gàlat 1:6-9).

Chi é-lo, però, ch'a peul dì ancheuj ëd prediché n'Evangel "con la marca 'd garansìa"? Le pretèise ëd tante gesie e grop ch'a pretendo d'avèj "le credensiaj giuste" a son për lo men dëscutabij. Vera, nojàutri cristian arformà i chërdoma che lòn ch'i nunsioma a sia giust conform ai prinsipi biblich che l'Arforma dël sécol ch'a fà XVI a l'ha fortì e i sercoma d'ess-ne coerent. I l'oma ël dover ëd denunsié ij vangej fàuss e difetos ch'a son pa conform a lòn ch'a mostra 'l Testament Neuv, ma i l'oma 'dcò da arlegress-ne quand la përsona dël Crist a l'é onorà e che a sò nòm a son fàite 'd robe bon-e, bele s'a l'é nen pròpi com i lo farìo nojàutri. L'istess apòstol Pàul, ch'a l'avìa dit lòn ch'i l'oma fane anans la sitassion, a scriv ëdcò: "A l'é vera che quaidun a predica Crist mach për invidia e për fé 'd polémiche, ma d'àutri a lo fan ëd bon-a volontà, për amor, përché a san ch'i son stàit butà ambelessì për la difèisa dl'Evangeli. Ij prim, nopà, animà da në spìrit tachignos, a nunsio Crist për dij motiv ch'a son nen pur e mach con ël pensé 'd feme 'ncora pì tribulé 'nt mie caden-e. Am na fà gnente: an tute le manere, o për ostentassion o për amor ëd la vrità, Crist a l'é nunsià e 'd lòn im arlegro. Éh, i seguiteraj a arlegreme" (Filipèis 1:15-18).

Ël "panorama" ancheuj d'un mond cristian ch'as presenta pitòst a tòch, a peul confond-ne e sagrinene. Ch'a na sia ringrassià Nosgnor, contut, che fin-a con dj'evangeli franch difetos, a-i son sèmper d'òm e 'd fomne ch'a rivo a na fej génita an Gesù Crist conform a lë Scriture e a la salvassion, e che an sò nòm ëd demòni a son taparà vìa. Com é-lo possibil sossi? A l'é possibil për la grassia, misericòrdia e passiensa strasordinaria ëd Nosgnor. Nosgnor a l'ha bin "ij sò" ch'a son ëspatarà për ël mond bele s'as arconòsso pa ant la midema organissassion ëd gesia. Gesù a dis: "Gnun a peul ven-e da Mi, se 'l Pare, ch' a l'ha mandame, a lo tira nen; e mi i l'arsussitrai ant ël Dì Darié" (Gioann 6:44).

Un cristian genit, i n'oma la certëssa, a sò temp a rivrà fin-a a 'rconòsse j'eror e ij difet ëd l'anunsi ch'a l'avìa sentì, përchè un cristian genit a les le Scriture Sante e a-j dovra për disserne la vrità da l'eror.

A venta 'd sicur piesse varda da minca partisaneria eclesiàstica ch'an rendrìa pì simij ai Farisé dël temp ëd Gesù che a lë spirit ëd Gesù. I l'oma da avèj la giusta toleransa sensa për lòn arzighé l'integrità biblica dl'Evangel, cola toleransa ch'a dà 'l giust pòst a l'amor cristian, coma ch'a dis l'apòstol: "Al contrari, bin fondà ant la vrità e ant l'amor, i chërsroma an ògni còsa vers ël Crist, ch'a l'é 'l cap. A l'é chiel ch'a fà che tut ël còrp a funsiona ansema an manera armoniosa. Quand che ògni soa part a travaja coma ch'as deuv, sòn a giuta j'àutre part a chërse, e parèj ël còrp antregh a l'é san, a chërs e a l'é pien d'amor" (Efesin 4:15-16).

L'amor e la toleransa a va ansema a l'onor ch'i l'oma da deje a chi ch'a nunsia e a viv ël Crist ëd manera confòrm a lë Scriture Sante, a fà nen s'a ven pa dapress ëd nojàutri!

PREGHIERA

Nosgnor! It ringrassioma përchè malgré che soens ël pëccà e l'influensa 'd Satana a corumpo l'anunsi dl'Evangel, ti, an toa grassia, it compiase 'd mné a la salvëssa coj ch'it l'has sernù fin-a da l'eternità. It ringrassioma përchè sossì a séguita a capité malgré ij nòstri difèt e incoerensa. I vorsoma 'de sicur cudì la coretëssa biblica ëd nòstre dotrin-e e denunsié l'eror. Liberane, contut, da minca comportament setari, përchè a sarìa nen lòn ch'it l'has mostrane ti. Amen.

30 Stember 2018 - Duminica apress Pancòsta ch'a fà 19

Ij test biblich da lese costa sman-a: Ester 7:1-10; 9:20-22; Salm 24; Giaco 5:13-20; Marco 9:38-50

Nosgnor! Ti't diciare tò podèj etern dzurtut quand ch'it manifeste misericòrdia e pietà; acòrdane la pienëssa 'd Toa grassia përchè noi, ch'i coro për oten-e Toe promësse, i peussa avèj part ëd Tò tesòr dël cél; për Gesù Crist nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

Ij valor dë sto mond dël tut ranvërsà (52. March 9:33-37)

Dij prim cristian ant ël mond antich as disìa: "Costa gent, ch’a l’ha già bolversà 'l mond antregh, a son ëdcò vnù ‘mbelessì" (At 17:6). I cristian "a fasìo na diferensa" ant ël mond përchè Gesù a l'avìa mostraje a vive e a proclamé 'd valor dël tut diferent da coj dël mond. La pì gran part dij cristian ancheuj, pì pront a adatesse che a vive cola "diferensa", a l'han ancora tant da amprende le lession che ij prim dissépoj ëd Gesù a 'mprendìo antlora. Ant l'episòdi dël vangel d'ancheuj i vëdoma ij dissépoj che fin-a a ven-o ross quand ch'a son ciapà da Gesù "an sël lobiòt" ëd na condòta nen conforma a cola dël Regn ëd Nosgnor. Cola ch'a l'era?

La question ëd chi ch'a l'é 'l pì amportant. "Apress d'esse rivà a Capernaum, a l'han trovà na cà ch'a-j dasìa ospitalità, e Gesù a l'ha ciamaje: "Ëd còs' é-lo ch'i disputave për la stra tra 'd vojàutri?". Ma a son stas-ne ciuto përchè a l'avìo disputà për la strà an sù chi tra 'd lor a fussa 'l pì amportant. Antlora Gesù a l'é ansetasse, a l'ha ciamà ij dòdes dantorn ëd chiel, e a l'ha dije: 'Se quaidun a veul esse 'l prim, a l’ha da ciapé l'ùltim pòst e esse 'l servitor ëd tùit j'àutri'. Peui a l'ha butà là 'n mes a lor na masnà, a l'ha pijala 'n bras e a l'ha dije a lor: 'Chionque a mè nòm a 'rsèiv na masnà parèj, a l'é tanme s'a l'avèissa arseivù mi, e chionque a m'arsèiv, a l'é pà mi ch'a arsèiv, ma a arsèiv col ch'a l'ha mandame'" (Marco 9:33-37).

