Ëd muséo sensa vita (65. March 11:20-26)

A peul esse anteressant fé visita a 'd muséo, ma a son ëd leugh pien stàtue sensa vita ch'as arferisso a 'd përsonagi e a 'd situassion ch'a-i son pì nen. A l'é bin conòsse la stòria e fé 'd selebrassion ëd la vita ch'a-i era an passà, ma nojàutri la stòria i l'oma "da fela" ancheuj da viv e "fabriché l'avnì". La cesa 'd Nosgnor a peul nen esse mach "un muséo" 'd tradission da guerné, n'erbo giumai sëccà, ma 'd gent consacrà a Nosgnor ancheuj ch'a son viv e ch'a travajo con fiusa për la gloria 'd Nosgnor. Gesà an dësfida ant ël pass dl'Evangel d'ancheuj: March 11:20-26.

"La matin, mentre ch’a passavo davzin al fijé, a l’han vëddù ch’a l’era restà sech fin-a da le rèis. Pero, ch’a l’era arcordasse dle paròle ‘d Gesù, a-j dis: “Signor, varda-lì, ël fijé ch’it l’has maledì, a l’é sëccasse”. E Gesù a l’ha rësponduje: “Chërde an Nosgnor. Përchè an vrità iv diso che chionque a dirà a cola montagna: Àuss-te e campte ant ël mar, e ch’a l’avrà gnun dubi an sò cheur ma ch’a chërdrà che lòn ch’a dis as farà, tut lòn ch’a l’ha dit a-j sarà fàit. A l’é për lòn ch’iv diso: Tut lòn ch’i ciamereve an pregand, chërde ch’i lo arseivreve, e av sarà fàit. Ma quand ch’iv presentreve për fé vòstra preghiera, s’i l’eve quaicòsa contra quaidun, përdonje, përchè vòst Pare ch’a l’é an cél av përdon-a ‘dcò vòstre mancanse. Ma s’i përdon-e nen, vòst Pare ch’a l’é an cél, av përdonrà pa vòstre mancanse" (March 11:20-26).

A-i è d'istitussion religiose ch'as ciamo "cese" ch'as dan tanta blaga ma ch'a son ëd gnun-a utilità për Nosgnor; a l'opòst, a-j son d'ambarass e d'antrap. As dimostro d'associassion ëd podèj e 'd finanse, ma l'Evangel ch'a predicavo e vivìo j'apòstoj a lo conòsso pa. Ëd l'Evangel a prédico na version arvëddùa e modificà, ch'a son mach ëd bele paròle e na moral ipòcrita. As contento 'd sirimònie e 'd tradission veuide ch'a l'han gnun-a fòrsa spiritual për cambié 'd vite. Per lor, porté anans "la tradission", fé part ëd soa istitussion e arsèiv-ne "ij sërvissi" a l'é tut. A men-o vant ëd soe catedraj, ma a son mach ëd muséo për ij turista. A smijo a col fijé che Gesù a l'avìa vëddù pien mach ëd feuje e che për lòn a l'avìa maledì e ch'a l'era restà sech fin-a da le rèis.

D'istitussion eclesiàstiche, grande o cite ch'a sìo, a-i na j'é vàire e Nosgnor Gesù Crist, nen mach an ëd pass coma col d'ancheuj, ma an vàire d'àutri ant ël Testament Neuv, an dis ëd seurt-ne fòra sensa tëmma për nen dventé 'd guardian ëd muséo, guardian "d'erbo sech", sensa vita. Nosgnor as gropa nen a d'istitussion religiose, quale ch'a sìo soe pretèise 'd lor. Gesù an dis: "Chërde an Nosgnor", ancaleve a seurte fòra "dla sità cintà e bin guernà". La vita spiritual a séguita a fosoné nen an d'istitussion parèj, ma an tanti pcit grop ëd cristian ch'a son pòver dla mira uman-a, ma rich d'esperiensa spiritual e 'd cola vitalità ch'a l'é don ëd Nosgnor për coj ch'a-j son fedej: lor-lì a gòdo dla benedission ëd Dé e a l'avran n'avnì, col che Nosgnor a promët për coj ch'a-j veulo bin.

An ës pass dël vangel, Gesù a cheuj l'ocasion për mostrene coma ch'a sìa da manca preghé Nosgnor Dé con fiusa. Nosgnor Dé as compias d'operé për ël mojen ëd la preghiera dij sò fieuj e fije. Soe promësse a riguard ëd le preghiere "ch'as ancalo" 'd chërde and lòn ch'a l'é nen possibil ëd la mira uman-a, ant le còse an armonìa con ël volèj arvelà 'd Nosgnor, a garantisso a la preghiera na potensa spiritual ch'a stupiss. I l'oma pa da dubité o 'd tombé ant la disperassion. Quaivòta Dé "a tarda" a scoté a la preghiera, ma a veul butela a la preuva, a veul fene chërse ant la përsistensa e ant la fe, an savenda che ij sò temp a son sèmpre conform a saviëssa. La preghiera ch'a sà nen demòrde, ch'a ten-e dur, ch'a përsévera, a fà "bugé 'd montagne "Përchè an vrità iv diso che chionque a dirà a cola montagna: Àuss-te e campte ant ël mar, e ch’a l’avrà gnun dubi an sò cheur ma ch’a chërdrà che lòn ch’a dis as farà, tut lòn ch’a l’ha dit a-j sarà fàit". La preghiera ch'a përsévera a nëttia 'l cheur e "a spian-a 'd montagne" parèj che la grassia 'd Nosgnor a peussa prevalèj.

Chërde ant la grassia 'd Nosgnor a veul dì vive la grassia ant le relassion ch'i l'oma con j'àutri e përdoneje. Chi ch'a capiss com a sìa stàit përdunà dal Crist sensa avèjne 'd mérit, coma podrìa-lo esse spietà e intolerant anvers a d'àutri? A l'é nen che Nosgnor an përdon-a mach ant la mzura ch'i noi i përdonoma a d'àutri (lolì a sarìa salvassion për euvre e pa nen për grassia) ma nojàutri i foma vëdde vàire ch'i l'oma capì dla grassia che Nosgnor a l'ha avù për noi an Crist, ant la mzura ch'i përdonoma a d'àutri.

PREGHIERA

Nosgnor! Tante vire nòstra preghiera a l'é fiaca, esitanta e dubiosa: che 'd dubi e 'd paura ch'i l'oma! Përdon-ne e rend fòrta nòstra fe për che ti't compiasa d'operé për ël mojen ëd nòstra preghiera, ëd còse grande, a la glòria 'd tò nòm sant. Giut-ne, a la fin, a vive an nòstre relassion con j'àutri, ant në spirit ëd grassia. I l'oma bon da manca 'dcò 'd lolì! Amen.

23 ëd Dzèmber 2018 - Quarta duminica dAdvent

Leture bìbliche: Michea 5:2-5; Ebrei 10:5-10; Luca 1:39-55; Salmo 80:1-7

Nosgnor tut-potent! Nëttia nòstra cossiensa quand che Ti an fà vìsita minca dì, përchè Tò Fieul Gesù Crist, a soa vnùa, a peuda trovene ant na ca prontà për chiel; ch'a viv e regna con Ti, ant l'unità dlë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

A-i é tròp ciadel (64. March 11:15-19)

An ësto mond a-i é tròp ciadel e confusion. Parèj, tanti a speto mach da 'ndess-ne an sël cò 'd na montagna për stess-ne an santa pas, ant ël silensi, e podèj concentresse an lòn ch'a val pì 'd tut. Cola-lì a l'era la funsion dij santuari, visadì d'esse "ël leugh dël rëscontr" an tra l'ànima e Nosgnor Dé. Noi i-j parloma e, dzurtut, a l'é chiel, ant ël silensi, ch'an adressa soa Paròla. Lolì a capita tròp ëd ràir përchè i l'oma tròp armor molest ant la testa, tròp fracass. Ch'a-i sìa tròpa confusion a càpita fin-a ant le gesie, ch'a l'han da esse 'd leugh ëd preghiera e nen d'àutr. Col-lì a l'era 'l motiv che Gesù a l'avìa scassà dal templ ëd Gerusalem tut lòn ch'a l'avìa nen da essje. Vëddoma lòn ch'a dis ël vangel an March 11:15-19.

"Quand ch’a son rivà a Gerusalem, Gesù a l’é intrà ant le cort dël Templ e a l’é butasse a scassene fòra coj che a-i vendìo e a-i catavo, e a l’ha comensà a stravaché le tàule dij cambista e le cadreghe ‘d coj ch’a-i vëndìo ‘d colombòt. A përmëttìa gnanca nen ch’a portèisso ‘d marcansìa ant l’area dël Templ. A l’ha comensà a mostreje a la gent parèj: “É-lo nen ëscrit: Mia ca as ciamerà na ca ‘d preghiera për tùit ij pòpoj? Ma voi i l’eve fane na trun-a ‘d làder” (March 11:15-19).

I podrìo imaginesse l'ansema dj'edifissi dl'antich templ ëd Gerusalem tanme un ëd coj santuari dël culto catòlich roman ch'a-i son soens an sël cò 'd montagne e che ij fedej a-i van për preghé, për porteje d'oferte votìve e për fé 'd pelerinagi - sensa naturalment dë statue o 'd mistà, përchè Nosgnor a-j proibiss. A-i ero le part dedicà ai servissi religios, ma, tut d'antorn, a-i ero 'dcò le boteghe për la vèndita d'articoj religios e 'd "sovnir", e lòn ch'a l'era da manca për l'arseiviment dij pelerin ...e tanti a-i fasìo ij sò bej profit comersiaj. A-i era pròpi 'n gran fërvor d'atività, tut dantorn al templ ëd Gerusalem, e 'dcò 'n gran ciadel. Ancheuj, ant ij santuari pì famos, për coj ch'a-i van "mach" për preghé, a l'han arzervaje 'd capele pì da banda anté ch'as peul stess-ne an silensi e sensa distrassion, për podèj trové d'archeujiment, lontan da la confusion, dai turista e da j'escursionista... Ëd sicur, tante atività ch'a-i é dantorn ai santuari a podrìo esse bin "giustificà"; a l'avìo na rason për essje, coma, për ël templ ëd Gerusalem, la presensa dij dëscambia-valute o dij venditor ëd bestie pr' ij sacrifissi.

Tant ëd lòn ch'a-i stasìa dantorn al santuari 'd Gerusalem a peudìa bin avèj ëd giustificassion, "a sërvìa", ma a Gesù "tut col ambaradan" a-j piasìa pròpi për gnente: tant ch'a l'é vera che chiel a l'era indignass-ne fòrt e, coma ch'a dis ël vangel, "a l’ha comensà a stravaché le tàule dij cambista e le cadreghe ‘d coj ch’a-i vëndìo ‘d colombòt. A përmëttìa gnanca nen ch’a portèisso ‘d marcansìa ant l’area dël Templ". Gesù as dimostra ambelessì un "dësturbeur" génit dl'atività dël santuari e ij sò gest a podrìo smijé pròpi "fòra pòst", tant da giustifichesse ch'a ciamèisso le guardie, la sicurëssa, për fé torné tut a "la normalità". Ëd sicur, tanti a l'avrìo di: "Col-lì a l'é mat", "Chi ch'a chërd d'esse?", "Un tal fanàtich religios a l'é da fërmé".

Tute nòstre giustificassion, contut, a ten-o nen ëdnans al fàit che Gesù - ch'as lo chërda o meno", a l'é chiel "ël padron ëd ca". Chiel a l'é 'l Fieul dël Pì-àut, col

che, ëd na manera brusca, "malgrassiosa", ma legìtima, a vorìa arporté l'istitussion dël templ, "la ca 'd Nosgnor" a soa funsion originària, visadì esse na génita "ca 'd preghiera", ël leugh dël rëscontr an tra Dé e sò pòpol. A l'avìa da esse 'n leugh "a disposission" ëd tute le gent - coma ch'a disìo ij profeta antich d'Israel. Ambelelì, ant un archeujiment silensios, d'òm e 'd fomne a l'avrìo eleva soe preghiere 'd lor a Dé, scotà la letura e la spiegassion ëd la Paròla 'd Nosgnor, elevà a chiel ël cant dij Salm. Ij sacrifissi sanglan a sarìo bin chità - ëdcò lolì conform a la paròla dij profeta - nen mach përché Crist, ant ël sacrifissi ùltim ëd soa përson-a a l'avrìa renduje inùtil, ma përchè a sarìo sublimasse ant l'oferta e la consacrassion a Nosgnor ëd la vita antrega dij chërdent medésim.

Ël Crist a riva coma Rè, a buta a stesse an sò tròno e tuta l'atension a l'ha da concentresse an chiel, e lolì a riguarda tant ël cheur ëd l'òm che anté la comunità dij chërdent as riuniss. Gnente e gnun a l'ha da dësturbé - a fa nen vàire ch'i lo podrìo giustifiché - col archeujiment silensios ch'a përmet al singol e a la comunità dij chërdent ëd relasionesse a Dé, sò Dé 'd lor. "Nosgnor a stà ant sò Templi sant. Che tuta la tèra a staga ciuto dëdnans ëd chiel!" (Abacuch 2:20); "Arpòs-te an Nosgnor e spera ‘n chiel. Sagrinte nen ëd la gent grama ch’a smija sempe ‘d fé foson, cruss-te pa dij sò ambreuj" (Salm 37:7); "Che tuti a stago ciuto dëdnans a la presensa ‘d Nosgnor, tute le gent, a fà nen chi ch’a sìo, përchè chiel as ausserà për seurte dal leugh sant andoa ch’a sta" (Sacharìa 2:13).

Soens ant le gesie "a-i é tròp ciadel" (pr' un motiv o n'àutr) e a manca cola "atmosfera" 'd concentrassion ch'an përmet la përcession ëspiritual, ël silensi ch'a përmeta 'd sente la vos ëd Nosgnor ch'an parla. Nosgnor a séguita bin a parlé, ma fa l'é 'dcò nòstra testa ch'a l'é tròp pien-a 'd "fracass" për podèjla scoté!

PREGHIERA

Nosgnor! Che mè cheur e mia comunità cristian-a a sìa sèmper mej ël leugh andova i t'ancòntro ant ël silensi e l'archeujiment. I veuj ste a sent-te con atension e fete ubidiensa; i veuj elevé anvers ëd ti ed paròle e 'd pensé bin medità, coj ch'a seurto da mè cheur; i veuj elevé anvers ëd ti ël cant dij Salm isapirà con partecipassion e cossiensa. Scassa da mi, it na prego minca na sorgiss ëd dësturb! Ant ël nòm ëd Crist. Amen.