Pòch anans, ij dissépoj ëd Gesù a l'avìo confessà 'd nen avèj capì 'l sens ëd le paròle 'd Gesù quand a-j preanunsia ij sò patiment, mòrt e arsurression. Ëdcò pì tard, la discussion ch'a fan ij dissépoj an tra 'd lor, a l'é n'àutra dimostrassion che 'ncora lor a rasonavo tanme la gent dë sto mond, e pa nen coma Gesù, sò magister, a l'avìa mostraje. A l'é bin vera, an efet, che an tùit ij dissépoj ëd Gesù, tant antlora com' ancheuj, la conversion a l'é quaicòsa 'd gradual ch'a dura tuta la vita. Sò cheur ëd lor a l'era bin ëstàit convertì e a l'avìo volenté arseivù Gesù coma sò Signor e Salvator, ma a restava 'ncora tante aree 'd soa vita (ant la manera 'd pensé e 'd fé) andoa la conversion a l'era 'ncora nen ëstàita dël tut aplicà, e che ancora a marciava 'nt la manera dë sto mond. A l'é për lòn che 'l cristian a l'ha 'l dover ëd fesse sèmper un diligent esam ëd cossiensa për verifiché pass për pass andova ch'a l'ha da cambié për conformesse sèmper mej a l'imagine moral e spiritual ëd Gesù, "...fin tant che tuti i saroma rivà ant l'unità dla fej e dla conossènsa dël Fieul ëd Nosgnor, ant lë stat ëd gent compìa, ant la mzura dla taja përfeta dël Crist" (Efesin 4:13).

I podoma 'ntlora imagineje damentre ch'a fan na dëscussion animà a propòsit ëd col ëd lor ch'a l'avìa da avej an posission ëd preminensa an sj'àutri, chi ch'a fussa an tra 'd lor, "ël dissépol ël pì amportant". Podrìa-lo esse Pero, "ël prinsi dj'apòstolj"? "Moment," a diso j'àutri, "ëdcò Giaco e Gioann a son amportant, nen vera? L'avìa-lo pa Gesù daje, a lor tre, ël privilegi (e mach a lor) ëd fesse vëdde an soa trasfigurassion, an tota soa glòria?". Ma Giuda a l'avrìa podù rëspondje: "Nò, feve gnun-a ilusion! I son mi, Giuda, ël pì amportant ëd tuti: sensa un coma ch'i son mi, ch'a l'é bon a fé l'aministrassion ëd la cassia dij sold ëd la comunità, i podrìe nen compì la mission ch'a l'é stave fidà, e gnanca Gesù!". Lòn ch'i podrìo 'dcò dì a proposit ëd Gioann, "ël dissépol che Gesù a l’avìa an grignor" (Gioann 21:20), é-lo nen pa la dimostrassion ch'a l'é Gioann a d'avèj la preminensa an tra j'apòstoli? Nojàutri i podrìo 'dcò dì ch'a l'è Pàul l'apòstol ël pì important. E-lo pa vera che a chiel Nosgnor a l'ha fidà la redassion dla pì gran part dël Testament Neuv? Chiel a l'avrìa podà vantesse dël privilegi ch'a l'era stàit fidà a chiel, ma quaicòsa a-j lo impediss. Pàul a scriv: "bele s'i l'hai arseivù cole strasordinàrie arvelassion da Nosgnor. Parèj, përchè im dèissa nen d’arie, a m'é stàita ficà ant la carn na spin-a: un mëssagé 'd Sàtana ch'am dèissa 'l torment përch' i montèissa nen sle scagn a vanteme. I l'hai ciamaje tre vire a Nosgnor ch'am na liberèissa, ma chiel a l'ha dame costa rispòsta: "Tut lòn ch'it l'has da manca a l'é mia grassia e gnente 'd pì" (2 Conrint 12:7-9). I l'avrìo 'dcò nojàutri che quaidun an dèissa "un quai s-giaflon" da tant an tant për ëtnì sota contròl nòstra uman-a presunsion e superbia! I dësmentioma soens, an efet, che tut lòn ch'a l'é bon an nojàutri, i l'oma nen fabricass-lo da noi, ma a l'é 'n don ëd Nosgnor. Nòstri a son mach ij pëccà, coj ch'an mérito la danassion: I l'oma bele che gnun mérit ch'i podoma vantess-ne! Lòn ch'i foma 'd bon a dipend mach da la grassia 'd Nosgnor, përchè nojàutri i soma d'erbo gram, e d'erbo gram a peudo mach fé seurte dij frut gram!

Ant l'episòdi d'ancheuj, a la domanda ch'a-j fà Gesù: "Ëd còs' é-lo ch'i disputave për la stra tra 'd vojàutri?", ij dissépoj a-j rëspondo gnente; as na stan bin ciuto e ross da la vërgògna. Lor as rendo bin cont che soe discussion ëd lor a propòsit ëd la preminensa d'un ëd lor a son pa 'd discors da fesse: an tùit ij cas Gesù a l'arfuda cola sòrt ëd discors. A l'é bin parija ëdcò ancheuj. E-lo pa nen vera che tanti minister ëd la gesia, predicator, inteletuaj, comunità antreghe, a vorìo tant primegé, ten-e 'l prim pòst, për influensa e podèj? L'istess a l'é con l'ansidita "primassia 'd Pero", ël Papa. Ant la gesia 'd Gesù Crist a l'ha da essje gnun "papa". Gesù a dis: "Vojàutri, contut, feve nen ciamé “magister”, përchè ‘d magister i n’eve mach un - vojàutri i seve tuti frej. E ciamé gnun an sla tèra “pare”, përchè ‘d pare i n’eve mach un, col ch’a l’é an cél; e lasseve nen ciamé “consijé”, përchè ‘d consijé i n’eve mach un, ël Crist. Col ch’a l’é ‘l pì grand fra ‘d voi a sìa vòst servitor, përchè chionque a veul elevesse d’amportansa a sarà tirà giù, ma chionque as ten bass a sarà elevà" (Maté 23:8). Na "san-a competission" an tra ij minister dël Crist a l'é bin d'amportansa, ma la competission a l'ha da core an sël senté dël servissi, ëd l'amor - nen d'àutr.

Lòn ch'a fà, antlora, Gesù ant ës episòdi? A l'ha butà là 'n mes a lor na masnà e a dis che 'l pì amportant ëd tuti ant ël Regn ëd Nosgnor a l'é na pcita masnà. An coj temp là ij cit a l'avìo bin pòca o gnun' amportansa ant la società, ma Gesù a dis che për Chiel coj ch'a son da consideresse ij pì amportant a son coj che ant ël mond a son considerà gnente e a son butà da banda, tanme ij pòver, ij malavi, ij disabij, j'ansian an soa debolëssa 'd lor, e lolì pròpi quand ël mond a-j da tant valor a coj ch'a son rich, san, bej e giovo; coj ch'a l'han ëd podèj, coltura, educassion, fama... Ocupesse ëd coj ch'a "conto gnente" ant la società, deje 'd valor, "arseivlo", a l'é "anticonformista", ma lolì a l'é lòn che Nosgnor a l'apressia 'd pì. La vera grandëssa a consist ant el butesse al sërvissi dj'umij, "arseivje" e, quand ch'i-j arseivoma, a l'é coma s'i arseivèisso 'l Crist medésim, coma s'i arseivèisso Nosgnor Dé, ël pì grand!

L'apòstol Giaco a scrivrà pì tard: "Butoma 'l cas ch'a intrèissa an vòstra radunansa, prima n'òm con na vestimenta magnìfica e con d'anej d'òr ai dij, e peui un pòver vestì con na vestimenta mìsera. S'i l'eve 'd risguard particular mach për col ch'a l'ha na vestimenta magnifica e i-j dise: 'Chiel ch'as seta ambelessì ant ël pòst d'onor', e al pòver i-j dise: "Ti, ten-te lì drit", opura: "Sëtte là darera an su col taburèt", parèj i l'eve fàit na discriminassion ch'a l'é nen giusta.Scoté, mè car frej e seur: é-lo nen vera che Nosgnor a l'ha sernù pròpi coj ch'a an ësto mond a son ij pòver, për feje rich ant la fej e ardité dël regn che chiel a l'ha promëttù a coj ch'a-j veulo bin? Contut, vojàutri i disonore ij pòver! É-lo nen vera ch'a son ij rich ch'av craso e ch'iv rabasto dëdnans ai tribunal? É-lo nen vera ch'a son pròpi lor, ij rich, ch'a ofendo con d'ingiurie col bel nòm ch'a l'é stàit invocà dzura 'd vojàutri?" (Giaco 2:2-7).