16 dë dzèmber 2018 - Tersa duminica d'Advent

Leture bìbliche: Sofònia 3:14-20; Filipèis 4:4-7; Luca 3:7-18

Nosgnor! Dësvija Tò podèj, e con gran potensa ve an tra ‘d nojàutri; e, përchè i soma tant ambarassà da nòstri pëccà, che Toa generosa grassia an giuta lest e ch’an lìbera; për Gesù Crist, nòst Signor, che con Ti e con lë Spirit Sant sìa onor e glòria, ora e për sèmper. Amen.

Porté frut për la glòria 'd Nosgnor (63. March 11:12-14)

Ij coltivator ëd fruta a së speto che ij sò piantament a-j rendo 'd frut bondos e a-j dago 'd profit. Se na pianta "a fà nen sò dover", lor as na dësbarasso e a na buto n'àutra a sò pòst. Lolì a resta valid ëdcò per la gesia cristian-a, ch'a l'ha da porté frut për Nosgnor e da serve ij sò propòsit. Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel ëd na gesia ch'a travaja nen coma Nosgnor a l'ha comandaje? Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel d'un cristian ch'a sia infedel e negligent? Còs é-lo ch'a podrìa fess-ne chiel ëd na creatura uman-a ch'a l'é nen conform ai propòsit che chiel a l'avìa creala? Pensomje quand ch'i rifletoma an sël pass dl'Evangeli ch'i lesoma ancheuj. A dis:

"L’indoman, an tornand da Betania, Gesù a l’ha avù fam. An vëdenda da lontan un fijé ch’a l’avìa ‘d feuje, a l’é andàit a vëdde s’a l’avrìa trovane quaicòsa. Contut, quand ch’a l’é avzinassje, a l’ha trovà nen d’àutr che ‘d feuje, përchè ch’a l’era pa la stagion dij fì. Antlora a l’ha dije al fijé: “Che mai pì gnun a mangia ‘d frut da ti!”. E ij sò dissépoj a l’han bin sentì cole paròle" (Marco 11:12-14).

Na vira Gesù a l'avìa contà na paràbola a propòsit ëd n'ecònom ëdzonest e negligent: “A-i era në sgnor ch’a l’avìa n’ecònomo ch’a l’era stàit acusà dëdnans a chiel ëd malvërsé ij sò beni. A l’ha mandalo a ciamé e a l’ha dije: 'Còs é-lo che sento dì ‘d ti? Rendme cont ëd toa aministrassion përchè da ora anans ti tl’avras pì nen ël mainagi dij mè beni" (Luca 16:1-2). Costa paràbola a l'era pa n'esortassion genèrica a l'onestà, ma, coma ch'a fasìo soens ij profeta antich pr' ël mojen ëd paragon, a l'era na denunsia precisa ëd l'infedeltà, ëd la negligensa dël pòpol d'Israel, che, coma rapresentant ëd Nosgnor Dé an sla tèra, soa gesia, a onorava pa, o nen assé, ij dover anvers a Nosgnor ch'a l'era 'ngagiass-ne. L'istessa idèja i la trovoma ant l'episòdi dël vangel ch'i vardoma ancheuj, ch'a podrìa disse ch'a l'era, nen na paràbola fàita a vos, ma na lession, un mëssagi comunicà pr' ël mojen ëd gest, d'assion. Ëdcò sossì a fasìo ij profeta antich. Mach che Gesù a l'era nen solament un profeta, un pòrta-vos ëd Nosgnor Dé, ma 'l Fieul ëd Nosgnor medésim vnù a fé vìsita a sò pòpol, soa gesia, për "fé n'ispession" ëd përson-a. E-lo ch'a l'avìa trovalo a serve Nosgnor con diligensa? Aidé nò! Tante "bele feuje" ma gnun frut. Ël Fieul ëd Dé a l'era vnùit a "pijesse" lòn ch'a jë spetava për dirit, "a l'ha fam", ma a treuva "gnanca 'n fì".

Contut, "a l'era pa la stagion dij fì!". I podrìo bin ciamesse che 'd sens ch'a l'ha sossì... S'i stoma a costa diciarassion, ëd fì a j'ero pa da spetene: é-lo nen pa lògich? Ël sens ëd coste paròle a l'é diferent. A podrìa significhé: "Ël temp ëd la racòlta dij fij a l'era nen rivà e parèj, përchè a j'ero nen ancora stàit cojì, ëd fì a l'avrìa bin dovù trovene! O fòrse përchè ëd frut a l'avrìo bin dovune essje, ma a l'era nen ëstàita na stagion propissia. Da n'erbo parèj, ch'a smijava bin fiorì e viv, a l'avrìo dovù spetess-ne 'd fì. Opura 'ncora, përchè ch'a smijava n'erbo ch'a fasìa bin ësperé, bele s'a l'era nen pròpi la stagion giusta, ëd fì as na sarìa bin dovune trové! An tùit ij cas, Gesù, ëd frut, a na trova pa: ël sens ëd soa maledission a stà pròpi lì.

Le paròle 'd maledission ëd Gesù anvers ëd col erbo a podrìo smijene n'assurdità, squasi "në scat irassional ëd flin-a", nen dël tut conform al caràter ch'i l'oma 'mprendù a conòsse 'd Gesù. Se i-j pensoma bin, contut, pensoma a 'n coltivator ch'a së speta che soe piante a pòrto 'd frut. Se un-a ëd coste piante, malgré la soen ch'a l'ha daje a tute man, a séguita a porteje gnun frut, ël coltivator, còs a fà-lo? "Sensa tante stòrie", cola pianta chiel a la elìmina e a na buta n'àutra a sò pòst. N'àutra vira Gesù a l'avìa dit: "I son la vis e vojàutri i n'a seve ij mèir. Col ch'a sta an mi, e mi an chiel, a porta motobin ëd frut, përchè fòra da mi i peude fè gnente. Se quejdun a sta nen an mi, a l'è campà vìa coma la sarmenta e a sëcca. La sarmenta a l'é peui ambaronà e brusà. S'i steve an mi e mie paròle a resto an vojàutri, ciameve tut lòn ch'i veule e av sarà fàit. An sossì mè Pare a l'é glorificà: ch'i pòrte motobin ëd frut. Antlora i sareve përdabon ij mè dissépoj" (Gioann 15:5-8).

Parèj a smija esse stàit për ël pòpol ëstòrich d'Israel che per lor Gesù a-j dis: "Che mai pì gnun a mangia ‘d frut da ti!”. Sossì a l'é gnente 'd meno che la fin ëd la funsion ëstòrica dla nassion d'Israel, ch'a tèrmina parèj sò ròl prinsipal ant ij progèt universaj ëd Nosgnor. Vera, j'Israelita a séguito a esse onorà da Nosgnor Dé, përchè com a dis l'apòstol, a lor aparten "...l'adossion, la glòria, le alleanse, la Lej, ël servissi divin, le promësse e ij patriarca. Da lor a ven, për dissendensa 'd natura, ël Crist, ch'a l'é Nosgnor Dé dzura ògni còsa, benedì për sèmper" (Roman 9:4). A l'é bin vera che për lor a séguito d'essje 'd benedission ëspeciaj, përchè Nosgnor a resta sèmper fedel a le promësse ch'a l'ha faje, ma 'l pòpol ëd Nosgnor, ancheuj, a l'ha na dimension motobin pì granda che 'l pòpol d'Israel. Ël pòpol ëd Nosgnor a l'é fàit ëd tuti coj che, ant ël mond antregh, a fà nen ëd cola nassion ch'a sìo, a son fidasse al Signor e Salvator Gesù Crist e a-j son ëd servissi. Ël popol ëd Nosgnor a l'é fàit ancheuj ëd "Giudé e 'd Grech", d'Israelita e 'd gent ëd tute le nassion dël mond: cola-lì a l'é la Gesia 'd Nosgnor. La sità 'd Gerusalem e la tèra d'Israel a l'é 'd sicur da onoresse për sò ròl ëstòrich e simbòlich, e ambelelì a-i saran ancora, për l'avnì, d'aveniment ëd rilevansa, ma Gesù a dis che un bel dì, ch'a l'é ancheuj, a l'avrà pì gnun-a 'mportansa 'ndova ch'as rend l'adorassion a Nosgnor. I l'oma pì nen da manca 'd santuari e 'd leugh fisich ëspeciaj, përché, coma ch'a dis Gesù: "Chërdme ... a ven l'ora che i adorëreve 'l Pare nì an su sta montagna-sì e gnanca a Gerusalem" (Gioann 4:21).

An tùit ij cas, foma bin atension a nojàutri, gesie e chërdent d'ancheuj, ëd nen ampinisse d'orgheuj e nen pensé ch'i podrìo nen ëdcò nojàutri esse scartà, s'i foma nen lòn ch'i l'oma da fé! L'Apòstol a scriv: "Ti ‘t podrie antlora dì: “Ij branch a son ëstàit tajà vìa përch’ i fusso entà mi”. Lolì a l’é bin dit: a son ëstàit tajà vìa për motiv ëd soa incredulità ‘d lor, e ti, a l'opòst, it të ten-e frem për toa fèj. Sie nen orgojos, ma abie tëmma, përchè Nosgnor s’a l’ha nen risparmià ij branch naturaj, a podrìa bin nen risparmiè ti! Considera, donca, la bontà e la severità ‘d Nosgnor: la severità con coj ch’a son tombà, e soa bontà anvers ëd ti. Tente bon, donca, a soa bontà, da già che, divers, ëdcò ti it podrìe esse taja vìa. D’àutra banda, ëdcò lor a saran entà se a përsisto nen ant soa incredulità ‘d lor, përchè Nosgnor a l’ha bin ël podèj për enteje torna" (Roman 11:19-23).

L'omne bin sentì, ëdcò nojàutri, le paròle che Gesù an dis an ësto pass ëd l'Evangeli?

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Da mi ti të spete ch'i porto 'd bon frut a toa glòria. Fà che mi im ten-a bin ëstrèit a Gesù Crist e ch'i sìa diligent ant l'ubidìte. Che mia fidelità at daga glòria e che mi im trova mai ant la situassio d'esse scartà për mia negligensa e onta. Amen.

Duminica 9 Dzèmber 2018 - Sconda Duminica d'Advent

Leture bibliche: Malachia 3:1-4; Filipèis 1:3-11; Luca 3:1-6.
Nosgnor ëd misericòrdia! Ch’it l’has mandà ij tà mëssagé, ij profeta, për prediché ‘l pentiment e për pronté la stra për nòstra salvëssa: Dane la grassia dë scoté j’amoniment ch’an fan e ‘d chité nòstri pecà, përchè ch’i podoma saluté con gòj la vnùa ‘d Gesù Crist, nòst Redentor, ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, ora e për sèmper. Amen.

Ël Rè a riva an soa sità capital (62. March 11:1-11)

As podrìa bin dì che la manera d'esse e 'd fé 'd Gesù 'd Nasaret an cost mond a l'era soens "da Bastian Contrari", e fin-a tanti ancheuj ch'as diso ij sò "rapresentant" a l'han ancora nen capila... Lë "stil" del Mëssìa, dël Salvator dël mond a l'é ùnich përdabon e sossì a lo vedoma ant l'episòdi dël vangel ch'i vardoma ancheuj e ch'a parla 'd soa "intrada trionfal" a Gerusalem.

Intrada ‘d Gesù a Gerusalem. "Avzinandse a Gerusalem, da la banda ‘d Betfage e ‘d Betania, anvers ël mont dj’Ulivé, Gesù a l’ha mandà anans doi dij sò dissépoj, e a l’ha dije: “Andevne a cola borgià ch’a l’é visavì ‘d voi, parèj che quand ch’i-i intre i trovreve ‘n burichèt ëstacà che gnun ancora a l’ha dovrà da cavalcadura, dëstachelo e portemlo. Se quaidun av ciama përchè ch’i lo feve, dije che ‘l Signor a n’ha da manca e che tòst av lo darà andarera”. A son donca partì e a l’han trovà ‘l burichèt ch’a l’era stacà da fòra an sla stra, dacant a na pòrta, e a l’han dëstacalo. Quaidun ëd coj ch’a l’ero ansilì, a l’han dije: “Përchè ch’i dëstache col borichèt?”, E lor a l’han rësponduje coma ch’a l’avìa dije Gesù, e a l’han lassajlo fé. A l’han donca mnà ‘l burichèt a Gesù e a l’han posaje adòss ij sò mantej, e chiel a l’é montaje. Diversi a l’han dëstendù ij sò mantej ëd lor an sla stra përchè a-j passèissa dzura, e d’àutri a tajavo ‘d branche da j’erbo e a-j spantiavo për la stra. Coj ch’a-j andasìo dëdnans, e coj ch’a-j vnisìo dapress a crijavo: “Osana! Ch’a sia benedì col ch’a ven an nòm ëd Nosgnor! Ch’a sia benedì ël Regn ch’a riva, ël Regn ëd David, nòst antich! Osanna ant ij leugh pì àut!”. Parèj Gesù a l’é intrà a Gerusalem, al Templ. Dòp d’avèj beicà tut lòn ch’a-i era lì dantorn, coma ch’a l’era già tard, a l’é seurtiss-ne con ij dódes për andé a Betania" (Marco 11:1-11).

Ant l'episòdi dël vangel ch'i vardoma ancheuj, Gesù a riva a Gerusalem për l'ùltima part ëd soa mission an sla tèra. Gerusalem a l'é la "sità capital" del Regn ëd Nosgnor, cola che chiel a l'ha sernù coma soa abitassion, andoa ch'a sta Sion, ël mont sant, sò tròno, sò templ. Coma ch'a selebra 'l Salm 48, Gerusalem a l'é "la sità 'd Nosgnor", "...sima magnìfica, gòj ëd la tèra antrega. Ël mont Sìon a smija a le sime 'd Sàfon, ma a l'é chila la sità dël gran' Rè. Nosgnor medésim a sta 'nt le tor ëd Gerusalem, e as arvela coma sò difensor". Ij pelerin ch'a-i monto a diso: "Nojàutri i l'avio bin sentì dì 'd la glòria 'd cola sità, ma adess i l'oma vëddula con nòstri euj medésim - la sità dël Dé dl'univers. Nosgnor a la mantniss ëstabil për sèmper". Gerusalem a l'era la sità dël rè David, prefigurassion dël Mëssìa, e pròpi ambelelì ij profeta antich a disìo che chiel a sarìa manifestasse ant ij dì darié. An efet, Gerusalem a l'é 'l sènter d'anrajament ëd tùit ij propòsit ëd Dé për cost mond.