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Va anans con determinassion ant ël travaj ëd trasformassion ch'it l'has comensà an mi quand ch'it l'has convertime e portà a fé part dij tò dissépoj. Im rendo bin cont d'esse soens ëd "materia dura"! Ma, it prego, passa an sù mi tò rabòt e toa lima: a fà nen s'am farà 'n pòch ëd mal. I veuj dventé sèmper mej la përsona ch'at pias. Rendme ùmil ec servissiévol! Che mia aspirassion a sìa sèmper ëd fete piasì. Amen.

23 Stember 2018 - Duminica apress Pancòsta ch'a fà 18

Proverbi 31:10-31; Salm 1; Giaco 3:13-4:8; March 9:30-37

Nosgnor! Acòrdane ëd nen afanesse per le còse dë sto mond, ma d'amé le còse dël cél; e bele ancheuj, ch'i soma piassà an tra 'd còse transitorie, ch'i podoma tense strèit a cole ch'a duro; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécolj. Amen.

Chërde për podej comprende (51. March 9:30-32)

"Se mi i vëddo nen e i buto mè dil ant le ferije ëd Gesù i chërdrai nen an soa arsurression", a disìa Tomà, ël dissépol ed Gesù. Quaicòsa parìa a diso tanti a propòsit ëd le vrità dël Vangel: "Quand ch'i l'avrai capì, antlora i podrai chërdje". A l'é vera, contut, l'opòst: "It l'has prima da chërdje, e peui it podras comprendje". Lesoma l'on ch'a dis a sto riguard ël vangel ëd March, 9:30-32.

"A l'han peui chità cola region e a l'han traversà la Galilea, ma Gesù a l'ha nen vorsù ch'as savèissa, përchè che chiel a vorìa passé 'n pò pì 'd temp con ij Sò dissépoj e dotrineje. A l'ha dije: "Ël Fieul ëd l'Òm a l'ha da esse consegnà ant le man dij sò nemis. A lo masseran, ma dòp tre dì a 'rsussitrà". Ma lor a comprendìo nen col discors-lì e a l'avìo tëmma 'd ciameje 'd spiegassion" (Marco 9:30-32).

A l'é për la sconda vòlta che Gesù a parla ai sò dissèpoj che bin tòst a l'avrìa deuvù patì për man dij sò nemis e esse massà, e peui arsussité da la mòrt. Tutun, a l'é nen quaicòsa che lor a capisso bin lòn ch'a sia: a l'é nen belfé da digerì! An efet, a na comprendo pa lë bzògn. Dai sò nemis a venta scapeje, o, ancora mej, a venta buteje an derota, anienteje. E-lo che Gesù a n'avrìa pa 'l podèj ëd felo? E peui sta question dla mòrt e dl'arsurression për lor a l'ha pròpi gnun sens. Parèj, a fan visa d'avèj capì, e gnanca a-j ciamo dë spiegassion. Peul desse ch'as vërgògno 'd parëssje meusi 'd comprendònio, che peui chiel a-j dis ch'a son pròpi stùpid ëd nen comprende.

As trata, contut, ëd na question ch'as peul nen mach fé finta 'd comprende. L'ora che Gesù a l'é 'nciovà a na cros për i meuire, a càpita quaicòsa dla pì grand' amportansa për l'eterna salvëssa ëd coj ch'as fido an chiel për la salvassion ëd soa ànima 'd lor. Gesù, an efet, a l'é nen n'òm qualsëssìa: an sla cros as compiss ël sacrifissi ùltim ch'a-j mérita 'l përdon dij sò pëccà 'd lor e l'arconciliassion con Nosgnor Dé, na ròba ch'a l'era bin prefigurà ant ij sacrifissi 'd bestie ch'as fasìo ant ël templ ëd Gerusalem. An sla cros Gesù a paga 'l pressi dla salvassion ëd coj ch'as fido a chiel ànima e còrp. Con soa arsurression da la mòrt Gesù a certìfica, a sicura, che soa euvra 'd redension a l'é compìa, ch'a l'é realisà del tut.

A l'é vera che l'efet, la fòrsa, dl'euvra dël Crist a sta nen an dipendensa se nojàutri i l'oma comprendula opura nò. La fej a veul dì fidesse 'd chiel e dl'anunsi dël vangel fin-a 'nt ël cas che noi i lo comprendèisso nen. Tutun, na vira che 'l Crist a l'ha sicurate parèj toa salvëssa, it l'has ël dover dë studié la question pì ancreus, d'avèjne n'inteligensa pì granda. Per felo. chiel a na dà ij mojen: antlora ti 't podras sèmper mej apresié lòn che Gesù a l'ha compì për ti e d'ess-ne arconossent. Nen mach lòn, ma studié mej la question, at përmëttrà 'd podejla dëspieghé 'dcò a d'àutri, përchè sto-sì a l'é l'evangel ch'i l'oma da nunsié. Sossì a contava tant për ij dissépoj 'd Gesù d'antlora che për nojàutri ancheuj.

E-lo ch'i l'hai da comprende tut sossì anans ëd chërdlo, o é-lo ch'i l'hai da chërdlo e mach antlora i podrai comensé a comprendlo? Costa-sì a l'é na veja question ch'a l'era stàita butà anans da Agustin d'Ipon-a (354-430), vësco e filòsof, an soa famosa sentensa latin-a "Credo ut intelligam" (i chërdo për podèj comprende) an oposission a "intelligo, ut credam" (i comprendo për podèj chërde). Chiel a disìa che s'it veule comprende, it l'has prima da chërde. A l'é dòp ch'it vniras pian pianin a comprende, e toa comprension a darà pì fòrsa a toa fej. A l'é l'stess për le promësse che Nosgnor a l'avìa fàite a Acas, rè 'd Giuda che j'invasor a l'avrìo pa anientà sò regn. Ël profeta Isaìa a-j dis che mach soa fej a l'avrìa përmetuje d'arziste: "Se vòstra fej a l’ha nen ëd fermëssa, i podreve nen arziste" (Isaìa 7:9). L'istess a l'é dla dësfida dla fèj cristian-a.

PREGHIERA

Nosgnor! It diso grassie che tò Fieul Gesù Crist a l'ha pagà për mi ël pressi 'd mia salvassion. I comprendo nen tuta l'estension dë sto fàit-sì, ma i l'hai fiusa ant l'anunsi ëd tò vangel. Dame, contut, ëd comprende sèmper mej e d'andeje pì ancreus. Amen.

16 dë Stèmber 2018 - Duminica ch'a fà 17 apress la Pancòsta

Proverbi 1:20-33; Salm 19; Giaco 3:1-12; March 8:27-38

Nosgnor! Përchè sensa 'd Ti i soma nen bon a fete piasì, acòrdane an Toa misericòrdia che Tò Spirit Sant a peuda in ògni còsa guidé e governé ij nòstri cheur; për Gesù Crist nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spitit Sant, un sol Dé, ora e për sémper. Amen.

Quand ch’a-i é pì gnun ëspassi për dë spirit salòp] (50. March 9:14-29)

L’energìa ch’a ven dal sol a l‘é n’arsorsa motobin granda ancora pòch dësfrutà. La tecnologia dij panej solar për la produssion d’eletricità a l’é ancora da dësvlopesse, tant ch’i podrìo dì che le bondose radiassion dël sol a ven-o ancheuj për la pì part ësgairà. La comunion génita con Nosgnor Dé a l’é n’arsorsa che j’uman as na rendo gnanca cont ëd soe gran’ potensialità e a-i é fin-a coj ch’a l’arnego o la mepriso. Nosgnor Gesù Crist a mostrava ai sò dissépoj lòn ch’a-j sarìa possìbil për ël mojen ëd la preghiera. Na vòta lor a l’ero nen ëstàit bon a liberé na masnà da lòn ch’a la tormentava e a-j dis ël përchè. Vëdom-lo ant l’episòdi dl’evangel d’ancheuj: March 9:14-29.