Parèj, Gesù, ël Fieul ëd Nosgnor, "ël prinsì dla pas", a intra an cola ch'a podrìa bin disse ch'a l'era soa sità e a lo dimostra ant lòn ch'a càpita an cost episòdi, soa intrada trionfal an Gerusalem. La regalità 'd Gesù as dimostra dal coma che 'l pòpol a lo arsèiv: a lo arconòss pròpi coma 'l Mëssia dla promëssa, col ch'a l'avìo spetà da tant. Gesù a l'é 'l dissendent dël rè David e "ardité legitim al tròno". Coj che antlora a-i comandavo a l'avìo pròpi gnun titol për sté al govern. A stupiss pa nen che costa intrada 'd Gesù tant a sagrinèissa tant coj ch'a ocupavo ij pòst ëd comand antlora 'd cola sità, ch'a l'avìo fin-a ciamà na "riunion d'emergensa" dij prinsipaj dla nassion - e fin-a j'ocupant roman as na sagrinavo.

Con tut lòn, Gesù a intra 'n sità ëd na manera diversa dai "potent" ëd cost mond. Pa nen ant un poderos caval bianch, a pompa magna, con la mùsica e na trupa d'armà, ma 'n gropa d'un borichèt e compagnà da gent sèmpia coma ch'a l'ero ij sò dissèpoj. Le professìe antiche a l'avìo prefigurà pròpi lòn, e coj ch'a le conossìo a l'ero bin renduss-ne cont.

Armarché 'dcò coma Gesù, ël Rè, a l'abia titol ëd dispon-e 'd minca còsa, e lolì a l'é 'dcò arconossù quand ch'a manda ij sò dissépoj a pijé col borichèt: "Se quaidun av ciama përchè ch’i lo feve, dije che ‘l Signor a n’ha da manca ... Quaidun ëd coj ch’a l’ero ansilì, a l’han dije: “Përchè ch’i dëstache col borichèt?”. E lor a l’han rësponduje coma ch’a l’avìa dije Gesù, e a l’han lassajlo fé". L'ora ch'e Gesù a ciama a nojàutri ëd buté a sò servissi nòstre përson-e o ëd còse ch'i na soma ij padron, com é-lo ch'i-j rëspondoma? Arconosom-ne an lolì sò dirit ëd sovranità? A diferensa, contut, dij potent ëd cost mond, chiel a dà 'ndaré lòn ch'a ciama 'd podèj dovré! "...dije che ‘l Signor a n’ha da manca e che tòst av lo darà andarera"!

Gesù. parèj, a intra an soa sità e "a bèica tut lòn ch’a-i era lì dantorn", coma s'a féissa n'ispession. Lòn ch'a sarà l'arzultà 'd soa "ispession"? Cola ch'a sarà la valutassion ëd lòn ch'a trova? I lo varderoma la vira ch'a ven. Ciamomse, contut, se Gesù, ël Rè, a vnèissa sensa preavis a fé l'ispession, a controlé nòstra vita, o nòstra comunità cristian-a, coma trovrìa-la? Sarìa-la conform a lòn ch'a dovrìa esse e ch'a pias a chiel? Cola ch'a sarìa soa valutassion? A Gerusalem, an coj dì-lì, sò pòpol a 'rsèiv el Signor con granda gòj: "Osana! Ch’a sia benedì col ch’a ven an nòm ëd Nosgnor! Ch’a sia benedì ël Regn ch’a riva, ël Regn ëd David, nòst antich! Osanna ant ij leugh pì àut!”. I sò nemis a j'ero nen là an tra cola gent, ma a l'ero 'n camin ëd comploté, da stërmà, ëd masselo. A sarìo bin riussì a felo fòra e Gesù a sarìa stàit butà an sna cros tanme 'l pes criminal ch'a-i sìa. Pura, pròpi cola soa mòrt an cros a sarìa stàita sò trionf. I podoma bin dì che "lë stil" ëd Gesù a sìa motobin divers da lòn che ij pì a së spetrìo.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! I t'arsèivo an mia vita coma 'l Sovran e 'l Signor legìtim. Ti 't l'has tìtol a ess-lo ëd mia person-a e 'd tut lòn ch'i l'hai. I son a toa disposission përchè ti ëm dovre coma ch'at pias për toa glòria. It ciamo përdon përché tante vire i penso mach a mi medésim e për ti i son ëd pòca utilità o fin-a d'antrap a toa càusa. I l'hai da manca d'ess-te "domestià", d'esse bin "butà al pass". I confido che ti't lo fasa. Amen.

Letura 'd March 11



Duminica 2 dzèmber 2018 - Prima duminica d'Advent

Geremìa 33:14-16; 1 Tessalonicèis 3:9-13; Luca 21:25-36; Salm 25:1-9

Nosgnor tut-potent! Dane la grassia 'd campé via j'euvre dël top e 'd vestisse dl'armura dla lus, adess an cost temp ëd costa vita mortal che Nosgnor Gesù Crist a l'é vnùje për visitene an grand' umiltà; che ant ël dì darié, quand cha 'rtornerà an soa majestà gloriosa për giudiché ij viv e ij mòrt, nojàutri i peussa arsussité a la vita inmortal; për col ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Pija coragi, Gesù at manda a ciamé (61. March 10:46-52)

Quand ch'i lesoma la Paròla 'd Nosgnor, a l'é nen mach na bela conta ch'i lesoma, a l'é nen mach n'esercissi leterari... ma a l'é l'apel che ancheuj Nosgnor medésim a adressa a nojàutri 'd përson-a. A che përsonagi dël vangel i jë smije vojàutri e còsa podrio-ne amprende da chiel? Vardoma ancheuj la varision ëd Bartimé, ch'a l'era bòrgno.

"Peui a son rivà a Gerico, e coma ch'a partìa da Gerico con ij sò dissépoj e 'n grand ëstrop ëd gent, n'òm ch'a l'era bòrgno, për nòm Bartimé, fieul ëd Timé, a l'era setà an sla stra e a ciamava la limòsna. Quand ch'a l'ha sentì ch'a-i passava Gesù 'd Nazareth, a l'é butasse a crijé e a dì: "Gesù, fieul ëd David, àbie compassion ëd mi!". E diversi a-j trovavo da dì përchè a stèissa ciuto, ma chiel a crijava ancora pì fòrt: "Fieul ëd David, àbie compassion ëd mi!". Gesù, antlora, a l'é fërmasse e a l'ha mandalo a ciamé. A l'han donca ciamalo disandje: "Pija coragi, àuss-te, Gesù at manda a ciamé!". E campand a tèra sò mantel, a l'é aussasse e a l'é vnù da Gesù. Gesù a l'ha domandaje: "Còsa veus-to ch'it fasa?". E 'l bòrgno a l'ha dije: "Rabunì, fa ch'i s-ciàira!". Gesù a l'ha dije: "Va, toa fej a l'ha salvate". E 'd colp la vista a l'é artornaje e a l'é andaje dapress a Gesù për la stra" (March 10:46-52).

Ant la letura dël vangel ch'i l'oma fàit la vira passà, i l'avìo 'ncontrà Giaco e Gioann ch'a l'ero acostasse a Gesù con na petission. Ancheuj i ancontroma n'àutr ch'a-j presenta na petission, na sùplica: a l'é n'òm ch'a l'era bòrgno e ch'a stasìa për la strà a ciamé la limòsna. An tuti e doi ij cas, Gesù a-j fà l'istessa domanda: "Còsa veus-to ch'it fasa?". Gesù a smija fin-a rassegnà che la gent a-j s'acòsta mach për ciameje 'd grassie. La preghiera génita, an efet, a l'é nen mach "ciamé", ma 'dcò adorassion e làude. An tùit ij cas, Gesù a l'é bin cossient d'esse vnùit an tra costa umanità bzognosa, për fene dël bin. Tutun, Gesù a l'ha bin rason ëd nen dì che 'd sì a qualsëssìa nòstra preghiera - chiel a sa mej che nojàutri lòn ch'i n'oma da manca. Ij bzogn ch'i sentoma a son nen sèmper lòn che përdabon an serv. I l'oma da amprende, anans ëd tut, a conòsse e a raportesse a Nosgnor Dé con fiusa. I l'oma da trové an chiel nòstra sodisfassion e gòj - përchè i j'ero stàit creà pròpi për lòn, ma an chiel i trovoma 'd sicur na rispòsta a tùit ij nòstri bzogn, conform a soa santa providensa.

Gesù a rend la vista a col òm, ch'a l'era bòrgno, ma a-j dis ëdcò: "Va, toa fej a l'ha salvate". Lolì a l'é bin da pì che dije: "Va, adess i podras ës-ciairé". Lolì a l'é coma s'a l'avèissa dije: "La fiusa ch'it l'has butà an mi, a l'ha fàit ëd pì che rend-te la vista fìsica - ch'a l'é 'd sicur amportanta - ma a l'ha rendute 'salv', 'antregh', complèt, coma na creatura uman-a ch'a l'é destinà a la comunion con sò Creator, Dé. It l'has confëssà toa fede an mi, 'ël fieul ëd David', ël Mëssìa, ël Salvator dël mond. I l'hai date parèj 'la ciav' nen mach ëd la vista fìsica, ma bin pì che lòn, la ciav ëd la 'vision ëspiritual'. An ëvnisend-me dapress, ti 't dëscheuvreras neuve dimension ëd la vita uman-a, cole ch'it l'avrìe avù fin da l'inissi, anans che 'l pëccà a vastèissa minca n'aspet ëd vòstra esistensa".

A l'é parèj che col òm, adess ch'a l'é varì, "a-j va dapress a Gesù për la stra". An lolì i vëdoma 'l prinsipi dla vita cristian-a. Vera, për col òm a sarà nen sèmper belfé andeje dapress a Gesù, ma a podrà esse sicur che collì a sarà l'inissi ëd tante sodisfassion, pì 'd cole ch'a podèissa imaginé.

Ant la conta, armarché 'dcò: "... e campand a tèra sò mantel, a l'é aussasse e a l'é vnù da Gesù". Për andé da Gesù e con Gesù, i dovoma lassé da banda "ël mantel" ch'a quata ij nòstri pëccà, për che chiel a-j arleva e a-j na lìbera. I l'oma da campé vìa ij nòstri strass ëspòrch ch'a j'ero nòstra "vestimenta", coma ch'a dis la Paròla: "I soma tùit anfetà e antamnà dal pecà. Fin-a i nòstri mej ësfòrs, dëdnans a Ti, a son gnent' àutr che 'd ëstrass anflà 'd grass" (Isaìa 64:5). An efet, is doma tante àrie ma is rendoma gnanca cont vàire ch'i soma, dnans a Nosgnor, spòrch e spussolent! Vàire ch'i l'avrìo da lavesse e d'arvestisse 'd neuv - da la mira spiritual, perchè cola lì a l'é l'ùnica condission ch'an përmëttrà 'd presentesse dëdnans a Nosgnor. Nòstra purificassion e vestission a l'é 'l don ch'i arsèivoma da la grassia 'd Nosgnor për la fe ant ël Salvator Gesù. Un bel dì, tuti coj ch'a l'han fidasse an Gesù a 'rseivran un "mantel" neuv, rich e càud, tant da smijé 'd "fieuj ëd rè". Ël "mantel" ch'i portoma ancheuj a va pròpi nen bin, an serv pa. Campandlo via, i podroma "sauté an pé" lìber e core anvers ëd Gesù. Chiel an darà lòn ch'i l'oma da manca.

Vera, cole ch'i l'oma dovrà ambelessì a son ëd figure për fesse mej comprende, ma i l'oma da ciamene lòn ch'a sìa ch'an ampacia për podèj "core" dal Salvator Gesù Crist! A-i é gnente ch'i l'oma nojàutri ch'a vala la pen-a 'd portesse dré quand ch'i andoma da Gesù, perché, coma ch'a l'é scrit: "Nosgnor a l'ha fàit che Chiel medèsim a fussa nòstra sapiensa, giustissia, santificassion e redension" (1 Corint 1:30).

PREGHIERA

Nosgnor! Ti ch'it ses passà dëdnans a mi ancheuj, pròpi pr' ël mojen d'ës test dël vangel, i levo 'nvers ëd ti mia vos për suplichete che ti, an tò amor, am ven-a 'n agiut. A l'é mach ti ch'it peude rësponde ai mè bzogn. Ora che ti 'm ciame, i coro anvers ëd ti con fiusa, an lassand da banda ij mè strass, përchè a sìa ti 'l mè tut. Amen.

Dumenica 25 'd Novembere 2018 - Ultima Duminica apress Pancòsta - Crist Rè

2 Samuel 23:1-7; Salm 132:1-19; Arvelassion 1:4-8; Gioann 18:33-37

Nosgnor tut-potent e etern! Tò volèj a l’é ‘d ristabilì tute le còse an Tò bin-amà Fieul, ël Rè dij rè e ‘l Signor dij Signor; Acòrdane, an Toa misericòrdia che ij pòpoj dla tèra, divis e ancadnà dal pëccà, a peudo essne liberà e mnà ansema sota Tò govern sovran ëd grassia; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

La via dl'onor e dla glòria (60. March 10:35-44)

Cola ch'a l'é la vìa ch'a men-a a l'onor e a la glòria? An cost mond tanti a la conòsso fin tròp bin e la pràtico. Cola lì, contut, a l'é pa cola che Nosgnor Gesù Crist a-i marciava. Ij sò dissèpoj a smijo feje obiession...

L'arcesta 'd Giaco e 'd Gioann. "Antlora Giaco e Gioann, fieuj ëd Zebedé, a son vnù da chiel e a l'han dije: "Magister, i vorìo ch'it fèisse për noi lòn ch'it ciamroma". E chiel a l'ha dije: "Còsa veuleve ch'i fassa për vojàutri?". A l'han rësponduje: "Acòrd-ne ch'ant toa glòria nojàutri i sio astà, un a toa drita e l'àutr a toa snistra". E Gesù a l'ha dije: "I seve nen lòn ch'i ciame. É-lo ch'i peude bèive la copa che mi i l'hai da bèive, e esse batesà dël batèsim ch'i sarai batesà?". Lor a l'ha rësponduje: "I lo podoma pro!". E Gesù a l'ha dije: "A l'é vera ch'i beivreve la copa ch'i l'hai da bèive, e ch'i sareve batesà dël batèsim ch'i sarai batesà, ma d'esse astà a mia drita e a mia mancin-a, a sta nen a mi d’acordèlo. Nosgnor Dé a l'ha prontà coj pòst për coj che chiel a l'ha sërnù". Quand che j'àutri des a l'han sentì lòn, a son indignasse contra Giaco e Gioan. E Gesù, avendje ciamà, a l'ha dije: "I seve bin che coj ch'a l'han ël domini dle nassion a-i fan da padron, e che ij grand ch'a-i é tra 'd lor a le ten-o sota ij sò garèt. Ma an tra 'd vojàutri a l'ha da esse pa parèj: col ch'a veul esse amportant an tra 'd vojàutri a l'ha da fesse vòstr servitor; e chi ch'a veul esse 'l prim, ch'as fassa ‘l serv ëd tuti. A l'ha da esse coma ch'a fà 'l Fieul ëd l'Òm, ch'a l'é nen vnù pr' esse servì, ma për serve e për dé soa vita coma pressi 'd riscat për tanti" (March 10:35-44).