Ij dissépoj a riesso nen a fé na varision. “Quand ch'a son tornà da j'àutri dissépoj, [Gesù] a l'ha vëddù dantorn a lor un grand ëstrop ëd gent e 'd magister ëd la Lej ch'a disputavo con lor. Sùbit col ëstrop a l'ha arconossù Gesù ch'a venìa anans e lòn a l'ha sburdije. Parèj a son andàit ëd corsa a salutelo. Gesù a l'ha ciamaje: "Ëd còsa é-lo ch'i dispute con ij mè dissépoj?” Quaidun ëd la gent, pijand la paròla, a l'ha dit: "Magister, i l'avìa portate mè fieul ch'a l'é possedù da në spirit ch'a lo fa nen parlé. Tute le vire che së spirit a lo ciapa, a lo sbat për tèra con violensa. Peui mè fieul a scuma da la boca, a argrigna ij dent e a resta dur. I l'hai pregà ij tò dissépoj ëd taparé vìa col demòni, ma a l'han nen podulo fé". Gesù a-j rëspond: "Generassion ëd miscredent ch'i seve! Fin a quand sarai-ne con voi? Fin a quand l’avrai-ne da soporteve? Mnemlo sì!". E a l'han mnajlo. Sì tòst ch' a l'ha vëddù Gesù, lë spirit a l'ha campà 'l fieulin për tèra e a l'ha dàje 'd fòrte socrolade, tant che 'l fieulin as virava ëd sà e 'd là e a scumava da la boca. Gesù a l'ha ciamaje al pare 'd cola masnà: "Vàire ‘d temp é-lo che sossì a-j riva?" e a l'ha rësponduje: "Da quand ch'a l'era cit, e tante vire a l'ha campalo fin-a 'nt ël feu e ant l'eva për masselo. Se ti 't peude fé quaicòsa, giutne e àbie compassion ëd noi!". Antlora Gesù a l'ha dije: "Che veules-to dì con 'Se ti 't peude'? Tut a l'é possibil a coj ch'a chërdo!". D'amblé 'l pare dël fiolin a l'ha crià: "I chërdo pro, ma giutme a vince mia miscredensa!". Quand che Gesù a l'ha vëddù ch' ël nùmer ëd la gent ch' a l'era rivà për vardé a chërsìa, a l'ha sùbit arbufà fòrt lë spìrit salòp disandje: "Scota, ti ch'it fase sto cit nen parlé e sente, it comando, seurt da chiel e intrje pì nen!". Antlora lë spìrit a l'ha crijà e, dòp d'avèj torna dàit al cit ëd fòrte socrolade, a l'ha chitalo. A smijava ch' ël cit a fussa restà mòrt, tant che diversi a disìo: "A l'é mòrt". Ma Gesù, avend pijalo për la man, a l'ha aussalo ‘n pé e 'l cit a l'é levasse. Pì tard, quand che Gesù a l'era 'nt la ca mach con ij sò dissépoj, a l'han ciamaje: "Perchè i l'oma nen podù scasselo nojàutri, col spirit salòp?". E a l'ha rësponduje: "Cola sòrt dë spìrit a peul esse scassà mach për ël mojen dla preghiera" (March 9:14-29).

Pero, Giaco e Gioann a sarìo stàit bin volenté an sël mont ëd la Trasfigurassion, andova che Gesù a l’avìa daje ‘l privilegi ‘d pijé part a soa glòria dël cél. Gesù, contut, a smija ch’a-j fòrsa ‘d torné “an ësto mond”, ch’a l’é bin pien ëd ròbe dzagreàbil e d’ancombense da sodisfé.

Lòn ch’i trovoma sùbit an ësta conta a l’é la granda frustrassion dj’àutri dissépoj ch’a l’ero nen ëstàit bon a scassé “në spirit mut e ciòrgn” ch’a tormentava na creatura ‘d col pais. Ël pare ‘d cola masnà a l’era bin vnùit, pien dë speransa, a trové Gesù. A l’avìa, contut, mach trovà ij sò dissépoj. A l’avrà pensà: “S’a son ëd dissépoj d’un tal magister potent, a l’avrà bin mostraje a fé ‘d miracoj l’istess che chiel”. Parèj, col òm a l’avìa ciamaje ‘d fé lor ël miràcol ch’a n’avìa tant anvìa, la varision ëd sò fieul, ma lor a l’ero stàit pa bon a felo. Che delusion e che ‘d vërgògna!

A tut sossì Gesù a l’é vnùje ‘l nervos e a l’ha sclamà: “Generassion ëd miscredent ch'i seve! Fin a quand sarai-ne con voi? Fin a quand l’avrai-ne da soporteve?”. A l’é coma s’a l’avèissa dit: “Possìbil ch’i l’abia da fé tut mi?”. A l’é ciàir che Gesù a chërdìa che cola euvra ‘d liberassion a fussa bin ant le possibilità dij sò dissépoj. Gesù, an efet, pòch apress a la domanda dij sò dissépoj an sël përché a j’ero nen stàit bon a fé lòn ch’a l’era staje ciamà, a dis pa: “Përchè i l’eve vorsù fé na ròba ch’a l’é nen ëd vòstra competensa: mach mi i peudo fé dë sti miracoj”. Nò. Gesù a buta an evidensa com a sarìa stàita la preghiera fiusosa ch’a l’avrìa avù na bon-a riussìa. A l’avrìo bin dovù apelesse a tute j’arsòrse che Nosgnor a buta a disposission ëd sò pòpol, e lor a sarìo bin ëstàit bon a liberé col pòver fieul ch’a patìa ‘d col mal. I podoma antlora bin imaginesse coj dissépoj ch’a l’ero anans afannasse con tanta bon-a volontà a imité lòn ch’a fasìa Gesù, ma a l’avìo falo mach con soe fòrse ‘d lor, e a l’avìo falì. A l’ero dësmentiasse ‘d tiré con fiusa da Nosgnor Dé le fòrse ch’i n’avìo da manca, pr’ ël mojen ëd la preghiera,

Quand ch’as trata dë spirit salòp (ch’a na j’é bin tanti ancora ancheuj, bele se la gent a smija ch’a-j chërda nen), coj ëspirit a pijo mach lë spassi ch’i j’acordoma nojàutri. L’Apòstol a scriv: “Deje gnun-e ocasion al diav” (Efesin 4:27). Lolì a val tant për nòstra ment, che për nòstra famija, ca e travaj. Se nòstra ment a l’é ocupà ëd pensé bon e giust, coj ch’a son conform a vrità e ch’a-j piaso a Nosgnor; se nòstra ment a l’é pien-a ‘d Chiel, ëd Nosgnor, ëd soa Paròla, soe promësse, soa saviëssa; se nòstra vita a l’é vivùa an comunion con Nosgnor, ant në spirit ëd preghiera; se nojàutri is butoma an relassion cossienta con Nosgnor tut lòn ch’i foma, disoma, pensoma, soma, e lassoma che Nosgnor a ampinissa minca filura, minca antërstissi ‘d nòstra esistensa, a-i sarà pì gnun ëspassi për dë spirit salòp e maléfich. Antlora ‘l diav a podrà mach ëscapé via da nojàutri, përchè a troverà pa nen la manera ‘d fichesse an queich canton ëd nòstra vita për crasene e portene an sla cativa stra. L’apòstol Giaco a scriv: “Sogeteve donca a Nosgnor Dé. Resiste al diav, e 'l diav a filerà via lontan da vojàutri” (Giaco 4:7).

Coj dissépoj, an soa frustrassion ëd lor, a l’avrìo dovù dì: “Spirit mut e ciòrgn, ch’it crase la vita dë sta masnà, ti ‘t l’has gnun titol a fete padron dë sta creatura che Nosgnor Dé a l’ha creà e ch’a l’é mach la soa. Is apeloma donca a lë Spirit ëd Nosgnor che, për grassia, an n’é stàit donà: it pregoma: Estend toa presensa ‘dcò an costa masnà, che toa potensa a bofa vìa da chiel tut ël mal ch’a l’é ampadronisse ‘d chiel, ant ël nòm ëd Gesù!”. Se coj dissépoj a l’avèisso falo con fiusa, Nosgnor Dé a l’avrìa acordajlo e sò Regn a l’avrìa fàit un pass anàit estendend-se ant la vita ‘d cole përson-e.

Grassie a Nosgnor la presensa ‘d Gesù gnun a peul arzistje. Vardé coma chiel a peuda dì: "Scota, ti ch'it fase sto cit nen parlé e sente, it comando, seurt da chiel e intrje pì nen!". An efet, andova ch’a-i é ‘l Crist, invocà, chërdù, ubidì con fej, a-i é pì gnun ëspassi për Sàtana. An certi leugh e përson-e a peulo essje vàire spìrit salòp, ma ‘ndova ch’a-i é për da bon lë Spirit Sant, gnun-a “coabitassion” a l’é possibil. Nosgnor, antlora, ch’a disa mai ëd nojàutri, con tristëssa: "Generassion ëd miscredent ch'i seve! Fin a quand sarai-ne con voi? Fin a quand l’avrai-ne da soporteve?”. Sensa dubi chiel a l’avrà bin da esse anrabià a vëdde nòstra generassion, paurosa e mischërdenta ‘d gent che pura as ancala ‘d dì ch’i soma ‘d cristian!

PREGHIERA

Nosgnor Dé! It rendoma grassie për j’arsorse che, për toa grassia, it bute a nòstra disposission për batse e buté an derota ‘l mal ch’a-i é an noi e dantorn ëd noi. Dane ‘d nen esse pauros e timid, dane d’arcampé minca tëmma, dane d’ampinì minca në spassi dla realità ch’i vivoma, ëd ti e ‘d toa presensa santa. Amen.

Duminica 9 dë Stember 2018 - Duminica ch’a fà 16 apress la Pancòsta

Proverbi 22:1-2, 8-9, 22-23; Salm 125; Giaco 2:1-17; March 7:24-37

Nosgnor! Acòrdane 'd confidé an ti con tut nòst cheur; përchè, coma ti sèmper t'arziste ij superb ch'as confido an la fòrsa ch'i chërdo d'avèj, parèj ti 't bandones mai coj ch'as glorio an Toa misericòrdia; për Gesù Crist, nost Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper e sèmper. Amen.

A son pa nen ëd fàule] (49. March 9:2-13).

A-i son tanti mischërdent ancheuj ch’a diso che ij racont ëd la Bibia, e dzurtut la stòria ‘d Gesù, a sio mach ëd fàule che quaidun a l’é inventasse për ëd motivassion disoneste. A l’é n’acusa ch’a-j fasìo fin-a antlora ai prim dissépoj ëd Gesù ch’a ‘ndasìo pr’ ël mond a nunsié l’Evangel. “Nò, a l’é nen parèj,” lor a disìo, “a son còse ch’i n’avoma avù l’esperiensa concreta, dirèta”. L’apòstol Pero a scriv: “...quand ch’i l’oma dave a conòsse la potensa e l’artorn ëd Nosgnor Gesù Crist, i soma nen andàit dapress a ‘d fàule inventà da queidun, nò, nojàutri i soma stàit testimòni diret ëd soa grandeur ..., I l’oma sentù pròpi con nòstre orije costa vos ch’a venìa dal cel quand ch’i j’ero con Chiel an sla montagna santa” (2 Pero 1:17-19). Ëd la glòria ‘d Gesù Crist chiel a l’avìa avune l’arvelassion ch’i conossoma coma la contra dla Trasfigurassion ëd Gesù, cola ch’i consideroma ancheuj.

La trasfigurassion. “Ses dì apress, Gesù a l'ha pijà con chiel Pero, Giaco e Gioann, e a l'ha mnaje da banda an sù 'd na montagna àuta e Gesù a l'é stàit trasfigurà dë 'dnans a lor, Soe vestimente a son dventà splendrient e tant bianche che gnun tenzior dël mond a l'avrìa mai podù sbianchije parèj. An col istèss moment a l'é comparuje Elia e Mosè, ch'a parlavo con Gesù. Antlora Pero a l'ha sclamà: "Magister, coma ch'a l'é bel ësté ambelessì! Foma tre caban-e: un-a për ti, un-a për Mosé e n'àutra për Elia!". Pero a l'ha dit parèj përchè a savia pròpi pì nen còsa ch'as disèissa, tant ch’a l'era lë sparm ch'a l'avìa ciapalo. A l'é vnuje, peui, na nivola ch'a l'ha quataje con soa ombra e a l'é sortì da la nivola na vos ch'a disìa: "Sto-sì a l'é mè car Fieul: scotelo!". A l'improvista, an vardandse dantorn, a l'han pì nen vëddù d'àutri che Gesù ch'a stava con lor. Mentre ch'a calavo giù da la montagna, Gesù a l'ha comandaje ciàir ëd conté a gnun lòn ch'a l'avìo vëddù fin a tant che 'l Fieul ëd l'Òm a fussa arsussità da ij mòrt. Sòn a l'han tenulo daspërlor, ma tra 'd lor a discutìo còsa mai a fussa col 'arsussité dai mòrt'. Peui a l'han domandaje: "Për còs' é-lo che ij magister ëd la Lej a diso ch'a venta prima ch’a ven-a Elia?". Chiel a l'ha rësponduje: "A l'é vera, prima a l’ha da vnì Elia për buté tut a pòst, e peui, com' a ch'a l'é scrit, a venta che 'l Fieul ëd l'Òm a patissa tant e ch'a sia dëspresià. Tutun, iv diso ciàir e net che Elia a l'é già vnùi, e ch' a l'han faje tut lòn ch' a l'han vorsù, com ëd chiel a diso le Scriture" (March 9:2-13).

La question dl’identità ‘d Gesù, chi a l’é chiel, a resta fondamental ëdcò an cost’episòdi dël vangel. Ij sò dissèpoj a-j dan bin fiusa, ma l’’incërtessa e 'l dubi a son ëd tentassion ch’a dësparisso mai dël tut. A l’é parèj che Gesù a concèd a Pero, Giaco e Gioann - ch’a saran dj’apòstoj devisiv për la trasmission ëd la Paròla 'd Nosgnor - n’arvelassion ëspecial ch’a peussa nen esse malintèisa. L'istess a sarà për l’apòstol Pàul An parlanda dj’arvelassion ch’a j’ero staje acordà, chiel a scriv: “A l’é parèj che le circostanse am fan l’òbligh ëd vanteme. I lo sai bin ch'a sarìa nen na ròba da fé, contut i veulo arfeme ‘dcò a le vision e a j'arvelassion che Nosgnor a l'ha acordame. I conòsso n'òm an comunion con ël Crist che, a-i é quatòrdes agn fà, a l'é stàit portà sù fin-a al ters cel. Ciameme nen s'a l'é stàit ant ël còrp o fòra dal còrp: mach Nosgnor a lo sa. Èh, mach Nosgnor a sa s' i j'era ant mè còrp o fòra dal còrp: mi i lo sai nen” (2 Corint 12:1-3).