A l'é na preghiera bin dròla cola 'd Giaco e Gioann, na preghiera che Gesù a-j rëspond ëd manera negativa. Përchè? "I seve nen lòn ch'i ciame", as na rendìo pa cont. Preghiere tanme cole-lì a son ëd preghiere candie, da bonomeri, da presuntuos... ëd preghiere che Nosgnor, an soa saviëssa, a l'é mej ch'a j'esaudissa nen, o ch'a-j rësponda 'd manera diversa.

A vòlte i na restoma delùs che Nosgnor nòstre preghiere a-j esaudiss nen, ma i l'oma da fesse 'd domande. S'a lo fà nen a l'é pa che chiel a sia "dur d'orija", ch'a l'àbia "d'àutr da fé" o fin-a ch'a sia gram... Som-ne an condission d'esse scotà da Chiel? Lòn ch'i-j ciamoma é-lo conform a soa volontà arvelà? Rispetom-ne Soa facoltà 'd rëspond-ne 'd nò o ant na manera diversa da lòn ch'i pensoma, e lolì përchè Chiel a sà mej che nojàutri lòn ch'a l'é bon e necessari? E, dzurtut, l'omne fiusa an Chiel?

Ant ël cas ch'i l'oma sota j'euj, Giaco e Gioann as rendìo nen bin cont ëd lòn ch'a-j ciamavo. Gesù e ij sò dissépoj a l'ero dré a monté a Gerusalem. A l'ero tëmros e sagrinà, ma quaidun ed lor fòrse ancora a sperava ant un quaj atach miracolos al podèj, a na sòrta 'd colp dë stat che Gesù a l'avrìa tentà. A l'é parèj che la preghiera 'd Giaco e 'd Gioann a l'era probàbil motivà da l'ambission përsonal d'ocupé 'd posission ëd prëstigi e d'onor a la cort ëd Gesù l'ora che Chiel a sarìa fasse rè. Giaco e Gioann a l'avìo ancora nen capì che për Gesù ël percors ch'a men-a a la glòria a l'é motobin diferent da coj ch'a son praticà an ës mond, che ij criteri 'd Gesù a son bin diferent da l'ordinari. La glòria 'd Gesù a sarìa passà da la cros, da l'esse butà 'n cros! A l'é coma se Gesù a-j l'avèissa rëspondù: "I chërdo pa che vojàutri i antende d'esse butà an cros con mi, un a mia drita e l'autr a mia mancin-a... Am rincress, ma coj pòst a son già prenotà ...a doi ladron!". Gesù, peui, ëd manera nen dirèta, a dis che Giaco e Gioan a sarìo andaje dapress a Gesù an sla vìa dël martiri, sò "batésim ëd sangh" ëd lor.

Che dnans a cola arcesta j'àutri dissépoj a fusso indignasse, a 'rvela autërtanta mancansa 'd comprension ëd la realità: "Coma 'ncalevene, vòjàutri, a ciamé 'd privilegi a Gesù? E nojàutri? Chi som-ne nojàutri? Ël "primato" a l'ha da 'ndé a Pero, nen a vojàutri!".

Che 'd fòj ch'a son tuti, coj dissépoj - i dirìo nojàutri. Pura, ant ël cors ëd la stòria, tanti a son ëstàit "j'eclesiàstich" ch'a son andaje dapress ai "valor" ëd cost mond, e ch'a l'han avù d'anvìa për la glòria, l'onor e le richësse dij "potent" e ch'a l'han vorsù steje dacant e fin-a dventé pì 'mportant che lor! Che 'd papa, che 'd cardinaj, che 'd gent ch'a pensava d'esse "vicari dël Crist" a son andaje dapress a la glòria 'd cost mond, e nen mach an tra ij catòlich-roman! Vàire ch'a son ij predicator ëd tute sòrt ch'a van dapress a la fama, a la potensa, ai sòld... Vàire ch'a son coj ch'as chërdo 'd "cit papa" ch'a l'han l'ambission ëd dominé d'àutri cristian!

Costa lession i l'oma bin da amprend-la. Gesù a séguita a dine: "An tra 'd vojàutri a l'ha da esse pa parèj". Vorsom-ne esse "ij prim" ant ël Regn ed Nosgnor? Antlora i dovoma fesse serv ëd tuti, volenté. Nòstra aspirassion a deuv esse cola 'd passé da la vìa dël fé ij travaj ij pì ùmij. A-i é tanti ch'as sento "ofèis" per ch'a l'han da "bassesse" a fé lòn che 'l mond a considera 'n disonor. Pr' ël Crist, contut, collì a l'é n'onor. Ij valor dël Crist a son anvërsà visavì ëd coj ch'a son apresià an cost mond. Podom-ne pretende d'esse dij cristian s'i lo comprendoma nen, e i lo butoma nen an pràtica? "A l'ha da esse coma ch'a fà 'l Fieul ëd l'Òm, ch'a l'é nen vnù pr' esse servì, ma për serve e për dé soa vita coma pressi 'd riscat për tanti".

PREGHIERA

Nosgnor! Soens it l'avries bin da rimproceme përché ancora i capisso nen lòn ch'a l'é "lë stil ëd vita" 'd tò Fieul Gesù Crist e i l'hai mach l'ambission ëd fé lòn che 'l mond a consìdera 'mportant. Përdon-me e scurpìss an mì sèmper ëd pì la ferma përsuasion che lòn ch'a val a l'é lòn ch'it mostre e ch'it l'has vivù 'dcò për dene n'esempi. Amen.

Duminica 18 'd Novèmber 2018 - Duminica apress Pancòsta ch'a fà 26

Leture bìbliche: 1 Samuele 1:4-20; 2:1-10; Ebreo 10:11-14-25; March 13:1-8

Nosgnor benedet! Chi’it l’has fàit che tute le Scriture Sante a sio scrite për dotrinene; acòrdane ‘d scuteje, lesje, marcheje, amprendje, e digerije ant l’interior, për ch’i peussa ambrassé e tense strèit a la beata speransa dla vita eterna che Ti ‘t l’has dane an nòst Salvator Gesù Crist; ch’a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për ij sécoj dij sécoj. Amen.

Monté con Gesù a Gerusalem a l'é pitost malfé, pura... (59. March 10:32-34)

A-i é 'd coj che, con baldansa, a l'han gnun-a tëmma 'd fichesse ant ëd situassion arzigose. La pì part ëd nojàutri, contut, i soma nen parèj: i soma nen an tra 'd coj ch'a son dispòst a tachesse a na còrda e scalé 'd montagne... La determinassion ed Gesù a monté a Gerusalem a dëstorna ij sò dissépoj, ch'a san bin che lolì' a sarìa stàit butesse a pòsta ant ij pastiss. Pura a-j ten-o dré përchè a san che 'd Gesù as peul fidess-ne: chiel a sa lòn ch'a fà. Considerom-ne la situassion com i la trovoma ant ël vangel ëd March 10:32-34.

"Mentre ch'a j'ero an marcia an sla stra ch'a montava a Gerusalem e che Gesù a andasìa dëdnans a lor, tùit a na j'ero stupì, ma coj ch'a lo seguitavo a l'avìo pàu. A l'é antlora che Gesù a l'ha 'ncora pijà ij dòdes da banda e a l'é butasse a dije lòn ch'a l'avìa da capité: "Vardé, i montoma a Gerusalem e 'l Fieul ëd l'Òm a sarà consegnà ai grand sacerdòt e ai magister dla Lej. A lo condanran a mòrt e a lo daran ant le man dij pagan. A-j faran lë schergne, a-j scraceran an facia, a-j daran dël foèt, e peui a lo faran meuire, ma 'l ters dì chiel a arsussitrà" (March 10:32-34).

Gesù as anandia 'd monté a Gerusalem. A l'era nen na montà rudìa. La sità as trovava an sna colin-a e a j'ero bin dë stra. Da la mira fìsica a l'era nen malfé da riveje. Për Gesù a l'era malfé për n'àutra rason, përchè ch'a savìa bin lòn ch'a sarìa capitaje na vòta ch'a-i fussa rivà. A l'é parèj che monté a Gerusalem për chiel a l'era pes che dé la scalada a na montagna 'rzigosa, pien-a 'd dificoltà e 'd perìcoj. A l'era com andé a fichesse ant la boca d'un lion: a l'era tanme "un suissidi", An efet, a Gerusalem, a j'ero bin piassasse coj ch'as disìo "ij cap dël pòpol", la classa polìtica e religiosa ch'a dominava la nassion, "le autorità", e lor, a Gesù, a l'avìo an ghignon, ansi, a l'avìo fàit fin-a dij complòt për liberess-ne, se mach a l'avèisso podù buteje le man adòss. Gesù lor a lo consideravo na mnassa për sò podèj ëd lor.

Gesù, contut, a va anans arsolù e decis. Gnun a l'avrìa podulo përsuade d'arnunsieje. Parèj a-j van dapress, sagrinà e pien ëd tëmma, ij sò dissépoj. Për la tersa vòlta Gesù a-j preanunsia ch'a l'avrìo ciapalo e sugetalo a 'd patiment grev, e ch'a l'avrìo falo massé. Adess ij sò dissépoj a l'avrìo pì nen podù dije 'd nen avèj capì. A l'avia pa dijlo për ësbaj mach na vòlta.

A l'é ciair che Gesù e ij sò dissépoj a 'ndasìo pa a Gerusalem për visché la mëccia 'd n'arvolussion. Vera, a sarìa stàita na rivolussion, ma nen ëd la sòrt ch'a pensavo lor. Lor a son dzarmà e "disorganisà". Gnente a l'era stàit prontà për n'arvira e gnun-e trupe aleà a sarìo vnùite për giuteje. J'er-la fòrse pronta për chiel na legion d'àngej? A un ch'a sarìa stàit pront a dësfende Gesù con la spa, chiel a l'avìa dije: "Chërdes-to ch’i peudrìa nen adess preghé mè Pare, ch’am darìa sùbit pì ‘d dódes legion d’angej? Ma coma sario-ne compìe le Scriture ch’a fan la dëscrission ëd lòn ch’a l’ha da rivé adess?” (Maté 26:53). Da coma Gesù a-j parla ai sò dissépoj, le còse a sarìo pa arzolvuss pr' ël bin. Ël sens ëd lòn che Gesù a l'avrìa fàit a seguitava antlora a scapeje.

Lòn che pì a-j dëstornava a l'era l'anunsi, apress ëd soa mòrt, ëd n'arsurression. A l'avìo mai sentila na ròba parèj, a-j fasìa gnun sens. Vera, coma ch'as fà a chërde a quaicòsa ch'a l'era mai capitaje prima e ch'a n'avìo gnun' esperiensa, nì lor, nì d'àutri? Ëd n'arsurression a l'avìo bin parlane ij profeta antich e mach con ëd figure ëd dificil antërpretassion. Dl'arsurression ij dissépoj ëd Gesù a l'avìo avune n'anticipassion an lòn ch'a l'avìo vëddù an sël mont ëd la trasfigurassion, ma col-lì per lor a l'era stàit squasi un seugn. Ëd pì, lor a j'ero bin ëstàit testimoni ëd la potensa 'd Gesù an soe euvre 'd varision e fin-a 'd n'arsurression. As sa, contut, vàire che la mentalità uman-a a riessa sèmper a "rasionalisé" tut, a dé d'interpretassion dij fàit ëd la realità mach an sla base dj'esperiense passà. S'i vorsoma comprende Gesù, contut, lolì a lo podoma nen fé përchè con Gesù tut a l'é ùnich, sensa precedent. I podoma pa pretende dë dëspieghelo dël tut. Mach dòp, apress, l'esperiensa dl'arsurression e sota sò ciàir, ëd manera retrospetiva, ij dissépoj ëd Gesù a l'avrìo capì 'l sens ëd lòn ch'a l'era capitaje, e nen prima. L'istess a l'é për nojàutri.

Lòn ch'i l'oma da fé, antlora? I l'oma da seguité, bele se antërdoà e con tanta esitassion, a deje fiusa. Gesù a sà lòn ch'a fà e a dis. Sossì a val ëdcò per nojàutri: la realità 'd tut lòn ch'a riguarda Gesù 'd Nasaret soens a va dëdlà 'd tute nòstre esperiense passà. I podoma nen "lese" Gesù sota cola lus. Ant ël liber ëd l'Arvelassion i trovoma scrit: "E col ch'a l'era astà an sël tròno a l'ha dìt: 'Vardé: i faso che tut a sia neuv'. E a l'ha dime: 'Scriv ëste paròle: përch’ a son sicure e vere'" (Arvelassion 21:5). Lòn ch'a capiterà-lo quand ch'i l'avroma da meuire? Coma sarà-lo 'l neuv cél e la neuva tèra? A l'é malfé da imaginesse. Pretende 'd felo a l'é da fòj. I deuvoma deje fiusa. Gesù a l'ha mai tradì la fiusa 'd coj ch'a-j la dasìo. As capiss che as peul bin avèj tëmma e esse sagrinà tanme coj dissépoj. Lor, però, a l'han seguità a 'ndeje dapress, a van anans con chiel. Vera ch'a-i é d'autri ch'as artiro e ch'a-j van pi nen dapress. A son nen dispòst a 'ndè con Gesù fin-a a la cros. Lor no, ij dissépoj fedej, a séguito a 'ndé anans, a monté a Gerusalem, con chiel, bele s'a l'é arzigos, s'a fà tëmma. A-j dan fiusa. L'istess i l'oma da fé 'dcò nojàutri, ëdcò an tra j'incertësse dla vita.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! La vita cristian-a coerenta a l'é sensa dubi 'n vieul malfé d'andeje dré e ch'a monta. Soens am ciapa la tëmma e l'incertëssa. Soens am parëss ed podèila pi nen fé, che le fòrse am falisso, o pes, che da 'n moment a l'àutr la còrda a së sciapa, o 'n roch am casca 'n testa e mi i casco 'nt un chërvass, la già al fond e i vado mach a sfraceleme. Sagrinà e tëmros, contut, tanme ij dissépoj fedej ëd Gesù, mi i vado anans, e a-j dago fiusa. Mach giutme, it na prego. Amen.

Duminica 11 November 2018 - Duminica apress Pancòsta ch'a fà 25

Leture bìbliche:  Rut 3:1-17; Salm 127; Ebreo 9:24-28; March 12:38-44

Nosgnor! Tò Fieul a l'é vnùit ant ël mond për dësblé j'euvre dël diav e për rend-ne fieuj ëd Dé e d'ardité dla vita eterna. Acòrdane che nojàutri, fòrt dë sta speransa, i podoma purifiché nòstra vita a l'imagine 'd Soa purëssa, parèj che, quand ch'a 'tornerà con gran podèj e glòria, i peussa esse rendù tanme chiel an sò regn etern e glorios; andoa Chiel a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.