An costa esperiensa, che 'd paròle umane a riesso a marlipen-a a descrive, lor a vëddo Gesù ant na lus tant ësbalucanta da esse përdabon sensa paragon. Sò splendor moral e spiritual gnun a lo podrìa mai copié. “Soe vestimente a son dventà ... tant bianche che gnun tenzior dël mond a l'avrìa mai podù sbianchije parèj”. A-i é mai stàit gnun ant ël passà, a-i é gnun ant ël present, e a-i sarà gnun ant l’avnì ch’a sia stàit, ch’a sìa o ch’a sarà parèj ëd chiel. Gioann a lo vëdrà torna ant j’esperiense registrà ant ël lìber dl’Arvelassion: “Ij cavej ëd soa testa a j'ero bianch tanme la lan-a e la fiòca; ij sò euj tanme na fiama ëd feu. Ij sò pé a smijavo ’d bronz lucent, afoà ant na fornasa; soa vos a l’era tanme l'arson ëd na burìa d’eva. An soa man drita a tnisìa set ësteile, e da soa boca a na sortìa na spa filà da le doe bande. Soa facia a l'era coma 'l sol, lusent ëd tuta soa lus” (Arvelassion 1:14-16).

Gesù, an soa trasfigurassion, a compariss davzin a doi “grand” dël Testament Vej: Mosè e Elìa. A smija pròpi che lor a l’arconòsso, Gesù, ch’a san chi ch’a sia chiel. Gesù a l’é col che Mosè e Elia a l’avìo tant sustane la vnùa, përché ch’a l’avìo prefigurala e prontala: “Tuti coj-lì a son mòrt ch’ancora a chërdìo a lòn che Nosgnor a l’avia promëttuje. A l’han nen arseivù lòn ch’a l’era staje promëttù, ma a l’han vëddulo da lontan salutandlo” (Ebréo 11:13). A Gesù a-j parlo, ma a-j parlo pa tanme ‘d par, përchè Gesù a l’é pì grand che lor, pì grand ancora che j’àngej: “Sossì a mostra coma 'l Fieul a sia tant pì grand che j'àngej, pròpi coma 'l nòm che Nosgnor a l'ha daje a l'é tant pì grand che ij sò” (Ebréo 1:4). E vardé-lì, an ësta vision dij dissépoj ëd Gesù, “...a l'improvista, an vardandse dantorn, a l'han pì nen vëddù d'àutri che Gesù ch'a stava con lor” (8). Ël ròl dël Testament Vej ant l’economìa dla salvëssa a l’é terminà, e Gesù, ël Mëssia, a resta daspërchiel, sensa gnun “concorent”

An esta vision Gesù a l’é na vira ‘d pì convalidà da la vos ch’a tòst as sent ëd Dé ‘l Pare, ch’a dis: "Sto-sì a l'é mè car Fieul: scotelo!" (7). An efet, Gesù a l’é ‘l Fieul etern ëd Dé, coma a lo fortìss la confession ëd fé cristian-a: “E Gesù a l'a dije: "...Tuti coj che mè Pare am dà, a vniran da Mi, e Mi i manderai mai vìa gnun ch'a ven-a a Mi, përchè i son calà giù dal cél nen për fé mia volontà, ma la volontà 'd Col ch'a l'ha mandame. E la volontà 'd Col ch'a l'ha mandame a l'é costa-sì: ch' i perda gnun ëd coj che Chiel a l'ha dame, ma ch’i j'arsùssito tuti ant ël Dì Darié. përchè costa-sì a l'é la volontà 'd mè Pare: che tuti coj ch'a vëddo 'l Fieul e ch'a chërdo an Chiel a l'àbio vita eterna, e Mi i-j arsussitrai ant ël Dì Darié" (Gioann 6:35-40).

A l’é stàit parèj për Pero, Giaco, Gioann e për j’àutri dissépoj ëd Gesù. L’istess a l’é ancheuj për tùit ij dissépoj genit ëd Gesù.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! It diso mersì ch’it ses compiasute d’arveleme tò Fieul Gesù Crist coma mè Salvator e Signor. Fà che mai i l’avia a dëstacheme da chiel e che mi i peusa mné a Chiel d’àutre përson-e, përchè ‘dcò lor a l’arconòsso coma soa ùnica speransa.

2 dë Stèmber 2018 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 15

Cantich 2:8-13; Salm 45:1-2, 7-10; Giaco 1:17-27; March 7:1-23
Nosgnor tut-potent e fòrt, autor e dator ëd tut lòn ch'a l'é bon: fà l'enta an nost cheur ëd l'amor për Tò Nòm; fà chërse in noi la vera religion; nuriss-ne con minca bontà; e fà ch'i pòrto 'l frut ëd euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Quand ch’a riva Catlin-a (48. March 9:1),

“A l’ha litigà con Catlin-a”, as disìa an Piemont quand un a vorìa nen arendse a la mòrt, ma as sà, as peul artardela, ma a vincc sèmper chila, tant che, as dis “la mòrt a ciapa tuti, bej e brut”, coma ‘dcò: “San Silvester e Catlin-a a ven-o për tuti”. Mej nen pënsèje, antlora? A l’é ‘d sicur n’esperiensa ch’an fà tëmma. Contut, i podoma penseje e trasformela a la rèis s’i la vardoma da la prospetìva dël Salvator Gesù Crist, l’ùnich ch’a peussa fene vive e meuire an serenità quand ch’is fidoma a chiel. Gesù Crist, coma ‘n ciàir, a ‘nlumina nòstra esistensa con la realità present e ch’a vnirà dël Regn ëd Nosgnor. A na parla ‘n vers dël vangel ch’i lesoma ancheuj: March 9:1.

“(Gesù) a-j disìa 'dcò: "An vrità iv diso che tra 'd coj ch'a son sì present, a-i na j'é quaidun ch'a farà pa l'esperiensa dla mòrt anans ch’a l’àbia vëddù 'l regn ëd Nosgnor ch'a ven an tuta soa potensa” (March 9:1).

Cost vers a l’é, an efet, la conclusion dël capìtol ch’a ven prima, anté che Gesù a preanunsia, apress soa mort e arsurression, sò glorios artorn ant l’avnì. A l’é an Gesù, an verità, che ‘l Regn ëd Nosgnor as manifesta sensa che gnun a peuda arzistje. La glòria dël Crist, contut, as sarìa pa nen mach quaicòsa ch’a riguarda l’avnì lontan. La glòria dël Crist a l’era evidenta, ciàira, - për chi ch’a l’avìa dj’euj bon për vëddla - durant sò ministeri an sla tèra. La glòria ‘d Gesù a l’avìo vëddula quai dissépoj sërnù ant l’episòdi dla Trasfigurassion; peuj an soa Arsurression e dòp, ant l’euvra dlë Spirit Sant apress la Pancòsta. Ël regn ëd Nosgnor as dà a conòsse con tuta soa potensa, an efet, quand che, con soa fòrsa invincìbil, a preval an sël pëccà, an sla maladìa e an sla mòrt. J’apòstoj a sarìo stàit ëd testimòni, durant soa vita ‘d lor an sla tèra, dël Regn ëd Nosgnor ch’a së spantia, ch’as propaga con potensa, për ël mojen ëd la predicassion dl’Evangel.

L’atension dël letor modern d’ës test, contut, as concentra ‘d sòlit an sl’espression ch’i l’oma voltà con “quaidun ch'a farà pa l'esperiensa dla mòrt” ch’as podrìa rendse a la létera, con “ch’a tasterà pa la mòrt”, n’espression ch’a l’é bin dròla e che certe version, coma an italian, a la lasso parèj, visadì “che non gusterà la morte”. As trata ‘d n’espression semìtica për indiché aponto l’esperiensa dla mòrt, an bin o an mal. A-i é gnun dubi che la pì part ëd nojàutri, s’a podèisso, a farìo benissim a meno ‘d fé l’esperiensa dla mòrt. A l’é quaicòsa ch’a fà tëmma e ch’i vorsoma gnanca penseje. La mòrt, però, a l’é inevitàbil, as peul contrastela mach fin-a a na certa mira, a l’é ‘l destin ëd tuti, a meno che Nosgnor, coma ch’a l’ha promëttù, a torna e nojàutri ch’i l’oma fidasse an chiel, i saroma portà vìa da chiel an cél sensa conòsse la mòrt. La scritura a dis: “Noi i voloma pa, frej e seur, ch'i reste ant l'ignoransa al rësguard ëd coj ch'a son ant ël seugn dla mòrt, a fin ch'i sie nen crussià parèj 'd coj ch'a l'han gnuna speransa. Nojàutri i chërdoma che Gesù a l'é mòrt e ch'a l'é arsussità, e l’istess i chërdoma che, grassie a Gesù, Nosgnor Dé a porterà con chiel coj che a son andormisse ant la mòrt. D’acòrd con la dotrin-a dël Signor: noi ch'i saroma an vita a la vnùa dël Signor, a l'é sicur ch' i androma nen anans a coj ch'a deurmo ant la mòrt, përché 'l Signor, chiel istèss, con un crij 'd comand, na vos d'arcàngel e con la tromba 'd Nosgnor, a calerà giù dal cél, e coj ch'a son mòrt an Crist a arsussiteran ij prim; peuj coj che an tra ‘d nojàutri i saroma an vita, i saroma 'dcò sùbit trasportà ansem a lor sù an sle nìvole për ancontré 'l Signor ant l'ària. Parèj i saroma për sèmper con chiel. Consoleve, donca, l'un l'àutr con ëste paròle-sì” (1 Tessalonicèis 4:14-18).

La pau ch’i l’oma dla mòrt a peul esse sublimà e nojàutri trové d’arlass, s’i vardoma nòstra esperiensa d’ancheuj da la mira dle promësse ‘d Gesù Crist. Nòstra pau, ij nòstri sentiment ëscaros d’ancheuj, a peudo esse orientà vers ël mej ch’a vnirà dòp, e consideré lòn ch’i l’oma da patì coma quaicòsa ‘d temporari. A l’é ‘n pò coma l’esperiensa dël dolor ëd na fomna ch’a parturiss. Gesù midem a dis: “Quand na fomna a partoriss, a sent ëd dolor, për motiv ch'a l'é rivà soa ora; ma quand che soa masnà a l'é nà, chila a s'arcòrda pì nen ëd sò dolor për la gòj ch'a l'ha d'avèj butà 'l mond n'òm” (Gioann 16:21). Ël chërdent ch’as fida a Gesù, an efet, a peul meure seren e con la certëssa che chiel a intrerà, a travers ëd la mòrt, për la grassia ‘d Nosgnor, ant na dimension diversa dl’esistensa, na dimension anté ch’a farà l’esperiensa dla granda gòj ch’a dà la comunion con Nosgnor. Sossì a-j sarà possibil përchè ch’a l’é ‘l Crist ch’a l’ha arconcilialo con Dé an pagand për chiel ël pressi ‘d soa salvassion dal pëccà e da soe afrose conseguense. La Scritura a fortis sossì: “Parèj, donca, dàit che ij fieuj a l'han an comun la medésima condission uman-a 'd carn e 'd sangh, ëdcò 'l Crist a l'ha pijà part a costa condission. Përche mach coma n'esse uman chiel a l'avrìa podù anienté 'l podèj del diav, col ch'a l'avìa an sla mòrt. Mach an costa manera-sì chiel a l'avrìa podù liberé coj ch'a vivìo soa vita coma dë s-ciav dla tëmma 'd meuire” (Ebréo 2:14-15). A sarà antlora ch’as podrà dì përdabon che ‘l chërdent a tasterà “ël savor ëd la mòrt”, pa përchè chila a sia bela daspërchila (al contrari, a l’é oribil e grama), ma përchè chila a sarà la pòrta për fene passé ant la comunion pien-a con Nosgnor, ch’i-j vorsoma bin. Apress d’avèj “gustà coma ‘l Signor a l’é bon” (1 Pero 2:3) i podroma gòde ‘d soa pienëssa. L’Apostol Pàul a na sustava ‘l savor quand ch’a scrivìa: ”A l'é 'dcò për lòn ch' i soma sèmper pien ëd fiusa, bele ch'i savoma bin che fin-a a tant ch' i vivoma an sto còrp-sì i soma nen a ca ansem' a Nosgnor. 7An efet, i vivoma për la fej, sensa podèj ancora vëdde. A l'é vera: i soma sèmper pien ëd fiusa e i l'avrìo pì car d’emigré dal còrp për andé a vive con Nosgnor” (2 Corint 5:7-9).

PREGHIERA

Nosgnor! It confesso che l’idèja dla mòrt am fà pau e i l’avrìa pì car ëd nen penseje. Tutun it prego ‘d giuteme a vëdd-la dla mla mira ch’t l’has mostrame ti e ‘d podèj meuire seren con l’anvìa ‘d passé bin tòst ant la comunion përfeta con ti. A j’é gnente al mond ch’a sìa pì amportant che sossì. Amen.

Vardé 'dcò cost'artìcol: La mòrt conform a l’arvelassion biblica

Duminica 26 d’Ost 2018 - Duminica ch’a fà 14 apress Pancòsta

1 Rè 8:1-30, 41-43; Salm 84; Efesin 6:10-20; Gioann 6:56-69

Nosgnor! Protetor ëd tuti coj ch'a confido an ti; che sensa 'd ti gnente a l'é fòrt nì sant, fà dventé sèmper pì granda anvers ëd nojàutri toa misericòrdia; për che, con ti coma col ch'an sosten e guida, i peuda passé për le còse temporarie dë sto mond ëd manera 'd nen perde cole eterne; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

Vëdde 'l mond da la mira 'd Nosgnor (47. March 8:31-38)

La prospetiva uman-a ‘d vardé le còse dë sto mond a l’é për fòrsa limità: tuti nojòutri i podrìo risparmiesse tanti sagrin se mach i vardèisso le còse “con j’uciaj” ëd Nosgnor Dé, coj ch’a portava ‘l Salvator Gesù Crist. Ma nò, i soma ‘d teston: i pensoma ‘d savejne da pì che chiel, ch’i soma “realistich”. Patine le conseguense, antlora, a sarà inevitabil. Ëdcò l’apòstol Pero a l’avìa da ‘mprendlo. I lo vëdoma ant ël test dël vangel ch’i consideroma ancheuj: March 8:31-38

"Prima predission ëd la mòrt e dl'arsurression. E a l'ha comensà a mostreje ch'a l'era necessari che 'l Fieul ëd l'Òm a patissa tant, e ch'a fussa arnegà da j'ansian, dai càp dij sacerdòt e da ij magister ëd la Lej, ch'a lo fèisso meuire, e ch'arsusitèissa tre dì apress. E a tenìa coj discors franch e ciàir, tant che, sù lòn, Pero a l'ha ciapalo da banda e a l'é butasse a arprocelo ch’a disèissa nen ëd ròbe parèj. Gesù, contut, virandse e vardand ij Sò dissépol, a l'ha arprocià Pero e a l'ha dije: "Stame lontan, Sàtana! Ti 't vëdde le còse mach da na mira uman-a e nen coma ch'a-j vëdd Nosgnor". Peui avenda ciamà la gent ch'a-j avzinèissa ansema ai Sò dissépoj, a l'ha dije: "Chionque a veul vnime dapress, ch'a 'rnonsia a chiel istess, ch'as caria 'd soa cros e ch'am ven-a dapress, përchè chionque as ambranca[6] a soa vita a la përdrà, ma chionque a l'é dispòst a 'rnunsié a soa vita pr' amor ëd mi e dla Bon-a Neuva chiel-lì a la salverà. Dabon, còsa a-j profitrìa-lo a n'òm ëd vagné 'l mond antregh, se peui a perd soa ànima? Opura, còsa podrìa-lo mai dé l'òm an cambi 'd soa ànima? Përché chionque a l'avrà onta 'd mi e 'd mie paròle an ësti dì-sì pien d'adultèri e 'd pecà, ël Fieul ëd l'Òm a l'avrà 'dcò onta 'd chiel, quand ch'a sarà vnù anvlupà dla glòria 'd Sò Pare con j'àngej sant” (Marco 8:31-38).

A smija nen possibil che Pero medesim, che pòch pì anans a l’avìa bin capì e nunsià la vrità che Gesù ‘d Nasareth a l’é chiel ël Salvator dël mond, ël Mëssìa, ël Crist, e pa nen mach un magister ëd religion an tra ij tanti, adess a l’é rimprocià da Gesù d’avèj pa 'l sens ëd le còse 'd Nosgnor. Gesù a lo ciama fin-a Satana!

Ël minim ch’i podrìo dì a sto rësguard a l’é che fin-a 'l mej dij chërdent a séguita avèj an chiel motobin ëd contraddission përchè a resta condissionà an part da soa natura 'd pecator ch’a-j fà d’antrap a vëdde tuta la realità da la mira 'd Nosgnor Dé. A l’é bin vera che, coma 'd cristian i comprendoma tante vrità, e pura a-i é 'd ròbe ant l’arvelassion bìblica che ancora i l’oma 'd pen-a a aceteje.

Un-a 'd coste vrità ch’a podrìo esse malfé da “digerì”, d’aceté, fin-a për coj ch’a fan profession d’esse cristian, a l’é la necessità dël sacrifissi d’espiassion che Gesù a l’ha compì, lòn ch’a l’é ël sens ùltim dla mòrt sanglanta 'd Gesù an sna cros. Le Scriture Sante, an efet, an diso ‘d manera ciàira che Gesù a l’ha pagà 'd përson-a, quand ch’a l’é mort an sla cros, la conseguensa penal dij pëccà ëd coj ch ‘as son fidasse an chiel, tant da ess-ne liberà për sèmper, a ven-o arconcilià con Dé e a son destinà a l’eterna e beà comunion con chiel.

Gesù a disìa ‘d manera ciàira che ij sò patiment “a l’ero necessari”: “a l'era necessari che 'l Fieul ëd l'Òm a patissa tant, e ch'a fussa arnegà da j'ansian, dai càp dij sacerdòt e da ij magister ëd la Lej, ch'a lo fèisso meuire, e ch'arsusitèissa tre dì apress” . Ancheuj a-i son fin-a dj’eminent teologh ch’a buto an discussion e ch’a ‘rfudo costa idèja, bele s’a l’avìa dila Gesù medésim! Për lòn, a dan “d’interpretassion alternative” dël përchè Gesù a sia mòrt ans na cros! A ‘n tal “eminent teòlogh” Gesù a-j dirìa ‘dcò: "Stame lontan, Sàtana! Ti 't vëdde le còse mach da na mira uman-a e nen coma ch'a-j vëdd Nosgnor".

Ël principi dël sacrifissi d’espiassion a deuv edcò dventé, pr’ ij dissépoj ëd Gesù “në stil ëd vita”. I l’oma da ‘mprende, an efet, pr’ amor ëd Nosgnor e ‘d nòst pròssim, a “arnonsié a nojàutri medésim”, a “cariesse ‘d soa cros”, visadì d’esse dispòst, bele s’a l’é malfé da fesse, a arnonsié ai nòstri anteresse për dedichesse al bin ëd j’àutri, pròpi coma ch’a l’avìa falo Gesù. A l’é vera ch’i l’oma tuti n’istint, n’inclinassion natural, a preservé nojàutri medésim, ma i l’oma ‘dcò d’esse dispòst a buté a l’arzigh nòstra vita medésima për amor ëd Gesù e ‘d sò vangel. I podrìo bin vive ‘d manera egoista e porté ‘d pregiudissi al destin ëd nòstra ànima, ch’a val motobin ëd pì che nòst còrp. Për tanti lolì a-j fà nen: a diso che l’ànima a esist pa nen, ch’a-i sarà gnun giudissi ch’i l’avroma da passeje, o ch’i lo passeroma fàcil, che “a la fin tut an andrà bin”. Cola-lì, contut, a l’é na bruta,ilusion. I l’oma da pijé Gesù an sël sério. S’i disoma lolì i dimostroma mach che ‘dcò nojàutri “i vëdoma le còse mach da na mira uman-a e nen coma ch'a-j vëdd Nosgnor”, ch’a l’é lòn che pì a conta. Nosgnor a ved le còse ‘d na manera motobin pì realistica e vera che tuta nostra “sapiensa” e “realismo”.

A la fin, Gesù a dis: “Përché chionque a l'avrà onta 'd mi e 'd mie paròle an ësti dì-sì pien d'adultèri e 'd pecà, ël Fieul ëd l'Òm a l'avrà 'dcò onta 'd chiel, quand ch'a sarà vnù anvlupà dla glòria 'd Sò Pare con j'àngej sant”. Coma ch’a l’é possibil che quaidun a l’abia “onta”, vergògna, ‘d Gesù “an ësti dì sì”? A peul bin capité quandi, për tëmma d’esse sbefià, pijà ‘n gir o slontanà, ch’i disoma dë sté pa da la banda ‘d Gesù o dle vrità che chiel a mostra. Ancheuj, peuj, për la “coretëssa polìtica” ch’a smija che tuti a l’abio da steje dapress, a diso ch’a venta nen parlé an pùblich ëd nòstre përsuasion, për tëmma “d’ofende” quaidun ch’a podrìa essje nen d’acòrdi. A diso ch’i l’oma da sté ciuto e nen mostré lòn ch’i soma o pensoma “për rispet dj’àutri”. An realità, a l’é mach l’ideologìa ch’a dòmina ancheuj nòstra società ch’a vorìa nen esse butà an question. Ël cristian, col genit, a l’ha pa tëmma ‘d dì lòn ch’a l’é e ‘d parlé ciàir, bele se quaidun “as ofend”. A l’opòst, a l’é sò dover, dëdnans a Nosgnor ëd nunsié la vrità, ch’a costa lòn ch’a costa, ch’a piasa o ch’a piasa nen. Ël cristian as pija l’arzigh ëd dì le cose coma ch’a stan, coma ch’a l’ha mostraje Nosgnor Gesù Crist. Som-ne dispòst d’arzighé për amor ëd Gesù? Se nòstra rëspòsta a l’é che ‘d nò, antlora, coma ch’a dis Gesù: “chionque a l'avrà onta 'd mi e 'd mie paròle an ësti dì-sì pien d'adultèri e 'd pecà, ël Fieul ëd l'Òm a l'avrà 'dcò onta 'd chiel, quand ch'a sarà vnù anvlupà dla glòria 'd Sò Pare con j'àngej sant”

PREGHIERA

Nosgnor! Mostrame e anrèisa an mi, it na prego, a vardé le còse da toa mira, l’ùnica mira realistica e vera. Giutme a comprense sèmper mej ël sens dij patiment, dla mòrt e dl’arsurression ëd tò Fieul Gesù Crist. Giutme a pratiché an mia vita n’amor për ti e për j’àutri ch’a sìa dispòst al sacrifissi, dispòst, s’a fussa ‘l cas, fin-a a d’avèj ëd dificoltà e ‘d patiment. Che mi i l’abia mai onta ‘d ti! Amen.

19 d‘Aost 2018 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 13

1 Re 2:10-12; 3:3-14; Salm 111; Efesin 5:15-20; Gioann 6:51-58
Nosgnor tut-potent, Ti 't l'has dane Tò Fieul ùnich pr' esse për nojàutri ël sacrifissi pr' ij pecà, e 'dcò l'esempi ëd la vita ch'at pias; dane la grassia d'arsèive con arconosensa ij frut ëd soa euvra 'd redension, e 'd seguité dì për dì ij le pianà 'd soa vita ch'a l'é la pì santa; për Gesù Crist Tò Fieul e nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.